Công thức mix trà Bắc với hoa cúc: 4 cách pha từ ấm nóng đến bình đá

Trà Bắc với hoa cúc pha chung rất dễ: ấm 450 ml dùng 5 g Trà Bắc Truyền Thống và khoảng 1,5 g hoa cúc khô, nước 85–90°C, hãm 60–90 giây là rót. Vị chát của trà Bắc đỡ lấy vị ngọt hăng của cúc, nước vàng trong, uống nóng hay pha đá đều được. Phần đầu bài là cách chọn cúc và bốn công thức pha. Phần lớn còn lại dành cho quán: mẻ bình 10 lít, giá vốn từng ly, ghi menu thế nào cho đúng mực và lấy hoa cúc ở đâu có giấy tờ.

Trà Bắc với hoa cúc là món gì, vì sao hai thứ hợp nhau?

Ở miền Bắc, trà xanh pha với hoa cúc là món quen từ lâu. Người ta gọi nhiều tên: trà cúc, trà xanh hoa cúc, trà Bắc hoa cúc, chè cúc. Cách làm giống nhau: lấy trà búp hoặc trà lá bánh tẻ làm nền, thả thêm vài bông cúc khô vào ấm. Trà cho vị chát và màu nước xanh vàng. Cúc cho hương thơm hăng nhẹ, vị ngọt và chút đắng ở hậu.

Trà Bắc với hoa cúc hợp nhau vì mỗi thứ bù chỗ thiếu của thứ kia. Uống trà cúc không có trà thì nhạt, mỏng, khách hay chê “như nước lá”. Uống trà Bắc đặc thì chát, nhiều khách trẻ ngại. Ghép lại, cúc làm dịu cái chát, trà làm dày cái nhạt. Ly nước có đủ ba lớp: thơm cúc ở mũi, chát trà ở lưỡi, ngọt đọng lại ở họng.

Trà Bắc với hoa cúc đã thành món bán chạy ở vỉa hè. Báo VietNamNet năm 2022 kể một quán trà cúc trên phố Minh Khai, Hải Phòng, pha trà với hoa cúc, cam thảo, táo đỏ khô và lát tắc, bán 25.000đ một cốc, giờ cao điểm bán vài nghìn cốc mỗi ngày. Chúng tôi viết riêng về thói quen uống trà ở thành phố này trong bài trà cho quán cà phê ở Hải Phòng.

Mix trà Bắc với hoa cúc khác trà hoa cúc thuần ở chỗ nào?

Trà hoa cúc thuần là nước hãm từ bông cúc, không có lá chè. Mix trà Bắc với hoa cúc thì có lá chè, nghĩa là ly nước vẫn có caffein và tanin như một ly trà xanh bình thường. Người bán nên nói rõ chỗ này khi khách hỏi “trà cúc có phải trà thảo mộc không”. Câu trả lời đúng: đây là trà xanh có thêm hoa cúc, không phải thảo mộc.

Chọn hoa cúc nào để pha trà Bắc với hoa cúc?

Chợ và sàn bán rất nhiều loại cúc khô, giá chênh nhau vài lần. Với quán, chỉ cần biết ba nhóm hay gặp và mỗi nhóm hợp món nào. Bảng dưới là cách chúng tôi hay phân cho khách khi họ hỏi nên lấy loại nào về pha trà Bắc với hoa cúc.

Cúc chi vàng là loại quen ở vùng Văn Lâm, Hưng Yên. Báo Văn hóa năm 2019 viết người dân thôn Nghĩa Trai gọi nó là “cúc dược liệu” hay “cúc hoa”, vụ đó cả vùng ước đạt 250 tấn. Loại này đậm, nên cho ít. Người mới tập pha trà Bắc với hoa cúc nên bắt đầu bằng cúc bông to, vì lỡ tay một chút vẫn không đắng.

Ba điều kiểm lô cúc khô trước khi pha trà Bắc với hoa cúc

Mở túi ngửi trước. Cúc khô tốt có mùi thơm khô, hơi ngọt; mùi ngái, mùi mốc là hàng ẩm. Bóp thử vài bông: cánh giòn, không dính tay. Thả ba bông vào chén nước nóng: nước ra vàng nhạt, trong, không lên màu vàng chanh rực ngay lập tức. Cúc tươi trồng làm cảnh thì không lấy về pha, vì người trồng hoa cảnh không theo quy trình làm thực phẩm.

Anh chị nên cân thử 10 bông của lô mình nhập để biết một bông nặng bao nhiêu. Bông cúc mỗi lô một cỡ, nên công thức tính bằng gam thì quán pha lần nào cũng đều tay, còn tính bằng “dăm bông” thì mỗi ca một vị.

4 công thức pha trà Bắc với hoa cúc từ ấm nhỏ đến bình 10 lít

Bốn công thức trà Bắc với hoa cúc dưới đây dùng cùng một nền trà là Trà Bắc Truyền Thống của HTX, búp và lá bánh tẻ, sao kỹ ở La Bằng. Nếu anh chị muốn nước xanh hơn, thơm cốm hơn cho ấm nóng thì thay bằng Trà Xanh Đặc Sản hoặc Trà Móc Câu Đặc Biệt, giữ nguyên lượng cúc.

Công thức 1: trà Bắc với hoa cúc pha ấm nóng tại bàn

Pha trà Bắc với hoa cúc bằng ấm 450 ml. Cho 5 g trà vào ấm, rót nước sôi tráng nhanh 5 giây rồi đổ đi. Thả 1,5 g cúc khô vào cùng trà. Rót nước 85–90°C đầy ấm, đậy nắp, hãm 60–90 giây rồi rót hết ra tống. Nước hai và nước ba hãm thêm 30–45 giây mỗi lần. Một ấm như vậy rót được 6–8 chén nhỏ cho bàn bốn người.

Chỗ hay sai: để nước nằm lại trong ấm giữa các lần rót. Cúc ngâm lâu ra vị đắng, trà ngâm lâu ra vị chát gắt, hai cái cộng lại thành ấm nước khó uống. Rót kiệt sau mỗi lần hãm là đủ giải quyết.

Công thức 2: trà Bắc với hoa cúc pha đá theo ly lẻ

Cách pha trà Bắc với hoa cúc theo ly này hợp quán bán ít, khách gọi đến đâu pha đến đó. Cho 4 g trà và 1 g cúc vào bình lọc, rót 150 ml nước 90°C, hãm 3 phút, lọc lấy cốt. Khuấy 10–15 g đường phèn tan trong cốt nóng. Đổ cốt vào ly 500 ml đầy đá, khuấy đều. Thích vị chua thì thêm hai lát tắc lúc đổ ra ly, không ngâm tắc trong cốt nóng.

Công thức 3: mẻ trà Bắc với hoa cúc bình 10 lít cho quán

Đây là công thức quán đông khách nên dùng. Mẻ trà Bắc với hoa cúc này ủ riêng hai phần rồi mới trộn, để chỉnh được đậm nhạt. Phần trà: 70 g Trà Bắc Truyền Thống, tráng nhanh, ủ với 3 lít nước 90°C trong 6–8 phút, lọc bỏ bã. Phần cúc: 20 g cúc khô, ủ với 2 lít nước 95°C trong 5 phút, lọc bỏ bông.

Trộn hai phần cốt, thêm nước nguội đã đun sôi cho đủ 10 lít. Nếu bán ngọt sẵn thì hòa đường phèn khi cốt còn ấm. Để nguội rồi mới cho vào bình giữ lạnh, đừng đổ đá trực tiếp vào bình chứa. Mẻ này rót được khoảng 50 ly, mỗi ly 200 ml trà cộng đá. Định mức 7 g trà mỗi lít giống mẻ trà đá pha bình 10 lít cho quán cà phê, chỉ khác là thêm phần cúc ủ riêng.

Trà đã pha nên bán hết trong ngày, giữ mát. Quán đông thì chia hai mẻ 5 lít sáng và chiều.

Công thức 4: trà Bắc với hoa cúc, tắc và táo đỏ kiểu vỉa hè

Đây là kiểu ly nhiều lớp vị mà các quán trà cúc vỉa hè hay bán. Tính cho 1 lít: 7 g Trà Bắc, 3 g cúc khô, 3 quả táo đỏ khô xé đôi, 40 g đường phèn. Ủ trà và cúc như công thức 3, thả táo đỏ vào phần cúc ngay từ đầu cho ra vị ngọt. Lúc bán mới vắt hoặc thả 2 lát tắc vào từng ly. Một lít cốt rót được 5 ly đá.

Muốn biết 1 kg trà nền đi được bao nhiêu mẻ, bao nhiêu ấm để tính ngày nhập hàng, anh chị xem bài 1 kg trà pha được bao nhiêu ấm. Với mẻ 70 g, một cân Trà Bắc đủ cho 14 bình 10 lít.

Lỗi hay gặp khi pha trà Bắc với hoa cúc và cách sửa

Chúng tôi hay nhận điện thoại của chủ quán kể “trà cúc hôm nay đắng quá” hoặc “khách chê nhạt”. Phần lớn lỗi nằm ở bốn chỗ dưới đây, không phải do trà hay do cúc.

Đắng ở hậu. Ly trà Bắc với hoa cúc đắng ở hậu thường do cho cúc nhiều quá, hoặc hãm cúc quá lâu. Giảm cúc về đúng tỷ lệ 3 trà 1 cúc, rút thời gian ủ cúc còn 4–5 phút. Nếu dùng cúc chi vàng thì giảm thêm một phần ba so với cúc bông to.

Chát gắt. Nước quá sôi rót thẳng vào trà, hoặc ủ trà quá 10 phút. Để nước sôi nghỉ 1–2 phút cho về khoảng 90°C rồi mới rót. Mẻ bình to thì lọc bã trà đúng giờ, đừng để bã nằm trong thùng cả buổi.

Nhạt, mất hương cúc khi pha đá. Đá tan làm loãng ly nước. Cốt dùng cho ly đá phải đậm hơn cốt uống nóng khoảng gấp rưỡi, như công thức 2 dùng 5 g nguyên liệu cho 150 ml nước.

Nước đục, có váng. Thường do pha bằng nước máy nhiều clo, hoặc để trà đã pha quá lâu ở chỗ nóng. Đổi sang nước lọc, bán trong ngày.

Giá vốn một ly trà Bắc với hoa cúc, tính khi giá cúc là biến số

HTX không bán hoa cúc, nên chúng tôi không đưa ra giá cúc thị trường. Giá cúc khô chênh nhau rất xa theo loại bông, vùng trồng và mùa. Cách làm đúng là để giá cúc thành một biến số, gọi là H (đồng/kg), anh chị điền đúng giá mình nhập vào là ra giá vốn.

Công thức cho mẻ bình 10 lít: giá vốn trà và cúc mỗi ly = (70 g × giá trà mỗi gam + 20 g × H ÷ 1.000) ÷ 50 ly. Với Trà Bắc Truyền Thống giá niêm yết 250.000đ/kg, tức 250đ mỗi gam, phần trà là 17.500đ cho cả mẻ, chia 50 ly ra 350đ một ly.

Bảng dưới thử ba mức H giả định để anh chị thấy tiền cúc thay đổi thế nào. Ba mức này chỉ để minh họa phép tính, không phải giá thị trường.

Nhìn bảng thấy ngay: kể cả khi cúc đắt gấp đôi, tiền trà và cúc trong một ly vẫn dưới 600đ. Phần lớn giá vốn ly trà Bắc với hoa cúc nằm ở đường, đá, ly nhựa, ống hút và nắp. Những thứ đó mỗi quán một giá, anh chị cộng thêm theo hóa đơn của mình. Cách tách từng khoản trong ly có ở bài giá vốn một ly trà cho quán.

Quán là đại lý của HTX thì giá trà còn thấp hơn. Chiết khấu nhóm trà là 35%, 40% hoặc 45% theo cấp, chi tiết ở bài chiết khấu đại lý trà Thái Nguyên 35–45%. Ở mức 35%, Trà Bắc còn 162.500đ/kg, phần trà trong mỗi ly giảm từ 350đ xuống khoảng 228đ.

Giá vốn ấm nóng và ly trà Bắc với hoa cúc kiểu vỉa hè

Công thức cúc tắc táo đỏ dùng 7 g trà và 3 g cúc cho 5 ly. Tiền trà là 1.750đ, chia 5 ly ra 350đ. Tiền cúc ở mức H giả định 450.000đ/kg là 1.350đ, chia 5 ly ra 270đ. Cộng lại 620đ mỗi ly, chưa tính táo đỏ, tắc và đường. Ấm nóng tại bàn dùng 5 g trà, tức 1.250đ, cộng 1,5 g cúc ở cùng mức H là 675đ, cả ấm 1.925đ cho bàn bốn người.

Ghi menu trà Bắc với hoa cúc thế nào cho đúng mực?

Nhiều quán quen ghi trà cúc kèm chữ “thanh nhiệt”. “Thanh nhiệt”, “mát gan”, “dễ ngủ” là cách nói dân gian về hoa cúc. Còn hoa cúc tác động lên cơ thể của một người cụ thể ra sao là câu hỏi của bác sĩ, người bán trà không hứa thay được. Ai đang có bệnh, đang mang thai hay đang dùng thuốc mà muốn uống trà cúc thường xuyên thì nên hỏi bác sĩ trước.

Trên menu, món trà Bắc với hoa cúc chỉ cần tả cái khách nếm được. Ví dụ: “Trà Bắc hoa cúc đá: trà Thái Nguyên chát nhẹ, hương cúc vàng, ngọt đường phèn”. Hoặc: “Trà cúc tắc táo đỏ: vị chua tắc, ngọt táo, thơm cúc”. Những câu như vậy đúng, dễ hiểu và khách đọc là muốn gọi.

Những chữ không nên ghi trên menu, bảng hiệu hay bài đăng mạng xã hội: thanh nhiệt, giải độc, mát gan, an thần, ngủ ngon, đẹp da, giảm cân. Trà Bắc với hoa cúc là đồ uống thông thường. Gán công dụng cho nó là đi quá phần việc của người bán, và có thể vướng quy định về quảng cáo thực phẩm.

Khách hỏi trà Bắc với hoa cúc có mát không thì trả lời sao?

Câu này quán nào cũng gặp vào mùa hè. Nhân viên nên trả lời theo vị, không theo bệnh: “Dạ trà cúc uống đá mát họng, vị nhẹ hơn trà Bắc thường, anh chị dễ uống ạ. Còn chuyện tốt cho sức khỏe thì em không dám nói, anh chị hỏi bác sĩ giúp em”. Câu “mát họng” là cảm giác của ly nước đá, không phải công dụng của hoa cúc. Chủ quán nên dặn nhân viên thuộc câu này ngay từ ngày đầu bán món.

Bán trà Bắc với hoa cúc đóng chai mang đi cần ghi gì?

Quán đóng chai sẵn bán mang đi thì chai đó là hàng hóa có nhãn. Nhãn tối thiểu nên có tên món, thành phần (trà xanh, hoa cúc, đường phèn…), dung tích, ngày pha, hạn dùng, cách bảo quản lạnh và tên, địa chỉ quán. Yêu cầu chung về nhãn nằm ở Nghị định 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa. Hạn dùng của trà pha sẵn nên để ngắn, tính bằng giờ hoặc trong ngày, và ghi đúng như cách quán bảo quản.

Nguồn hoa cúc có giấy tờ và nền trà cho món trà Bắc với hoa cúc

Nói thẳng: HTX Tâm Trà Việt không trồng, không sấy, không bán hoa cúc. Chúng tôi chỉ làm trà. Quán cần cúc thì mua ở cơ sở chuyên làm cúc khô. Khi mua số lượng đều tháng, anh chị nên xin ba thứ: hồ sơ tự công bố sản phẩm hoặc giấy tờ tương đương, phiếu kiểm nghiệm lô gần đây, và hóa đơn. Thủ tục tự công bố với thực phẩm được quy định ở Nghị định 15/2018/NĐ-CP.

Nơi bán cúc tử tế sẽ nói rõ cúc trồng ở đâu, sấy bằng gì. Cúc sấy than, sấy củi dễ ám mùi khói; cúc sấy lạnh hoặc sấy nhiệt thấp giữ màu và mùi tốt hơn. Hàng trôi nổi không nhãn, giá rẻ bất thường thì quán đừng lấy, vì có chuyện gì thì người đứng ra chịu với khách là quán.

Phần nền trà thì đó là việc của chúng tôi. Trà Bắc Truyền Thống của HTX làm từ vùng nguyên liệu 40,5 ha canh tác theo quy trình VietGAP ở Đại Từ – La Bằng, do 90 hộ xã viên chăm. Cơ sở La Bằng có chứng nhận ISO 22000. Trà sao kỹ, để nguội rồi đóng túi kín, nên pha mẻ trà Bắc với hoa cúc to vẫn giữ được hương. Trang trà sỉ cho quán, nhà hàng, khách sạn có đủ quy cách và cách đặt hàng.

Hàng có sẵn không cần đặt cọc. Đơn dưới 100 kg xuất trong 24 giờ, từ 100 kg trong 2 ngày, HTX xuất hóa đơn VAT. Quán đang tìm thêm món trà pha chế khác ngoài trà Bắc với hoa cúc thì xem bài trà xanh pha chế cho quán và bài trà thơm cho quán cà phê.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ trà Bắc với hoa cúc bao nhiêu là vừa?

Khoảng 3 phần trà, 1 phần cúc theo khối lượng. Ấm 450 ml dùng 5 g trà và 1,5 g cúc; bình 10 lít dùng 70 g trà và 20 g cúc. Cúc chi vàng đậm hơn thì giảm bớt cúc.

Pha trà Bắc với hoa cúc bằng nước bao nhiêu độ?

Trà hợp nước 85–90°C. Cúc chịu được nước nóng hơn, 90–95°C. Pha ấm nhỏ thì dùng chung 85–90°C; pha bình to thì ủ riêng trà và cúc rồi trộn.

Trà Bắc với hoa cúc pha sẵn để được bao lâu?

Nên bán hết trong ngày và giữ mát. Trà pha để qua đêm mất hương, dễ chua, không nên bán lại. Quán đông thì chia hai mẻ nhỏ sáng và chiều.

Trà Bắc với hoa cúc có phải trà thảo mộc không?

Không. Trà hoa cúc thuần không có lá chè mới là thảo mộc. Món này có lá chè, nên vẫn là trà xanh, vẫn có caffein. Người bán nên nói rõ khi khách hỏi.

Trà Bắc với hoa cúc có thanh nhiệt không?

Đó là cách nói dân gian. Tác động của trà và hoa cúc lên sức khỏe từng người là câu hỏi của bác sĩ. Quán chỉ nên giới thiệu vị và cách pha, không hứa công dụng.

HTX có bán hoa cúc hoặc trà cúc pha sẵn không?

Không. HTX Tâm Trà Việt chỉ làm trà. Quán mua cúc ở cơ sở chuyên làm cúc khô có giấy tờ, còn nền trà để pha trà Bắc với hoa cúc thì lấy từ HTX.

Dùng trà túi lọc pha trà cúc được không?

Được, hợp với ly lẻ hoặc phòng khách sạn muốn pha trà hoa cúc nhanh: một túi trà với 3–4 bông cúc, nước 90°C, hãm 3 phút. Mẻ bình to thì trà rời dễ chỉnh đậm nhạt và rẻ hơn mỗi ly.

Anh chị đang định đưa trà Bắc với hoa cúc vào menu và muốn thử nền trà trước khi nhập, cứ gọi chúng tôi ở hotline B2B 0368.151.678 (Zalo cùng số), nói rõ quán bán khoảng bao nhiêu ly một ngày để chúng tôi gợi ý lượng trà mỗi tuần. Gói mẫu Trà Bắc gửi qua trang xin mẫu thử, pha đúng công thức 3 với cúc quán đang có, rồi quyết. Cần báo giá theo kg hay hợp đồng giao định kỳ thì để lại thông tin ở trang liên hệ.

Nguồn tham khảo

• VietNamNet (14/9/2022), Quán trà cúc phố Minh Khai, Hải Phòng bán nghìn cốc mỗi ngày.
• Báo Văn hóa (14/2/2019), Vùng trồng cúc chi vàng thôn Nghĩa Trai, Văn Lâm, Hưng Yên.
• Chính phủ (2017), Nghị định 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa.
• Chính phủ (2018), Nghị định 15/2018/NĐ-CP hướng dẫn Luật An toàn thực phẩm.
• Bảng giá niêm yết sản phẩm HTX Tâm Trà Việt trên htxtamtraviet.com, tháng 10/2026.

Mua trà chính hãng từ nơi sản xuất

Bốn hạng trà chủ lực của hợp tác xã

TRAVINA – HTX Tâm Trà Việt sản xuất trực tiếp tại Đại Từ – La Bằng, Thái Nguyên. Đặt hàng thẳng từ xưởng, không qua trung gian.

Trà Móc Câu Đặc Biệt Thái Nguyên 45.000 ₫ – 450.000 ₫Khoảng giá: từ 45.000 ₫ đến 450.000 ₫ Xem & đặt mua → Trà Xanh Đặc Sản Thái Nguyên 35.000 ₫ – 350.000 ₫Khoảng giá: từ 35.000 ₫ đến 350.000 ₫ Xem & đặt mua → Trà Bắc Truyền Thống Thái Nguyên 25.000 ₫ – 250.000 ₫Khoảng giá: từ 25.000 ₫ đến 250.000 ₫ Xem & đặt mua → Trà Nõn Hảo Hạng Thái Nguyên 80.000 ₫ – 800.000 ₫Khoảng giá: từ 80.000 ₫ đến 800.000 ₫ Xem & đặt mua →

Xem toàn bộ sản phẩm Nhắn Zalo 0855.318.678 Gọi đặt hàng

Cần mua sỉ theo kilogram hoặc mở đại lý? Xem trang nhập sỉ · Chính sách đại lý