Trà tấm và Trà Tấm Đinh: phân biệt thế nào khi nhập hàng

Bài này viết cho anh chị nhập hàng cho văn phòng, quán, bếp ăn hoặc bán lại cho nhóm khách đó. Chúng tôi là Hợp tác xã Tâm Trà Việt, sản xuất tại Đại Từ và La Bằng, tỉnh Thái Nguyên. Đây không phải bài hướng dẫn pha cho người uống tại nhà mà là bài để anh chị đặt đúng mã, nhận đúng hàng và ghi đúng tên trên giấy tờ.

Hai tên gọi, hai phẩm cấp khác nhau

Trên thị trường, “trà tấm” được dùng như một nhãn chung cho mọi loại trà cánh nhỏ. Vấn đề là cánh nhỏ có thể đến từ nhiều nguồn: tấm sàng ra từ trà đinh, tấm sàng ra từ trà hạng phổ thông, hoặc trà đã bị vỡ do vận chuyển và bảo quản kém. Ba thứ đó cùng trông giống nhau trong túi nhưng pha ra khác hẳn.

Vì vậy, khi đi mua, câu hỏi cần đặt không phải “đây có phải trà tấm không” mà “tấm này sàng ra từ hạng nào”. Hạng gốc quyết định vị, màu nước và giá hợp lý. Với hàng của chúng tôi, tấm sàng ra từ trà đinh, nên mã có tên là Trà Tấm Đinh và chỉ có một mã duy nhất.

Cũng cần nói thẳng một điều: chúng tôi không bán trà vụn và trà cám. Hạng vào thấp nhất của danh mục về giá là Trà Tấm Đinh 220.000đ/kg, sau đó là Trà Bắc Truyền Thống 250.000đ/kg. Nếu ai chào hàng của chúng tôi ở mức thấp hơn, anh chị nên kiểm lại nguồn.

Tấm sinh ra từ công đoạn nào

Sau khi sao và sấy, trà thành phẩm đi qua công đoạn sàng để phân loại theo kích thước cánh. Đây là công đoạn bắt buộc của mọi cơ sở chế biến nghiêm túc, vì cánh trà đều nhau thì nước pha mới ổn định giữa các ấm.

Phần cánh nhỏ lọt qua lưới sàng chính là tấm. Tấm không phải phế phẩm: nó vẫn là đúng nguyên liệu đó, đúng lô đó, chỉ khác kích thước. Với trà đinh, phần tấm giữ được phần lớn đặc tính của búp non, nhưng do cánh nhỏ nên ra nước rất nhanh và hợp với cách pha nhanh, pha nhiều lượt trong ngày. Bối cảnh của dòng trà đinh có trong bài trà đinh là gì và được làm ra thế nào.

Hai cái tên gần nhau nhưng khác hạng. Phần đối chiếu rộng hơn nằm trong bảng phân hạng trà xanh dùng khi nhập hàng.

Chính vì nguồn gốc đó mà tấm luôn có giới hạn về sản lượng: có bao nhiêu trà đinh thì mới có bấy nhiêu tấm. Đây là lý do chúng tôi không nhận đơn tấm với số lượng tuỳ ý vào mọi thời điểm, đặc biệt là ngoài vụ hái tháng 3–10.

Bảng so tiêu chuẩn, giá và kênh bán

Bảng dưới đây so mã tấm của chúng tôi ở hai dạng đóng gói, đặt cạnh mã phổ thông gần nhất để anh chị chọn đúng theo kênh bán.

Tiêu chí	Trà Tấm Đinh (rời)	Trà Tấm Đinh Túi Lọc	Trà Bắc Truyền Thống
Nguồn gốc cánh	Sàng ra từ dòng trà đinh	Sàng ra từ dòng trà đinh	Hái 1 tôm 2–3 lá, cánh nguyên
Giá niêm yết	220.000đ/kg	220.000đ/kg	250.000đ/kg
Quy cách	Gói 500 g giá 110.000đ; hút chân không 100 g và 200 g	Hộp 500 g gồm 50 gói túi lọc	Gói 500 g; hút chân không 100 g và 200 g
Giá nhập cấp Đại lý	143.000đ/kg	143.000đ/kg	162.500đ/kg
Ra nước	Rất nhanh, cần rót sớm	Nhanh, định lượng sẵn	Chậm hơn, hãm được nhiều nước
Kênh bán phù hợp	Quán nước, quán ăn, bếp ăn tập thể	Văn phòng, phòng họp, khách sạn	Khách mua uống hằng ngày, quán trà đá
Hạn dùng	12 tháng	12 tháng	12 tháng

Dạng túi lọc giải quyết bài toán định lượng ở nơi không có người pha chuyên trách: mỗi gói là một lần pha, không cần cân đong, không phải xử lý bã. Dạng rời rẻ hơn trên mỗi lần pha và hợp với nơi có người pha. Chi tiết dòng này ở bài Trà Tấm Đinh và dạng túi lọc cho văn phòng.

Kiểm hàng khi nhận để khỏi nhầm mã

Vì tấm nhìn giống nhau bằng mắt thường, việc kiểm khi nhận hàng quan trọng hơn ở các dòng khác. Năm bước, làm trước khi ký nhận:

1. Đọc tên mã trên bao bì và đối chiếu với tên trên phiếu xuất kho. Phải là “Trà Tấm Đinh” hoặc “Trà Tấm Đinh Túi Lọc”, không phải một tên gần giống.
2. Ghi lại mã lô in trên gói vào sổ nhập hàng, ngay hôm nhận. Mã lô là thứ duy nhất truy được về phiếu kiểm nghiệm.
3. Kiểm ngày đóng gói và hạn dùng. Hạn là 12 tháng; hàng đã đi quá nửa hạn thì anh chị cân nhắc lượng nhập.
4. Mở một gói, đổ ra đĩa trắng. Tấm sàng đúng thì cánh nhỏ nhưng đều, ít bụi. Nếu thấy nhiều bụi mịn và cuộng thì báo lại ngay, đừng nhập kho.
5. Pha thử một ấm nhỏ trước khi đưa lên quầy, và đối chiếu với lô trước. Lệch nhẹ giữa các vụ là bình thường, lệch hẳn thì nhắn mã lô cho chúng tôi kiểm lại.

Với đơn lớn cho bếp ăn và đơn vị thu mua, quy trình đặt hàng và giao nhận có trong trang cung cấp chè số lượng lớn cho bếp ăn và đơn vị thu mua.

Ghi tên đúng trên nhãn và hoá đơn

Đây là phần hay bị xem nhẹ nhưng gây rắc rối nhất về sau. Nguyên tắc: tên trên nhãn quầy, trên trang bán và trên hoá đơn phải giống hệt tên trong danh mục.

• Viết “Trà Tấm Đinh”, không viết “trà tấm loại 1”, “tấm đinh nõn” hay các biến thể tự đặt.
• Không dùng tên “Tấm Nõn” cho hàng của chúng tôi. Danh mục không có mã đó, nên hàng mang tên đó không truy được về lô nào của chúng tôi.
• Không gắn tên vùng trồng khác lên mã này. Trà của chúng tôi trồng tại Đại Từ và La Bằng.
• Ghi đúng quy cách trên hoá đơn: “gói 500 g” hay “hộp 50 gói túi lọc”. Khi khách so giá, quy cách là thứ họ đối chiếu đầu tiên.
• Giữ giá bán đúng giá niêm yết. Toàn hệ thống bán thống nhất, không thấp hơn và không cao hơn; đối chiếu tại bảng giá các phẩm cấp đang hiệu lực.

Ghi đúng tên còn có giá trị khi khách khiếu nại: anh chị chứng minh được đã bán đúng mã, đúng lô, đúng giá, và chúng tôi hỗ trợ xử lý dựa trên mã lô đó.