Trà Mạn Hảo – Danh Trà Truyền Thống Của Người Việt xưa

“Làm trai biết đánh tổ tôm,
Uống trà Mạn Hảo, ngâm nôm Thúy Kiều“

Câu ca dao xưa nhắc đến Trà Mạn Hảo, một danh trà truyền thống của người Việt. Trà Mạn Hảo không chỉ là thức uống mà còn là biểu tượng của văn hóa trà Việt, đặc biệt nổi bật trong thế kỷ 19 và 20. Trong bài viết này hãy cùng Travina tìm hiểu về Trà Mạn Hảo là gì? Nguồn gốc và đặc điểm của trà nhé!

1. Trà Mạn Hảo là gì?

Trà Mạn Hảo là một loại trà quý, dành cho tầng lớp quý tộc trong xã hội xưa của Việt Nam bao gồm nho sĩ, trí thức, quan lại và hoàng tộc. Dân gian gọi chung là trà Mạn, bao gồm cả Trà Mạn Hảo và trà mạn từ vùng Tây Bắc. Trà Mạn Hảo thuộc dòng trà bánh có giá trị cao nhất, được chế biến từ cây trà Shan Tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi tại vùng núi Tây Bắc.

Cây trà Shan Tuyết cổ thụ sống hoàn toàn tự nhiên, với rễ sâu hấp thụ nước mưa và khoáng chất từ lòng đất, mang đến giá trị thượng hạng cho dòng trà này. Người dân bản địa xem cây trà như món quà của tổ tiên, hái lá trà, chế biến và đóng thành bánh trà, tiến cung cho các bậc vua chúa.

➤➤ Xem thêm: Bánh Trà Cổ Việt: Sản phẩm Trà Phổ Nhĩ từ Búp Trà Shan Tuyết Ngàn Năm của Việt Nam

2. Lịch sử và nguồn gốc của Trà Mạn Hảo. Có thể bạn chưa biết

Trà Mạn Hảo được biết đến như một loại danh trà nổi tiếng. Trong giai đoạn lịch sử đau thương khi đất nước bị xâm lăng, trà Mạn Hảo đã trở thành một trong ba thú vui của nam giới Việt Nam, giúp họ tạm thời quên đi nỗi buồn dưới sự đô hộ ngoại bang.

Mạn Hảo ban đầu là một địa danh thuộc lãnh thổ Việt Nam, cụ thể là Đại Việt. Tuy nhiên, sau khi Hiệp ước Pháp – Thanh được ký kết vào năm 1885, vùng đất này chính thức thuộc về Vân Nam, Trung Quốc.

Theo nhà nghiên cứu Trịnh Quang Dũng trong cuốn “Văn Minh Trà Việt” (NXB Phụ Nữ, 2012), vùng đất Hà Giang ban đầu thuộc bộ Tân Hưng, một trong 15 bộ của nước Văn Lang cổ đại. Về sau, Hà Giang nằm dưới quyền kiểm soát của ba “Tộc tướng” xứ Thái. Năm 1473, triều đình nhà Lê đổi tên khu vực này thành châu Vị Xuyên. Cuối thế kỷ XVII, tộc trưởng người Thái đã dâng đất Vị Xuyên cho Trung Hoa. Trịnh Cương (1709 – 1729) đã yêu cầu triều đình nhà Thanh trả lại đất, và sau nhiều năm trì hoãn, vào năm 1728, triều đình Thanh đã trả lại một phần đất từ vùng mỏ Tụ Long đến sông Lô cho Đại Việt.

Tuy nhiên, chỉ hơn 150 năm sau, vào thời vua Tự Đức, vùng đất này lại một lần nữa rơi vào tay nhà Thanh sau Hòa ước Pháp – Thanh ký kết năm 1885. Đến tháng 7 năm 1886, hai bên đã cử đại diện lên Bảo Thắng (Lào Cai) để phân định biên giới giữa Bắc Kỳ và Vân Nam. Ngay sau đó, nhà Thanh đã khai trương thành phố Mạn Hảo thuộc tỉnh Vân Nam, và từ đây, địa danh Mạn Hảo chính thức rời khỏi lãnh thổ Việt Nam. Trà Mạn Hảo Việt Nam từ đó dần dần bị lãng quên, thậm chí nhiều người còn hiểu lầm rằng loại trà này có nguồn gốc từ Trung Quốc.

➤➤ Xem thêm: Hồng Trà: Khám Phá Thế Giới Của Loại Trà Quyến Rũ

3. Đặc điểm của Trà Mạn Hảo 

Trà Mạn Hảo được ví như rượu vang, càng để lâu càng phát triển hương vị đậm đà, trở nên quyến rũ hơn theo thời gian và giá trị của nó cũng tăng dần.

Sự khác biệt của Trà Mạn Hảo nằm ở quy trình chế biến đặc biệt. Sau khi làm héo và diệt men, trà được phơi nắng để làm khô. Quá trình làm khô tự nhiên này cho phép trà tiếp tục lên men thêm một phần nhỏ trong quá trình phơi.

Nếu lá trà được đóng bánh ngay sau khi khô, loại trà này được gọi là Mạn Hảo sống. Ngược lại, nếu lá trà trải qua quá trình ủ thêm từ 30 đến 50 ngày sau khi khô, thành phẩm sẽ là Mạn Hảo chín.

Trà Mạn Hảo chín có hương thơm đặc trưng của gỗ, nước trà có màu nâu đỏ bắt mắt, vị ngọt dịu nhẹ và mùi hương êm ái. Trà Mạn Hảo sống có bánh trà màu xanh lá đậm, với một số lá chuyển sang màu đỏ hoặc vàng. Hương vị của trà sống là sự kết hợp giữa vị ngọt nhẹ và chút cay, mang đậm dấu ấn của thời gian.

Quá trình lên men tự nhiên của loại trà này rất mất thời gian, đôi khi kéo dài đến vài năm. Giống như rượu vang ủ lâu năm, trà Mạn Hảo càng để lâu càng ngon và càng trở nên quý giá.

➤➤ Xem thêm: Khám Phá Các Loại Trà Shan Tuyết

4. Cách pha và thưởng thức Mạn Hảo Trà

Thưởng trà là từ lâu đã được coi là một nghệ thuật tinh tế trong văn hóa Việt. Để pha trà Mạn Hảo chuẩn, cần chuẩn bị bộ ấm trà tử sa và một lượng trà vừa đủ. Người pha trà có thể sử dụng dao tách trà để tránh làm vỡ lá trà khi tách khỏi bánh.

Các bước pha trà Mạn Hảo gồm:

• Tráng ấm: Rửa ấm trà bằng nước sôi để làm sạch và ấm đều ấm trà.
• Đánh thức trà: Cho trà vào ấm và đổ nước sôi dưới 95°C để đánh thức trà. Lắc đều và đổ nước đi ngay.
• Hãm trà: Đổ nước ở nhiệt độ dưới 95°C vào và hãm từ 1 đến 2 phút là có thể sử dụng.

➤➤ Xem thêm: Ấm Tử Sa: Tinh Hoa Nghệ Thuật và Văn Hóa Trà Đạo

5. Thành phần dinh dưỡng của Trà Mạn Hảo đối với sức khỏe

Trà Mạn Hảo có hai loại: Mạn Hảo sống và Mạn Hảo chín, mỗi loại có công dụng khác nhau:

• Trà Mạn Hảo chín: Giàu các nguyên tố vi lượng, polypeptide, axit amin và khoáng chất. Nó có tác dụng giảm cân, giảm cholesterol và hỗ trợ tiêu hóa.
• Trà Mạn Hảo sống: Được lên men tự nhiên, giàu polyphenol, giúp thanh lọc cơ thể. Nó còn có tác dụng lợi gan, sáng mắt, bổ não, bồi dưỡng sức khỏe, giảm đầy hơi, thanh nhiệt, tan đờm, làm đẹp da.

Trà Mạn Hảo chứa caffeine giúp kích thích và duy trì sự tỉnh táo. Ngoài ra, trà còn chứa lovastatin giúp giảm cholesterol.

➤➤ Xem thêm: Trà đạo Trung Hoa: Nguồn gốc, đặc điểm và nét tinh tế trong nghệ thuật thưởng trà

Kết luận

Trà Mạn Hảo, với lịch sử lâu đời và danh tiếng vượt thời gian, không chỉ là một thức uống truyền thống của người Việt mà còn là biểu tượng của sự tinh tế và chất lượng. Qua bài viết này, chúng tôi mong rằng bạn đã có cái nhìn sâu sắc về đặc điểm, quy trình chế biến, và lợi ích sức khỏe của trà Mạn Hảo.

HTX Tâm Trà Việt tự hào là đơn vị phân phối trà Thái Nguyên chất lượng cao, được chế biến tại 2 vùng chè lớn là Đại Từ và Tân Cương, các sản phẩm đều đạt chuẩn hữu cơ và VietGap. Bên cạnh đó, Travina còn liên kết với các đơn vị khác và phân phối các dòng sản phẩm trà Shan Tuyết đạt tiêu chuẩn OCOP 5 sao của HTX Fìn Hồ Trà tại Hà Giang và Trà Lá Sen đạt OCOP 3 sao của HTX Sen Hào Thành. Chúng tôi cam kết mang đến cho bạn những sản phẩm trà tinh túy nhất, góp phần gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của trà Việt Nam. Nếu cần hỗ trợ đặt hàng hoặc quý khách cần tư vấn sâu hơn về các sản phẩm trà của HTX Tâm Trà Việt, quý khách vui lòng liên hệ Fanpage Travina – HTX Tâm Trà Việt hoặc hotline số: 0855.318.678 để được hỗ trợ nhanh nhất.

➤➤ Xem thêm: 

Lá Trà Xanh và 6 Sản Phẩm phổ biến từ Lá Trà Xanh

Trà Lá Sen: Tinh hoa thảo dược từ thiên nhiên

Giới thiệu các loại trà bắc Thái Nguyên từ HTX Tâm Trà Việt