Khách hỏi ô long khác trà xanh ra sao: trả lời ngắn

Đây là câu hỏi hay gặp nhất ở quầy khi khách nhìn thấy nhiều dòng cùng lúc. Trả lời trong một phút, bằng cơ chế chế biến, là cách vừa đúng vừa khiến khách tin người bán hiểu nghề. Bài này viết cho người tư vấn tại quầy.

Khác biệt nằm ở khâu chế biến

Sau khi hái, lá chè bắt đầu oxy hoá. Việc người làm trà quyết định là dừng quá trình đó ở đâu:

• Dừng sớm bằng cách diệt men ngay: ra trà xanh. Ở xưởng, diệt men làm bằng tôn quay có kiểm soát nhiệt.
• Dừng giữa chừng: ra ô long. Lá được làm héo, lắc và để oxy hoá một phần, rồi mới diệt men, sau đó vò tạo hình viên qua nhiều lần.
• Để gần như hoàn toàn: ra hồng trà.

Cùng một vườn chè có thể làm được cả ba, và hợp tác xã làm cả ba tại cơ sở La Bằng. Điều này thường làm khách ngạc nhiên, và cũng là dữ kiện đáng nói vì nó giải thích vì sao ô long của Việt Nam không phải là thứ gì xa lạ. Sáu công đoạn chế biến có trong bài quy trình chế biến chè tại xưởng.

Nói trong 60 giây bằng ba ý

1. Cùng cây, khác cách làm. “Hai loại này cùng từ cây chè. Khác nhau ở chỗ ô long được để lên hương một phần trước khi sao, còn trà xanh thì sao ngay.”
2. Khác vị thế nào. “Trà xanh có hương cốm, chát rõ rồi ngọt hậu. Ô long nước vàng óng, hương hoa, chát nhẹ hơn.”
3. Khác cách pha. “Ô long cần nước nóng hơn, khoảng chín mươi độ, nhưng pha được sáu bảy nước; trà xanh pha bốn năm nước.”

Rồi dừng lại và mời thử. Nói tiếp quá ba ý thì khách không nhớ được.

Bảng so hai dòng: vị, cách pha, giá

Tiêu chí	Trà xanh (Móc Câu Đặc Biệt)	Ô Long Đông Tam Đảo
Chế biến	Diệt men sớm	Oxy hoá một phần rồi diệt men, vò viên
Hình dáng	Cánh xoăn như lưỡi câu	Viên tròn chặt
Màu nước	Xanh ánh vàng	Vàng óng
Hương	Hương cốm, lá non	Hương hoa, rõ ở nước hai và ba
Vị	Chát rõ rồi ngọt hậu	Chát nhẹ, hậu ngọt kéo dài
Nhiệt độ pha	80–85°C	90–95°C
Số nước	5	6–8
Giá niêm yết	450.000đ/kg	269.000đ/túi 215 g

Một điểm hay bị hỏi tiếp: vì sao ô long đắt hơn nếu quy về mỗi kg. Trả lời bằng công đoạn: quy trình dài hơn, nhiều lần vò và sấy hơn. Chi tiết dòng này có trong bài Ô Long Đông Tam Đảo.

Mời thử để khách tự chọn

1. Pha hai mẫu theo đúng thông số riêng của từng dòng. Pha ô long bằng nước 80°C là làm hỏng buổi thử.
2. Cho thử trà xanh trước, vì ô long có hương mạnh hơn và sẽ lấn.
3. Với ô long, mời nếm ở nước thứ hai, vì nước đầu viên trà chưa nở hết.
4. Hỏi “cái nào hợp hơn”, không hỏi “cái nào ngon hơn”.
5. Gợi ý mua thử quy cách nhỏ nếu khách phân vân.

Gợi ý mua thử quy cách nhỏ

Với khách lần đầu chuyển từ trà xanh sang ô long, nên để họ mua lượng nhỏ. Túi giấy 215 g giá 269.000đ là quy cách của dòng này; nếu khách còn ngại, gợi ý mua kèm với mã trà xanh họ vẫn dùng, để ở nhà uống xen kẽ.

Câu trả lời ngắn gọn nhất vẫn là nói về vị. Cách gắn vị với tệp khách có trong bài chọn hàng theo khẩu vị khách hàng.

Bốn dòng cùng mức giá và cùng quy cách túi giấy 215 g, đều 269.000đ: Trà Sạch 6 Không, Hồng Trà Núi Cốc, Bạch Trà Mẫu Đơn và Ô Long Đông Tam Đảo. Đây là nhóm hợp để khách thử vòng quanh và tìm ra thứ hợp gu. Với điểm bán, việc có đủ nhóm này trên kệ giúp giữ chân khách thích khám phá, thay vì để họ đi tìm ở nơi khác.

Bày nhóm này trên kệ thế nào

Bốn mã cùng giá nên bày cạnh nhau, cùng một hàng, mỗi mã một thẻ ghi ba ý:

• Một dòng về cách làm: diệt men sớm, oxy hoá một phần, hay oxy hoá gần hoàn toàn.
• Một dòng về vị: hương cốm, hương hoa, ngọt dịu.
• Một dòng về cách pha: nhiệt độ và số nước.

Cách bày này để khách tự so mà không cần người bán giải thích từng mã, và cũng làm buổi tư vấn ngắn hơn. Nên có sẵn một hũ nhỏ cánh trà khô của từng mã cho khách nhìn; hũ trưng bày thay mới mỗi tuần và không lấy lại để pha bán.