Nguồn trà ô long trong nước: so nguồn, so quy cách và kiểm hàng trước khi đặt lô

Chúng tôi là Hợp tác xã Tâm Trà Việt, sản xuất trà tại Đại Từ và La Bằng, Thái Nguyên. Bài này viết cho đại lý, cửa hàng và nhà phân phối đang tìm nguồn ô long để bán lại. Chúng tôi so các nguồn một cách khách quan, không chê vùng nào và không nêu tên đơn vị nào, rồi nói rõ chỗ đứng của mã ô long duy nhất trong danh mục của mình.

Ô long trong nước đến từ những vùng nào

Ô long không gắn với một vùng duy nhất. Ở Việt Nam, cây được trồng và chế biến ở nhiều nơi có điều kiện khác nhau.

• Vùng cao nguyên phía nam, tiêu biểu là Lâm Đồng. Đây là nơi ô long được trồng theo hướng hàng hoá sớm và có diện tích đáng kể, nhiều cơ sở chế biến đi theo kỹ thuật vê viên nhiều vòng.
• Vùng núi phía bắc, trong đó có Sơn La. Khí hậu và độ cao khác nên nhịp sinh trưởng khác, mùa vụ cũng lệch so với phía nam.
• Thái Nguyên. Một số cơ sở dùng chính nguyên liệu chè của vùng để làm ô long, nên hương nền mang đặc trưng chè Thái Nguyên thay vì đặc trưng cao nguyên.

Mỗi vùng cho một kiểu hàng riêng. Việc anh chị cần làm không phải là chọn “vùng tốt nhất”, mà là chọn kiểu vị hợp với khách mình đang có.

Khác biệt về giống, cách chế biến và giá

Ô long là cách chế biến, không phải một giống cây duy nhất. Ba yếu tố tạo ra khác biệt lớn nhất giữa các nguồn:

1. Giống. Các giống chuyên làm ô long cho hương nền khác với chè trung du hoặc giống lai dùng làm trà xanh. Cùng một quy trình, hai giống cho hai kiểu hương.
2. Mức oxy hoá. Ô long nằm giữa trà xanh và hồng trà. Oxy hoá nhẹ thì nước xanh vàng, hương hoa nổi; oxy hoá sâu thì nước đậm hơn, vị dày hơn, gần hồng trà.
3. Cách vê viên. Vê nhiều vòng cho viên chặt, ra nước chậm và pha được nhiều lần. Viên lỏng ra nước nhanh hơn nhưng ít nước hơn. Đây là điểm dễ nhìn bằng mắt nhất khi so mẫu.

Giá chênh giữa các nguồn đến từ ba thứ trên cộng với chi phí đóng gói và hồ sơ. Chúng tôi không đưa con số cho hàng của các nguồn khác vì không có căn cứ kiểm chứng; anh chị nên lấy báo giá theo quy cách cụ thể rồi quy về cùng một đơn vị khối lượng mà so.

Bảng so nguồn, giống, chế biến và quy cách

Nguồn	Giống	Kiểu chế biến	Quy cách hay gặp	Mức giá tham khảo
Cao nguyên phía nam (Lâm Đồng và lân cận)	Các giống chuyên ô long	Vê viên nhiều vòng, mức oxy hoá đa dạng	Túi hút chân không, hộp thiếc, nhiều bậc khối lượng	Chênh rộng theo phẩm cấp và cơ sở
Vùng núi phía bắc (trong đó có Sơn La)	Giống chuyên ô long và giống lai	Vê viên, mùa vụ lệch với phía nam	Túi hút chân không, gói nhỏ	Chênh theo mùa và theo lứa
Thái Nguyên	Nguyên liệu chè của vùng	Ô long làm từ vườn chè địa phương	Túi giấy, hộp nhỏ	Theo bảng giá niêm yết của từng cơ sở
Ô Long Đông Tam Đảo của chúng tôi	Chè Thái Nguyên trồng tại La Bằng	Thuộc dòng 6 Không, chế biến tại cơ sở La Bằng	Túi giấy 215 g	269.000đ mỗi túi, giá niêm yết đã gồm VAT
Hàng không rõ nguồn	Không xác định	Không xác định	Đóng gói lại, nhãn sơ sài	Thấp hơn mặt bằng, đổi liên tục

Mã ô long của chúng tôi được mô tả kỹ ở bài Ô Long Đông Tam Đảo làm từ vườn chè Thái Nguyên. Nhóm 6 Không gồm Trà Sạch 6 Không, Hồng Trà Núi Cốc, Bạch Trà Mẫu Đơn, Ô Long Đông Tam Đảo, Đinh Ngọc, Đinh Tiến Vua và các dòng trà hoa.

So nguồn xong vẫn còn bước xác minh. Cách kiểm một nhà cung cấp trước khi đặt lô liệt kê giấy tờ và câu hỏi cần có.

Kiểm hàng và thử mẫu trước khi đặt lô

Ô long dễ so hơn trà xanh vì viên trà nói lên nhiều điều. Sáu bước dưới đây làm được ngay tại cửa hàng.

1. Nhìn viên khô. Viên đều, chặt, còn cuộng ngắn dính viên là dấu hiệu vê đúng. Viên vụn nhiều là hàng đã qua vận chuyển kém hoặc phẩm cấp thấp.
2. Ngửi trà khô. Hương phải nhẹ và sạch. Hương gắt xộc lên khi mở túi là điểm cần hỏi lại.
3. Pha đối chứng. Cùng lượng trà, cùng nhiệt độ, cùng thời gian, pha các mẫu song song.
4. Đếm số nước. Ô long vê chặt thường cho nhiều nước hơn. Đây là con số ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí mỗi ấm của quán.
5. Xem bã trà. Mở viên ra, lá phải còn nguyên hình, mép lá cho biết mức oxy hoá. Bã nát vụn là lá đã bị làm quá tay.
6. Giữ mẫu lưu. Niêm phong một phần, dán nhãn ngày, để so với lô sau.

Cách tính chi phí mỗi ấm để đưa vào bài toán giá bán có ở bài một cân trà pha được bao nhiêu ấm.

Rủi ro khi mua hàng không rõ nguồn

Ô long là dòng có giá cao, nên chênh lệch giữa các phẩm cấp lớn, và đó là chỗ phát sinh rủi ro cho người nhập.

• Đóng gói lại. Hàng mua rời rồi đóng vào bao bì của người bán. Anh chị không biết cơ sở sản xuất thật là ai.
• Lệch giữa các lô. Lô đầu đúng mẫu, lô sau khác hẳn. Không có mẫu lưu thì không có căn cứ để trả hàng.
• Không có hồ sơ. Khi khách doanh nghiệp hỏi giấy tờ, anh chị không trưng ra được.
• Hạn dùng ngắn. Hàng tồn lâu được bán lại, đến tay anh chị thì thời gian bán còn rất ít.

Cách phòng giống như với mọi dòng hàng: xem đủ giấy tờ của cơ sở, giữ mã lô, lưu mẫu và ghi điều kiện trả hàng vào hợp đồng. Toàn bộ số hiệu giấy tờ của chúng tôi công khai ở trang chứng nhận và giấy phép của hợp tác xã, và các bước chế biến ở bài từng công đoạn trong xưởng chế biến.