Mở quầy trà mới nên nhập mã nào? Năm dòng trà xanh và bài toán vốn

Chúng tôi là Hợp tác xã Tâm Trà Việt, sản xuất trà tại Đại Từ và La Bằng, tỉnh Thái Nguyên, hiện có 429 đại lý và 36 mã hàng. Câu hỏi được hỏi nhiều nhất khi một điểm bán mới mở là “lấy mấy mã thì đủ”. Bài này trả lời bằng đúng danh mục và đúng khung chiết khấu của hợp tác xã, kèm phép tính vốn để anh chị áp vào mặt bằng và túi tiền của mình.

Quầy mới nên mở bằng bao nhiêu mã

Năm mã là mức hợp lý cho ba tháng đầu. Ít hơn thì khách vào hỏi không có cái để so; nhiều hơn thì vốn nằm chết ở những mã anh chị chưa biết khách mình có mua hay không.

Năm mã đó nên trải đủ ba tầng giá: hai mã dưới 400.000đ/kg, một mã ở giữa, hai mã trên 600.000đ/kg. Cách trải này giúp anh chị luôn có câu trả lời cho ba câu hỏi quen thuộc: “loại uống hằng ngày”, “loại đãi khách”, “loại đem biếu”.

Hợp tác xã nhận đơn sỉ theo kg từ 10 kg, và gửi mẫu thử miễn phí trước khi anh chị chốt đơn, khách chỉ trả phí vận chuyển mẫu. Vì vậy nên pha thử cả năm dòng rồi mới quyết tỷ trọng, đừng chốt theo cảm tính.

Năm dòng trà xanh và tệp khách của từng dòng

Trà Bắc Truyền Thống — 250.000đ/kg

Hái 1 tôm 2–3 lá, giống trung du, chế biến tại xưởng Gò Lớn ở Đại Từ. Nước đậm, chát rõ rồi chuyển ngọt. Khách của mã này là quán nước, quán cơm, bếp ăn, bác lớn tuổi uống trà mạn, và các gia đình mua theo cân. Đây cũng là một trong ba mã có túi 500 g nên dễ bán cho khách lấy nhiều.

Trà Xanh Đặc Sản — 350.000đ/kg

Cùng giống trung du, cùng xưởng Gò Lớn, hái non hơn Trà Bắc nên nước dịu hơn, hương cốm rõ hơn. Mã này hợp với khách văn phòng, khách mua về nhà uống chứ không mua cho quán, và khách vừa bỏ thói quen uống trà rất đậm. Cũng có túi 500 g.

Trà Móc Câu Đặc Biệt — 450.000đ/kg

Hái 1 tôm 1 nõn 1 lá non, giống lai F1 LDP1 và TRI 777, làm tại xưởng Đồng Khuân ở La Bằng. Cánh xoăn như lưỡi câu, nước xanh vàng, hậu ngọt rõ. Đây là mã trung tâm của mọi quầy trà: khách tự uống lấy được, khách biếu nhẹ cũng lấy được. Chi tiết dòng này có trong bài móc câu đặc biệt: nguồn gốc và cách nhận cánh trà.

Trà Nõn Cánh Hạc — 650.000đ/kg

Cùng nhóm giống lai F1 LDP1 và TRI 777, hái non hơn Móc Câu, làm tại La Bằng. Cánh nhỏ, nhẹ, nước trong. Khách của mã này là người đã uống quen trà ngon và người mua quà tầm trung. Chỉ có quy cách 100 g và 200 g, không có túi 500 g.

Trà Nõn Hảo Hạng — 800.000đ/kg

Nguyên liệu từ vườn trung du cổ và giống Long Vân, làm tại La Bằng. Đây là dòng nõn cao nhất trong nhóm trà xanh truyền thống và cũng là một trong hai loại trà nền hợp tác xã dùng để ướp sen. Khách là phòng trà, khách biếu và khách công ty mua số ít. Cũng chỉ có 100 g và 200 g.

Bảng giá nhập, lãi gộp và nhịp quay từng mã

Giá nhập dưới đây tính theo chiết khấu 35% của cấp Đại lý, tức 65% giá niêm yết. Tổng đại lý lấy ở mức 60%, nhà phân phối 55%.

Mã hàng	Giá niêm yết / kg	Giá nhập đại lý (65%)	Lãi gộp mỗi kg	Nhóm khách chính	Nhịp quay
Trà Bắc Truyền Thống	250.000đ	162.500đ	87.500đ	Quán nước, bếp ăn, khách mua cân	Nhanh — giá thấp, khách mua lại đều
Trà Xanh Đặc Sản	350.000đ	227.500đ	122.500đ	Văn phòng, hộ gia đình	Nhanh — thay thế tự nhiên khi khách muốn dịu hơn
Trà Móc Câu Đặc Biệt	450.000đ	292.500đ	157.500đ	Khách uống kỹ, quà biếu nhẹ	Trung bình — mua thưa hơn nhưng giá trị đơn cao
Trà Nõn Cánh Hạc	650.000đ	422.500đ	227.500đ	Khách quà tầm trung, phòng trà	Chậm hơn — bán theo dịp
Trà Nõn Hảo Hạng	800.000đ	520.000đ	280.000đ	Phòng trà, khách biếu, công ty	Chậm — bán ít lần, mỗi lần đáng kể

Cột nhịp quay là xếp hạng định tính theo quan sát chung từ hệ thống 429 đại lý, không phải số liệu đo đếm. Hợp tác xã không công bố sản lượng hay doanh thu theo mã. Anh chị nên tự ghi sổ ba tháng đầu rồi điều chỉnh tỷ trọng theo khách thật của mình.

Vốn mở quầy tính từ giá nhập

Lấy đúng bảng trên, đây là hai phương án cho đơn đầu tiên. Cả hai đều đạt mức 10 kg tối thiểu của đơn sỉ theo kg.

Phương án gọn — 10 kg, vốn 2.697.500đ. Trà Bắc 3 kg (487.500đ), Xanh Đặc Sản 3 kg (682.500đ), Móc Câu 2 kg (585.000đ), Cánh Hạc 1 kg (422.500đ), Hảo Hạng 1 kg (520.000đ). Nếu bán hết theo giá niêm yết, doanh thu là 4.150.000đ, lãi gộp 1.452.500đ.

Trước khi chốt năm dòng, anh chị nên nắm bảng phân hạng trà xanh dùng khi nhập và bán lại, vì tên gọi trên thị trường không phản ánh đúng phẩm cấp.

Phương án đầy quầy — 18 kg, vốn 5.005.000đ. Trà Bắc 5 kg, Xanh Đặc Sản 5 kg, Móc Câu 4 kg, Cánh Hạc 2 kg, Hảo Hạng 2 kg. Bán hết theo giá niêm yết cho doanh thu 7.700.000đ và lãi gộp 2.695.000đ.

Ba điều làm nhẹ áp lực vốn của đơn đầu: hợp tác xã không thu cọc tiền hàng và không bán công nợ, anh chị chỉ chuyển trước phí vận chuyển rồi thanh toán khi nhận hàng; đơn từ 20 triệu đồng được hỗ trợ 100% phí vận chuyển; và riêng đơn nhập đầu tiên có chính sách mua lại 70% giá buôn trong 06 tháng cho hàng nguyên seal, còn hạn, kèm phiếu xuất kho gốc, gửi về trước hạn tối thiểu 01 tháng.

Tỷ lệ hàng phổ thông và hàng cao cấp

Trong phương án 18 kg ở trên, hai mã dưới 400.000đ chiếm 10/18 kg nhưng chỉ chiếm khoảng 37% giá trị vốn. Đó là tỷ lệ chúng tôi thấy hợp lý cho một quầy phố: hàng rẻ giữ nhịp khách vào, hàng đắt giữ giá trị mỗi đơn.

Điểm bán trong chợ hoặc khu dân cư thu nhập trung bình nên đẩy tỷ trọng Trà Bắc và Xanh Đặc Sản lên; điểm bán gần khu văn phòng hoặc khu du lịch nên tăng Móc Câu và hai dòng nõn. Bảng giá theo phẩm cấp đầy đủ có trong bài bảng giá chè Thái Nguyên theo từng phẩm cấp.

Bổ sung mã sau ba tháng đầu

Sau ba tháng, anh chị đã biết khách mình hỏi gì mà quầy chưa có. Thứ tự bổ sung chúng tôi hay khuyên:

• Trà Tấm Đinh 220.000đ/kg, cả dạng rời và túi lọc, cho khách văn phòng và quán cần pha nhanh.
• Hộp trà từ 38.000đ đến 305.000đ, để có hàng cầm tay bán ngay.
• Trà đinh và trà hoa, chỉ khi quầy đã có khách quen mua trên 500.000đ một lần.

Danh mục đầy đủ theo phẩm cấp có trong bài các dòng trà Thái Nguyên theo phẩm cấp. Khi muốn so nõn tôm với trà đinh trước lúc nhập, xem bài nhập nõn tôm hay trà đinh cho cửa hàng.