Dùng ca dao, tục ngữ khi bán hàng: đúng mực

Trà gắn với sinh hoạt của người Việt từ lâu, nên kho từ ngữ về trà rất phong phú: mời trà, chén trà đầu câu chuyện, ấm trà ngày Tết. Nhiều điểm bán muốn dùng chất liệu này trong nội dung, và câu hỏi thật sự là dùng ở đâu và tới mức nào. Bài này bàn chuyện đó.

Vì sao câu ca dao dễ dùng sai chỗ

Ba kiểu dùng sai hay gặp:

• Đặt cạnh câu bán hàng, khiến câu văn hoá trở thành lời quảng cáo. Ví dụ, một câu ca dao nói về sự tỉnh táo đặt ngay trên dòng “đặt hàng ngay” sẽ được đọc như một khẳng định về tác dụng.
• Dùng để thay cho thông tin. Bài viết đầy chất thơ mà không có giá, không có quy cách, thì khách sỉ đọc xong không biết làm gì tiếp.
• Gán sai bối cảnh. Nhiều câu gắn với sinh hoạt của một vùng hoặc một thời; dùng bừa cho mọi sản phẩm làm mất tính xác thực.

Nghị định 15/2018/NĐ-CP tại Điều 27 cấm nội dung quảng cáo thực phẩm gây hiểu nhầm sản phẩm có tác dụng như thuốc chữa bệnh. Một câu văn hoá tự nó không vi phạm, nhưng cách đặt nó trong bài bán hàng thì có thể.

Chọn câu hợp với hàng và với khách

Ba nhóm chất liệu an toàn và dùng được:

• Nhóm về mời khách và tiếp khách. Chén trà mở đầu câu chuyện là hình ảnh quen thuộc, hợp với nội dung về quà biếu và về bộ ấm chén.
• Nhóm về lao động và mùa vụ. Hình ảnh hái chè sáng sớm, nương chè sau mưa, hợp với nội dung về vùng trồng.
• Nhóm về nếp nhà và ngày Tết. Hợp với nội dung mùa quà tặng.

Nhóm nên tránh: mọi câu nói tới sức khoẻ, bệnh tật, tuổi thọ. Không phải vì câu đó sai, mà vì đặt trong nội dung bán thực phẩm thì nó trở thành thông điệp công dụng. Chất liệu về phong tục dùng trà có trong bài trà trong lễ Tết Việt.

Bảng câu, nghĩa và ngữ cảnh dùng được

Nhóm chất liệu	Ý nghĩa thường được hiểu	Dùng được ở đâu	Không dùng ở đâu
Chén trà mở đầu câu chuyện	Trà là cách bắt đầu cuộc gặp	Bài về quà tặng, bộ ấm chén, tiếp khách	Mô tả kỹ thuật sản phẩm
Mời trà như mời khách vào nhà	Lễ nghi tiếp đón	Nội dung dịp lễ, Tết	Tiêu đề gian hàng
Hình ảnh hái chè sáng sớm	Công lao động trên nương	Bài về vùng trồng, video giới thiệu	Thay cho dữ kiện chuẩn hái
Ấm trà ngày Tết	Nếp nhà, sum họp	Nội dung mùa quà tặng	Nhãn sản phẩm
Câu nói về sự tỉnh táo, khoẻ mạnh	Cảm nhận dân gian	Không dùng trong nội dung bán hàng	Mọi nơi trong nội dung bán
Tên gọi cổ như trà mạn	Cách gọi xưa cho trà khô	Phần kể chuyện, có giải thích	Tên hàng trên hoá đơn

Đưa vào tờ rơi và bao bì ở mức nào

• Tờ rơi: tối đa một câu, đặt ở phần mở, tách khỏi khối thông tin sản phẩm bằng khoảng trắng hoặc một đường kẻ.
• Bao bì: nhãn hàng hoá do nhà sản xuất in và phải có đủ nội dung bắt buộc. Đại lý không tự thêm chữ lên nhãn.
• Thiệp và túi giấy: đây là chỗ hợp nhất cho chất liệu văn hoá, vì chúng không phải là nhãn và không chứa thông tin sản phẩm.
• Bài viết trên trang: một câu ở mở bài hoặc ở kết, không rải khắp bài.

Một cách làm gọn: dành hẳn một phần riêng trong bài cho nội dung văn hoá, và giữ phần sản phẩm hoàn toàn bằng dữ kiện. Người đọc muốn phần nào thì đọc phần đó.

Câu chữ chỉ dẫn được khách tới quầy, còn giữ khách thì phải đúng vị. Phần đó nằm ở bài chọn hàng theo gu của tệp khách.

Tránh biến câu văn hoá thành lời hứa công dụng

Bốn dấu hiệu cho thấy đã vượt ranh giới:

1. Câu văn hoá đặt ngay trên hoặc dưới nút đặt hàng.
2. Câu đó nói tới một trạng thái sức khoẻ cụ thể.
3. Bài không có dữ kiện nào ngoài phần văn hoá.
4. Câu được in trên tem dán trực tiếp lên sản phẩm.

Cách sửa đơn giản nhất là tách khoảng cách: đưa phần văn hoá lên đầu bài, đưa dữ kiện và lời mời đặt hàng xuống cuối, và không để hai phần chạm nhau. Khung viết bài theo dữ kiện có trong bài kiểm chứng trà Thái Nguyên thật giả và bối cảnh lịch sử trong bài lịch sử chè Thái Nguyên.