Trà thảo mộc: quy định công bố và ghi nhãn người bán cần biết

Chúng tôi là Hợp tác xã Tâm Trà Việt, sản xuất chè tại Đại Từ và La Bằng, tỉnh Thái Nguyên. Danh mục của chúng tôi gồm trà chè và trà ướp hoa, không có sản phẩm dược liệu. Bài này viết cho đại lý và cửa hàng đang cân nhắc bày thêm nhóm trà thảo mộc bên cạnh trà chè — một hướng mở rộng phổ biến nhưng kéo theo nhiều nghĩa vụ hồ sơ mà người bán ít lường trước.

Trà thảo mộc bị quản lý khác trà chè thế nào

Điểm khác đầu tiên nằm ở nguyên liệu. Trà chè có một nguyên liệu duy nhất là lá cây chè, nguồn gốc dễ chứng minh: vùng trồng, chứng nhận canh tác, cơ sở chế biến. Trà thảo mộc thường gom nhiều loại nguyên liệu, mỗi loại một nguồn, và nhiều loại nằm trong danh mục dược liệu.

Điểm khác thứ hai nằm ở ranh giới nhóm sản phẩm. Khi một nguyên liệu là dược liệu và bao bì có câu gợi tác dụng, sản phẩm rất dễ bị coi là đang tự xếp mình vào nhóm thực phẩm bảo vệ sức khoẻ mà không có hồ sơ tương ứng. Đây là lỗi khiến nhiều lô hàng bị dừng lưu thông.

Điểm khác thứ ba nằm ở phát ngôn. Cả hai nhóm đều không được quảng cáo về công dụng nếu công bố là thực phẩm thông thường. Nhưng với trà thảo mộc, người bán chịu áp lực lớn hơn nhiều, vì tên nguyên liệu đã gợi sẵn liên tưởng và khách hỏi dồn dập hơn.

Hồ sơ và công bố cần có

Thủ tục tự công bố sản phẩm theo Điều 4 và Điều 5 Nghị định 15/2018/NĐ-CP ngày 02/02/2018 vẫn là thủ tục đang áp dụng. Nghị định 46/2026/NĐ-CP ban hành ngày 26/01/2026 — văn bản bỏ cơ chế tự công bố — đã bị tạm ngưng hiệu lực theo Nghị quyết 15/2026/NQ-CP ngày 06/4/2026, và Nghị định 15/2018/NĐ-CP tiếp tục được áp dụng cho tới khi Luật An toàn thực phẩm sửa đổi cùng nghị định hướng dẫn có hiệu lực. Chúng tôi kiểm lại tình trạng này ngày 16/09/2026; anh chị nên kiểm lại trước mỗi lần làm hồ sơ mới.

Quy định trên nhãn chặt hơn lời nói tại quầy, nhưng lời nói cũng có giới hạn. Giới hạn đó nằm ở bộ trả lời chuẩn khi khách hỏi công dụng.

Bộ hồ sơ tối thiểu mà một điểm bán nên yêu cầu từ nhà cung cấp, bất kể nhóm sản phẩm:

• Bản tự công bố sản phẩm đã nộp, kèm ngày nộp và nơi tiếp nhận.
• Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm của nơi sản xuất.
• Phiếu kiểm nghiệm có số hiệu, tên phòng thử nghiệm và mã công nhận, ngày, mẫu được kiểm.
• Hồ sơ nguyên liệu với sản phẩm nhiều thành phần.
• Maket nhãn đúng với sản phẩm thật.

Bảng nhóm sản phẩm và hồ sơ tương ứng

Nhóm	Ví dụ	Công bố	Được nói về công dụng?	Xác nhận nội dung quảng cáo
Trà chè, thực phẩm thông thường	Trà Bắc, Móc Câu, trà đinh, ô long, hồng trà	Tự công bố	Không	Không thuộc diện
Trà ướp hoa từ lá chè	Trà Sen Tây Hồ, Trà Hoa Nhài, Trà Hoa Bưởi	Tự công bố	Không	Không thuộc diện
Trà hoa không dùng lá chè	Nụ Hoa Trà Cổ và các loại nụ, hoa sấy khô	Tự công bố, cần rõ hồ sơ nguyên liệu	Không	Không thuộc diện
Trà thảo mộc nhiều thành phần	Hỗn hợp nhiều loại hoa, lá, quả	Tự công bố, hồ sơ từng nguyên liệu	Không	Không thuộc diện
Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ	Sản phẩm công bố theo nhóm này	Đăng ký bản công bố sản phẩm	Trong phạm vi đã đăng ký	Có

Các mã trà hoa nêu trong bảng đều có số lượng giới hạn theo sức làm của nghệ nhân, vì hợp tác xã chỉ ướp theo đúng mùa hoa: hoa bưởi hái tháng 3, hoa sen thu tháng 6, hoa nhài rộ khoảng tháng 5–7, riêng Nụ Hoa Trà Cổ phải chờ đúng mùa hoa của cây chè mới có. Hoa do hợp tác xã tự trồng, tự hái, sấy khô thủ công, không thu mua ngoài; hết vụ thì đợi năm sau.

Nhìn bảng sẽ thấy điểm mấu chốt: bốn nhóm đầu đều không được quảng cáo về công dụng. Nhiều người bán tưởng rằng chuyển sang trà thảo mộc thì được nói thoải mái hơn. Ngược lại mới đúng — rủi ro cao hơn vì sản phẩm dễ bị hiểu nhầm sang nhóm thứ năm.

Câu chữ không được ghi trên nhãn

Nghị định 37/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ 23/01/2026 thay Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 111/2021/NĐ-CP, yêu cầu thông tin trên nhãn phải trung thực, chính xác, phản ánh đúng bản chất sản phẩm và không gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng. Với trà thảo mộc, bốn nhóm câu phải loại bỏ:

• Tên gọi gợi công dụng. Đặt tên sản phẩm theo một tác dụng là cách nhanh nhất để sản phẩm bị coi là quảng cáo sai nhóm.
• Cụm từ mang nghĩa điều trị. Chữa, trị, đặc trị, bài thuốc, hỗ trợ điều trị.
• Chỉ định theo đối tượng. Dành cho người mất ngủ, dành cho người tiểu đường.
• Hàm lượng hoạt chất không có kết quả thử nghiệm.

Nghị định 342/2025/NĐ-CP ngày 26/12/2025 xếp thực phẩm vào danh mục sản phẩm, hàng hoá đặc biệt, buộc nội dung quảng cáo nằm trong phạm vi bản công bố hoặc tự công bố. Nhãn và tài liệu bán hàng đều phải soi theo phạm vi đó.

Rủi ro khi bán hàng không rõ hồ sơ

Với điểm bán, rủi ro không dừng ở tiền phạt. Bốn hậu quả thường gặp theo thứ tự xuất hiện:

1. Không trả lời được câu hỏi của khách mua buôn. Mất đơn lớn ngay từ buổi gặp đầu.
2. Không đưa được hồ sơ khi có đợt kiểm tra. Hàng bị dừng bán tại quầy.
3. Không truy được nguồn khi có khiếu nại. Điểm bán đứng ra chịu một mình.
4. Mất uy tín kéo sang cả nhóm hàng khác. Khách mất tin ở một dòng thì nghi ngờ cả cửa hàng.

Nguyên tắc nhập hàng đơn giản: không có bản tự công bố và phiếu kiểm nghiệm thì không lên kệ, bất kể giá nhập hấp dẫn đến đâu.