Tìm hiểu về trà Lài: Công dụng, cách ướp và cách pha

Trà Lài (trà nhài) là lựa chọn hoàn hảo cho những ai yêu thích hương vị cổ điển và muốn khám phá nét đặc sắc của văn hóa trà Đông Á. Sự kết hợp giữa mùi hương ngọt ngào của hoa lài và vị trà xanh nhẹ nhàng mang đến trải nghiệm thưởng trà đầy tinh tế và độc đáo. Hãy cùng Hợp tác xã Tâm Trà Việt khám phá nguồn gốc, quy trình chế biến và cách thưởng thức loại trà quyến rũ này nhé!

1. Trà Lài là gì?

Trà Lài, hay còn được gọi là Jasmine tea trong tiếng Anh, là loại trà ướp hương danh tiếng toàn thế giới. Loại trà này được làm từ trà xanh kết hợp với hoa lài qua nhiều công đoạn ướp tinh tế, tạo nên một loại trà không chỉ thơm ngát mà còn có nhiều lợi ích cho sức khỏe. Trà Lài đã tồn tại từ lâu đời và vẫn được giữ gìn, phát triển đến ngày nay như một phần không thể thiếu trong văn hóa trà.

Một loại Trà Lài chất lượng sẽ có hương thơm dịu dàng của hoa lài, lâu phai, không bị pha lẫn mùi hoa héo hay các mùi lạ khác. Khi pha, trà Lài sẽ cho ra nước màu vàng xanh, trong suốt, vị trà chát nhẹ kết hợp cùng hương thơm tinh khiết, nhẹ nhàng của hoa lài tươi.

2. Trà lài, trà nhài, trà hoa lài và trà ướp hoa lài

Trà Lài và Trà Nhài đều là những tên gọi khác nhau của loại thức uống được ướp từ hoa lài (hay hoa nhài) và trà xanh. Sự khác biệt trong cách gọi tên này xuất phát từ các vùng miền khác nhau.

Cụ thể, người dân ở miền Bắc thường gọi là hoa nhài và trà hoa nhài, trong khi ở miền Nam, hoa lài và trà hoa lài là những tên gọi phổ biến hơn.

Khi nói đến trà hoa lài, người ta thường ám chỉ loại hoa lài khô, được nhiều người sử dụng để pha uống như trà. Loại trà này được làm từ những bông hoa lài tươi, sau khi hái sẽ được sấy khô hoặc phơi khô để pha nước uống.

Còn trà ướp hoa lài thường đề cập đến loại trà được ướp cùng với hoa lài tươi. Người ta có thể sử dụng trà xanh, trà ô long, hoặc trà mạn để ướp hoa lài, trong đó trà xanh là loại trà được ướp phổ biến nhất với hoa lài.

3. Hương vị của Trà Lài

Trà Lài có hương thơm tinh tế và sự hòa quyện hoàn hảo giữa hương hoa và vị trà thanh nhã.

Khi thưởng thức trà Lài, bạn sẽ cảm nhận được sự ngọt ngào và hương thơm nồng nàn. Một ngụm trà nhỏ sẽ ngay lập tức tỏa ra mùi thơm dễ chịu, lan tỏa khắp khoang miệng, rồi dần dần lan lên mũi.

Khi mới bắt đầu uống trà, bạn sẽ cảm thấy một chút vị chát nhẹ trên đầu lưỡi. Tuy nhiên, cảm giác này nhanh chóng được thay thế bởi vị ngọt dịu, gần giống như mật ong, lưu lại lâu trên vòm miệng.

4. Lợi ích sức khỏe của Trà Lài

Trà Lài, thường được chế biến từ lá trà xanh, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe tương tự như trà xanh.

Dưới đây là 6 lợi ích sức khỏe từ việc uống trà Lài:

4.1. Giảm nguy cơ ung thư và bệnh tim mạch

Hợp chất polyphenol có trong trà xanh và hoa lài hoạt động như chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào khỏi sự tấn công của các gốc tự do, từ đó làm giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư. Đồng thời, hợp chất này cũng ngăn ngừa cholesterol bám vào thành mạch, giảm nguy cơ tắc nghẽn động mạch.

4.2. Hỗ trợ giảm cân

Uống trà Lài có thể thúc đẩy quá trình trao đổi chất, giúp bạn giảm cân hiệu quả. Các nghiên cứu cho thấy trà xanh, thành phần chính của trà Lài, có thể đốt cháy thêm từ 70 đến 100 calo mỗi ngày.

4.3. Tăng cường sức khỏe răng miệng

Trà Lài chứa catechin, một nhóm polyphenol giúp bảo vệ răng miệng bằng cách tiêu diệt vi khuẩn gây mảng bám. Bạn cũng có thể dùng trà Lài như một loại nước súc miệng để giảm mùi hôi miệng.

4.4. Cải thiện chức năng não

Trà Lài có thể hỗ trợ tăng cường chức năng não nhờ chứa caffeine, giúp kích thích hoạt động não bộ và cải thiện tâm trạng bằng cách giải phóng các chất dẫn truyền thần kinh như dopamine và serotonin. Điều này giúp bạn cảm thấy tỉnh táo và năng động hơn, đồng thời cải thiện trí nhớ ngắn hạn. Trà Lài cũng chứa L-theanine, một axit amin giúp bạn cảm thấy thư giãn và tập trung.

4.5. Ngăn ngừa bệnh Alzheimer và Parkinson

Trà Lài, làm từ trà xanh giàu EGCG, có khả năng giảm viêm và chống lại các gốc tự do – hai yếu tố chính liên quan đến sự phát triển của bệnh Alzheimer và Parkinson. Một nghiên cứu cho thấy những người thường xuyên uống trà, bao gồm trà xanh với hoa lài, có nguy cơ mắc bệnh Parkinson thấp hơn 15% so với những người không uống trà.

4.6. Giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường

Trà Lài làm từ trà xanh có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2. Hợp chất EGCG trong trà Lài hỗ trợ cơ thể sử dụng insulin hiệu quả hơn và giảm lượng đường trong máu.

5. Cách ướp Trà Lài

Trà Lài yêu cầu sự khéo léo và tinh tế trong quá trình ướp hoa, đòi hỏi người làm trà phải nắm rõ về hoa, trà và cách thức thẩm thấu hương tối ưu mà không tạo ra mùi ủng hoa.

5.1. Nguyên liệu ướp trà Lài

Thời điểm lý tưởng để hái hoa là từ 3 đến 6 giờ chiều, khi hoa tỏa hương mạnh mẽ nhất. Nên chọn những bông hoa búp to, gần nở để đạt hiệu quả ướp tốt nhất. Ngay sau khi hái, hoa cần được ướp ngay trong buổi tối vì khả năng lưu hương của hoa chỉ kéo dài từ 10 đến 12 tiếng.

Bảo Lộc là vùng lý tưởng cho hoa Lài nhờ khí hậu mát mẻ quanh năm. Người dân ở đây sử dụng hoa Lài mới nở để ướp cùng trà Shan Trấn Ninh, tạo ra loại trà với hương thơm dịu nhẹ nhưng nồng nàn.

Sợi trà xanh Bảo Lộc, với kích thước to và xốp, là lựa chọn lý tưởng để ướp hương vì khả năng hấp thụ mùi hương tốt. Trước khi tiếp xúc với hoa Lài, trà được ủ với thảo mộc gia truyền để tăng cường khả năng thẩm thấu hương.

5.2. Quy trình ướp trà

Có nhiều phương pháp ướp trà Lài, nhưng phương pháp truyền thống là tự nhiên nhất và cũng tốn công sức nhiều nhất. Quy trình chế biến trà hoa Lài như sau:

• Chuẩn bị trà xanh: trà được thu hái 1 tôm 2 – 3 lá, sau đó chế biến khô và phân loại trước khi ướp hoa
• Ủ thảo mộc: trà xanh sẽ được lưu trữ trong kho mát cho đến khi hoa Lài đạt đỉnh hương vào cuối mùa hè. Trước khi ướp hoa, trà trải qua quá trình ủ thảo mộc để cải thiện khả năng hấp thụ hương
• Thu hoạch hoa Lài: hoa được hái vào buổi chiều, khi bông hoa vừa chớm nở và đang ở giai đoạn hương thơm mạnh nhất
• Ướp hương: hoa Lài vừa hái sẽ được trộn với trà xanh trong môi trường được kiểm soát về nhiệt độ và độ ẩm. Trà xanh, nhờ khả năng hấp thụ hương tốt, là nền hoàn hảo để tiếp nhận mùi thơm từ hoa Lài. Quá trình ướp có thể được thực hiện nhiều lần, với từng lớp trà và hoa, sau đó ủ kín trong khoảng 20 – 24 tiếng, rồi lọc bỏ hoa cũ và sấy khô trà. Đối với các loại trà cao cấp, quá trình này có thể được lặp lại từ sáu đến bảy lần
• Sấy khô: sau mỗi lần ướp, trà sẽ được sấy khô để loại bỏ độ ẩm. Hoa Lài có thể gây mùi ủng hoa, vì vậy hoa sẽ được loại bỏ trước khi đóng gói thành phẩm

6. Nhận biết Trà Lài ngon

Trà Lài chất lượng thường có các lá trà đồng nhất về màu sắc, không có lá vàng hay cọng trà. Cánh trà thường có dạng xoăn đều, không bị vỡ nát.

Khi mở gói trà, bạn sẽ ngay lập tức cảm nhận được hương thơm mạnh mẽ của hoa Lài. Tuy nhiên, thành phẩm trà không chứa hoa Lài để ngăn ngừa mùi ủng hoa. Trà Lài tốt sẽ giữ được mùi hương quyến rũ và kéo dài ngay cả khi bạn pha nước nhiều lần.

7. Cách pha trà lài ngon

Trà Lài là loại trà được ướp với hoa, vì vậy, nhiệt độ lý tưởng để pha trà nằm trong khoảng từ 80 đến 85 độ C.

7.1. Pha trà Lài nóng

• Làm nóng dụng cụ: rót nước sôi vào ấm và chén để làm ấm trước, sau đó đổ nước đi
• Đánh thức trà: cho một lượng trà Lài vào ấm theo sở thích. Rót một ít nước nóng vào ấm để làm ướt trà, rồi đổ nước này đi ngay
• Hãm trà: rót nước nóng vào ấm một lần nữa. Hãm trà trong khoảng 20 – 25 giây, rồi rót trà ra các chén
• Thưởng thức: các chén trà nóng giờ đã sẵn sàng để bạn thưởng thức

7.2. Pha trà Lài lạnh 

Khi pha lạnh, trà Lài cũng mang đến một trải nghiệm thơm mát và sảng khoái. Chỉ cần ngâm trà trong nước lạnh và để qua đêm trong tủ lạnh, bạn sẽ có một ly trà Lài mát lạnh cho những ngày hè.

Nếu không muốn chờ qua đêm, hãy thực hiện các bước như pha trà nóng, sau đó lọc trà và để nguội. Thêm đá, mật ong và chanh để thưởng thức ngay lập tức.

8. Cách bảo quản Trà Lài

Trà Lài rất dễ bị mất hương vị và mùi nếu không được bảo quản đúng cách. Do đó, bạn nên lưu ý những điều sau:

• Nếu chưa sử dụng, hãy bảo quản trà trong ngăn đông của tủ lạnh khi còn trong túi hút chân không
• Nếu đã mở túi, nên tiêu thụ trà trong vòng 15 ngày để đảm bảo chất lượng
• Sau mỗi lần sử dụng, hãy đóng kín hoặc buộc chặt miệng túi để tránh ánh sáng và không khí tiếp xúc với trà
• Tránh để trà ở nơi có độ ẩm cao hoặc dưới ánh nắng trực tiếp. Đồng thời, không nên đặt trà gần các gia vị có mùi mạnh như cà phê, thuốc lá hay bột cà ri

9. Trà Lài có lịch sử lâu đời

Trà Lài có nguồn gốc từ Trung Quốc cổ đại từ hàng nghìn năm trước. Vào thời kỳ Tống (960 – 1279), trà Lài đã trở thành một loại trà rất phổ biến và được sản xuất rộng rãi, trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa trà Trung Hoa.

Ngày nay, trà Lài không chỉ phổ biến ở Trung Quốc mà còn được yêu thích ở nhiều quốc gia khác. Các nước châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc và Việt Nam đều sản xuất và tiêu thụ trà Lài. Ngoài ra, trà Lài cũng được ưa chuộng ở các quốc gia phương Tây như Mỹ, Anh, Pháp và Úc. Tuy vậy, Trung Quốc vẫn là nơi tiêu thụ trà Lài nhiều nhất và có nền sản xuất trà Lài phong phú và đa dạng nhất.

10. Câu hỏi thường gặp về Trà Lài

10.1. Uống trà hoa Lài hàng ngày có tốt không?

Có. Thường xuyên uống trà hoa Lài có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim, cải thiện tình trạng tinh thần và giảm nguy cơ một số loại ung thư. Trà cũng hỗ trợ trong việc giảm cân, tăng cường sức khỏe răng miệng và nâng cao chức năng não.

10.2. Trà Lài có gây tác dụng phụ không?

Hiện tại, không có bằng chứng khoa học nào cho thấy trà Lài gây tác dụng phụ đáng kể.

10.3. Trà Lài có chứa caffeine không?

Có, vì trà Lài được chế biến từ trà xanh, mà trà xanh có chứa caffeine.

10.4. Có thể kết hợp trà Lài với những gì?

Trà Lài có thể được thưởng thức cùng với bất kỳ món ăn hay loại trái cây nào mà bạn thích.

10.5. Uống trà Lài trước khi đi ngủ có vấn đề gì không?

Thông thường, uống trà Lài trước khi đi ngủ không gây vấn đề gì, vì mùi hương của trà có thể giúp thư giãn và cải thiện giấc ngủ. Tuy nhiên, nếu bạn nhạy cảm với caffeine, có thể bạn nên tránh uống trà trước khi đi ngủ.

10.6. Tại sao trà Lài lại đắng?

Độ đắng có thể là do bạn đã sử dụng nước ở nhiệt độ quá cao hoặc để trà trong nước quá lâu.

10.7. Khi nào là thời điểm lý tưởng để uống trà Lài?

Thời điểm lý tưởng để uống trà Lài là từ 30 phút sau khi ăn xong bữa chính.

10.8. Trà Lài có tốt cho tóc không?

Uống trà Lài thường xuyên có thể giúp tóc khỏe mạnh, bóng mượt và dày hơn. Ngoài ra, bạn cũng có thể dùng nước trà để ủ tóc nhằm ngăn ngừa gàu.

10.9. Trà nhài có tốt hơn trà xanh không?

Trà Lài chủ yếu nổi bật nhờ hương thơm thư giãn của nó, trong khi trà Lài được làm từ trà xanh, nên tác dụng của trà Lài và trà xanh không thể so sánh trực tiếp về mặt lợi ích sức khỏe.

Trà Lài là loại một thức uống thú vị với hương thơm quyến rũ và mang đến nhiều lợi ích sức khỏe. Việc hiểu rõ về cách ướp và pha trà Lài giúp bạn thưởng thức được hương vị tinh tế nhất của loại trà này. Hi vọng bài viết trên đây của HTX Tâm Trà Việt sẽ giúp bạn có thêm những thông tin thật sự hữu ích và có thêm một lựa chọn về đồ uống tốt cho sức khỏe trong thời gian tới.