Trà La Bằng Đại Từ: Đặc Sản Trà Sạch Đượm Hương Từ Chân Núi Tam Đảo

Nhắc đến trà Thái Nguyên, chín trong mười người sẽ buột miệng nói ngay cái tên Tân Cương. Nhưng với dân sành trà, những người đã uống trà từ hồi còn để chỏm, trong đầu họ luôn có thêm một cái tên khác, đó là trà La Bằng. 

Bài viết này sẽ đưa bạn về tận vùng đất dưới chân núi Tam Đảo, nơi những đồi chè xanh mướt quanh năm chìm trong sương mù vùng cao, để tìm hiểu vì sao trà La Bằng Thái Nguyên lại được xem là một trong những đặc sản trà sạch đáng thử nhất của huyện Đại Từ.

 

1. Nguồn Gốc Thủ Phủ Chè Sạch Thái Nguyên

La Bằng là một xã thuộc huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, nằm cách trung tâm huyện chừng mười cây số, tựa lưng vào sườn Đông của dãy núi Tam Đảo. Người dân trong vùng vẫn truyền tai nhau rằng cái tên La Bằng xuất phát từ địa hình bằng phẳng, thoai thoải hiếm có giữa vùng núi non trùng điệp. 

Đất đai ở đây màu mỡ, khí hậu tiểu vùng mát mẻ quanh năm nhờ hơi núi và hơi nước từ những con suối đổ về, tạo nên điều kiện gần như lý tưởng cho cây chè sinh trưởng.

Cây chè đã bén rễ trên đất La Bằng từ cuối thế kỷ mười chín. Đến giờ, tại khu vực Đèo Khế và núi Điệng vẫn còn sót lại những gốc chè cổ thụ, có cây đường kính lên tới nửa mét, như những nhân chứng sống của cả một vùng đất gắn bó với cây chè hơn trăm năm nay.

 Nói vui theo kiểu bà con vùng chè thì mấy cây chè cổ đó còn nhiều tuổi hơn cả các ông, các cụ mình, cứ âm thầm, lặng lẽ ở đó chứng kiến biết bao thế hệ người La Bằng lớn lên cùng vị chát dịu ngọt thân thuộc.

Hiện tại, toàn xã có tới gần bốn trăm héc ta chè, trải rộng khắp mười xóm, năng suất bình quân đạt gần trăm tạ trên mỗi héc ta. Cùng với Tân Cương, Trại Cài và Khe Cốc, La Bằng được xem là một trong bốn vùng chè làm nên danh tiếng tứ đại danh trà của tỉnh Thái Nguyên, vùng đất vẫn được mệnh danh là thủ phủ chè sạch của cả nước.

 

2. Nét Đặc Trưng Hương Vị Trà La Bằng, Có Gì Khác Biệt?

Nếu chỉ nhìn bằng mắt, trà La Bằng cũng cong xoăn, cũng phủ tuyết mờ như bao loại trà Thái Nguyên khác. Nhưng chỉ cần nhấp một ngụm, người uống lâu năm sẽ nhận ra ngay sự khác biệt.

2.1 Sắc Nước Xanh Vàng Và Hương Cốm Tự Nhiên Đặc Biệt

Trà La Bằng khi pha cho ra thứ nước có màu vàng xanh óng như mật ong, trong vắt, không hề vẩn đục. Vừa mở gói trà ra, mùi hương cốm non đã thoang thoảng lan tỏa, một thứ hương tự nhiên chứ không phải mùi hương liệu gắt mũi. Nhấp một ngụm, đầu lưỡi chạm vị chát nhẹ, rồi tới ngay sau là hậu ngọt sâu lắng, cứ vương vấn mãi nơi cổ họng.

 

Điều làm nên tên tuổi riêng của trà La Bằng chính là độ đậm của lá trà . So với mặt bằng chung của trà Thái Nguyên, trà La Bằng có phần mạnh mẽ hơn, người mới uống đôi khi thấy hơi sốc vì vị chè đậm gần như khiêu khích vị giác. Nhưng với những quý trà hữu đã ghiền trà lâu năm, chính cái đậm đà ấy mới là điều họ tìm kiếm. 

Nói thẳng ra, trà La Bằng không dành cho người yếu bóng vía, có khi một ngụm buổi sáng còn tỉnh táo hơn cả tách cà phê đen.

>>>Tìm hiểu thêm: Uống Trà Đặc Có Vàng Răng Không? Cách Xử Lý 

2.2 Trà La Bằng Khác Trà Tân Cương Ở Điểm Nào?

Cùng chung một tỉnh, cùng hưởng khí hậu và thổ nhưỡng của xứ trà Thái Nguyên, nhưng La Bằng và Tân Cương lại mang hai cá tính khác hẳn nhau. Tân Cương nằm gần trung tâm thành phố, đất đai bằng phẳng hơn, sản lượng lớn, hương vị được đánh giá là dịu dàng, thanh nhã, dễ uống với số đông. 

Trong khi đó, La Bằng nép mình dưới chân núi Tam Đảo, khí hậu ẩm và mát hơn nhờ rừng và suối bao quanh, cây chè sinh trưởng chậm rãi hơn, tích lũy hương vị đậm đặc hơn.

Ví von một chút cho dễ hình dung, nếu Tân Cương là cô gái phố thị dịu dàng khéo léo, thì La Bằng chính là cô sơn nữ chân chất, đậm đà và có chút ngang tàng của núi rừng. Cả hai đều đáng thưởng thức, chỉ là hợp với những gu uống trà khác nhau mà thôi.

 

3. Tiêu Chuẩn Canh Tác Chè Hữu Cơ Chuẩn VietGAP

Muốn có được vị trà đậm đà mà vẫn sạch, vẫn an toàn cho sức khỏe, người làm chè La Bằng phải tuân theo một quy trình khắt khe từ khâu chăm sóc cho tới khi ra thành phẩm.

3.1 Quy Trình Chăm Sóc Hữu Cơ Khắt Khe Của Hợp Tác Xã

Hợp tác xã trà La Bằng được thành lập từ cuối năm 2006, khởi đầu chỉ với vài xã viên, đến nay đã phát triển với hàng chục thành viên chính thức cùng cả trăm hộ liên kết sản xuất. Người đặt nền móng cho thương hiệu này là chị Nguyễn Thị Hải, một người con của đất La Bằng đã kiên trì gây dựng vùng nguyên liệu và thương hiệu suốt nhiều năm ròng.

Hợp tác xã áp dụng quy trình canh tác theo tiêu chuẩn vùng trà VietGAP, hạn chế tối đa thuốc bảo vệ thực vật hóa học, ưu tiên sử dụng phân hữu cơ, bã đậu tương và phân chuồng ủ hoai mục để bón cho cây chè. Vùng chè La Bằng còn được cấp nhãn hiệu tập thể từ năm 2012, do Hội Nông dân xã quản lý, giúp kiểm soát chất lượng chung và bảo vệ bà con khỏi tình trạng hàng trôi nổi mượn danh.

Nói vui theo cách của bà con vùng chè, cây chè ở đây được chăm còn kỹ hơn chăm con mọn, sáng tưới nước, trưa nhổ cỏ, chiều tối còn ngóng trời xem có sắp mưa để lo che chắn cho nương chè.

>>>Đọc thêm: Quy trình chế biến trà chuẩn Thái Nguyên 

3.2 Nghệ Thuật Hái Chè Thủ Công Theo Chuẩn Một Tôm Hai Lá

Trà La Bằng vẫn giữ cách hái chè hoàn toàn thủ công, tuân theo chuẩn một tôm hai lá, nghĩa là chỉ hái phần búp non cùng hai lá kế tiếp, đúng vào lúc búp chè còn non mởn, giàu dưỡng chất nhất. Người hái thường ra đồi từ sáng sớm, khi sương còn đọng trên lá, để búp chè giữ được độ tươi và hương thơm tự nhiên trọn vẹn nhất trước khi mang về chế biến.

Nhìn các bà các chị thoăn thoắt hái chè trên đồi, cứ như đang chơi trò tìm điểm khác biệt, tay nhanh mắt tinh mới chọn đúng được búp chuẩn giữa hàng ngàn lá chè xanh mướt.

3.3 Bí Quyết Sao Chè Truyền Thống Giữ Trọn Hương Vị 

Sau khi hái về, chè tươi phải trải qua nhiều công đoạn công phu gồm làm héo, diệt men, vò chè rồi sao khô. Công đoạn sao chè bằng chảo gang hay tôn quay đòi hỏi người thợ phải canh lửa, canh tay đảo đều liên tục, chỉ cần lơ là một chút là cả mẻ chè có thể bị cháy khét hoặc ngái mùi khói. 

Chính kỹ nghệ sao chè truyền thống được truyền lại qua nhiều thế hệ này mới giữ trọn được hương cốm tự nhiên và sắc nước xanh vàng đặc trưng của trà La Bằng. Có người ví von, sao chè cũng giống như nấu cơm cho cả nhà ăn vào ngày giỗ, lơ tay một nhịp là hỏng cả nồi, mà hỏng chè thì tiếc công cả tháng trời chăm bón.

 

4. Các Loại Đặc Sản Và Bảng Giá Trà La Bằng Mới Nhất

Không chỉ có một loại, đặc sản La Bằng được chia thành nhiều phân khúc khác nhau, phù hợp với từng nhu cầu và túi tiền của người thưởng trà.

4.1 Phân Khúc Thưởng Trà: Trà Móc Câu, Trà Nõn Tôm Và Trà Đinh

Phổ biến nhất là trà móc câu, cánh chè xoăn cong như hình chiếc móc câu, phù hợp uống hàng ngày với mức giá dễ chịu. Cao cấp hơn một bậc là trà nõn tôm, được tuyển chọn kỹ hơn từ những búp non mập mạp nhất, cho hương vị đậm đà và giá thành nhỉnh hơn hẳn. 

Đỉnh cao của phân khúc thưởng trà phải kể đến trà đinh, chỉ hái đúng phần non nhất còn chưa xoè cánh, không lấy lá, đòi hỏi công sức tuyển chọn và chế biến vô cùng tỉ mỉ nên sản lượng rất ít và giá bán cũng cao ngất ngưởng.

4.2 Bảng Giá Trà La Bằng Tham Khảo Theo Từng Loại

Giá trà La Bằng biến động theo mùa vụ, độ khan hiếm của nguyên liệu và cả dịp lễ Tết, nên bảng dưới đây chỉ mang tính chất tham khảo để bạn dễ hình dung mặt bằng chung.

Loại trà	Đặc điểm nổi bật	Giá tham khảo (VNĐ/kg)
Trà Xanh Đặc Sản	Phổ thông, uống hằng ngày	250.000 – 450.000
Trà Nõn	Búp non tuyển chọn, vị đậm đà, hầu ngọt rõ	700.000 – 800.000
Trà Đinh Ngọc	Một lá “đinh” duy nhất được chọn lọc kỹ càng	1.200.000 – 2.500.000
Trà Đinh Tiến Vua	Cao cấp nhất, thường phải đặt trước	4.000.000 – 9.000.000

Với dòng trà đinh thượng hạng, khách hàng thường phải đặt trước một thời gian để hợp tác xã chuẩn bị vì quy trình chọn nương, chăm sóc và chế biến đòi hỏi rất nhiều công sức. Để có giá chính xác tại thời điểm mua, tốt nhất bạn nên liên hệ trực tiếp với hợp tác xã hoặc cửa hàng phân phối chính thức.

 

5. Hướng Dẫn Thưởng Trà Và Cách Chọn Mua Trà La Bằng Chính Gốc

Pha trà La Bằng không khó nhưng cũng có vài mẹo nhỏ để thưởng thức được trọn vị. Nước sôi khoảng chín mươi đến chín mươi lăm độ là vừa, không nên dùng nước quá sôi vì dễ làm chát gắt. Nước đầu tiên rót vào rồi đổ đi ngay, gọi là đánh thức trà, giúp búp chè nở đều và sạch bụi. Từ nước thứ hai trở đi, chỉ cần hãm khoảng ba mươi giây đến một phút là đã đủ đậm, vì bản chất trà La Bằng vốn đã rất đậm vị, hãm lâu dễ bị chát gắt mất ngon.

Về cách chọn mua trà La Bằng chính gốc, bạn có thể dựa vào vài dấu hiệu đơn giản. Bã trà sau khi pha phải giữ được màu xanh tươi đều, cánh trà nở ra vẫn còn nguyên vẹn hình dáng chứ không nát vụn. Mùi hương phải là mùi cốm non tự nhiên, thoang thoảng chứ không nồng gắt như hương liệu hóa học. 

Nước pha ra phải trong, không có cặn đục hay màu xanh ngắt bất thường. Còn về câu hỏi mua trà La Bằng ở đâu cho yên tâm, cách chắc chắn nhất vẫn là mua trực tiếp tại các hợp tác xã trà uy tín hoặc các đại lý phân phối chính thức có tem nhãn, tem truy xuất nguồn gốc rõ ràng, tránh mua hàng trôi nổi không nhãn mác ngoài chợ.

 

6. Khám Phá Trải Nghiệm Du Lịch Nương Trà Sinh Thái Tại La Bằng

Đến La Bằng, bạn không chỉ mua trà mà còn có thể dành trọn một ngày để sống chậm giữa thiên nhiên. Khu du lịch cộng đồng tại La Bằng quy tụ nhiều điểm đến hấp dẫn như suối Kẹm trong vắt, các homestay ẩn mình giữa đồi chè tại xóm Tân Sơn, xóm Đồng Khuân, hay điểm lưu trú mang tên rất thơ là Mây Sườn Đông.

Du khách đến đây thường được trải nghiệm tham quan những đồi chè xanh bát ngát, tự tay hái búp chè non rồi học cách sao chè cùng người dân địa phương, sau đó thả mình xuống dòng suối Kẹm mát lạnh và thưởng thức những món ăn dân dã như xôi nếp, cá suối nướng. Chi phí cho một ngày trải nghiệm trọn gói bao gồm ăn ở thường dao động khoảng ba trăm đến tám trăm nghìn đồng mỗi người, khá dễ chịu cho một chuyến đi đổi gió.

Một ngày làm nông dân chính hiệu giữa đồi chè và núi rừng Tam Đảo, tối về chắc chắn ngủ ngon hơn cả uống thuốc an thần, đó là điều nhiều du khách đã chia sẻ sau chuyến đi.

 

Lời Kết

Có người từng nói đi hết một vòng các vùng chè xứ Bắc, cuối cùng vẫn muốn quay về ngồi bên ấm trà quê nhà mới thấy lòng nhẹ tênh. Trà La Bằng có lẽ đúng là thứ trà như thế, chẳng cần tô vẽ tên tuổi, chẳng cần ai tâng bốc, cứ lặng lẽ rót ra chén nước vàng sóng sánh rồi để người uống tự cảm nhận lấy cái tình của đất và người nơi đây. 

Bạn không cần phải sành trà mới hiểu được cái hay của nó, chỉ cần một buổi chiều rảnh rỗi, một ấm nước vừa sôi tới, cùng chút kiên nhẫn ngồi chờ trà ngấm là đủ để thấy mọi bộn bề tạm lắng xuống. Lần tới có dịp ngang qua Đại Từ, hãy thử ghé một vòng đồi chè, xin một chén trà vừa sao còn nóng hổi hơi tay người hái, rồi tự bạn sẽ tìm ra câu trả lời cho riêng mình.

 

7. Giải Đáp Những Thắc Mắc Thường Gặp Của Các Quý Trà Hữu

Q1: Trà Hữu Cơ La Bằng Có Chứng Nhận OCOP Hay VietGAP Không?

Có. Nhiều sản phẩm của hợp tác xã trà La Bằng như dòng Thanh Hải Trà và Đinh Tâm Trà đã đạt chứng nhận OCOP từ ba sao đến năm sao cấp quốc gia. Song song đó, vùng nguyên liệu được canh tác theo tiêu chuẩn vùng trà VietGAP, cùng nhãn hiệu tập thể riêng được cấp từ năm 2012, giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận diện và yên tâm về nguồn gốc sản phẩm.

Q2: Ngoài Trà La Bằng, Thái Nguyên Còn Những Vùng Trà Nào?

Thái Nguyên vốn được mệnh danh đệ nhất danh trà của cả nước. Bên cạnh La Bằng, tỉnh còn ba vùng chè nổi tiếng khác cùng tạo nên tứ đại danh trà, gồm Tân Cương ở thành phố Thái Nguyên, Trại Cài thuộc huyện Đồng Hỷ, và Khe Cốc thuộc huyện Phú Lương. Mỗi vùng lại mang một nét hương vị riêng biệt do sự khác nhau về thổ nhưỡng và tiểu khí hậu.

>>>Tìm hiểu ngay: Khám Phá 5 Vùng Trà Nổi Tiếng Nhất Thái Nguyên 

Q3: Làm Thế Nào Để Bảo Quản Trà Đúng Cách, Giữ Được Hương Cốm Tự Nhiên?

Nên bảo quản trà nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng chiếu trực tiếp. Sau mỗi lần sử dụng, cần đóng kín túi hoặc cho vào hộp có nắp đậy chặt, tốt nhất là túi hút chân không để hạn chế không khí lọt vào làm bay hương. 

Trà rất dễ hút mùi lạ nên tuyệt đối không để gần các loại thực phẩm có mùi nồng như cà phê, gia vị hay đồ khô nặng mùi. Nếu mua số lượng lớn, bạn nên chia nhỏ thành nhiều hộp để dùng dần, tránh mở ra đóng vào liên tục khiến hương cốm tự nhiên của trà La Bằng bay mất theo thời gian.

>>>Đọc thêm: Trà Thái Nguyên: 5 Cách Bảo Quản Hiệu Quả Trong Thời Tiết Nóng Bức