Thử nhớ lại xem, sáng nay sau khi uống cạn tuần nước cuối cùng của ấm chè, bạn đã làm gì với phần xác lá mềm nhũn nằm dưới đáy ấm? Trút thẳng vào sọt rác. Dội nước rửa sạch ấm. Cất lên kệ. Chắc hẳn chín mươi chín phần trăm người dùng trà hiện đại đều làm theo thói quen phản xạ đó.
Thật ra, làm như vậy xót ruột và phí hoài lắm! Một búp chè non nớt sinh ra giữa sương gió đồi nương mang trong mình biết bao nhiêu nội chất tinh túy của đất trời. Dù bạn đã chắt lấy thứ nước cốt xanh ánh vàng để thỏa mãn thú vui thưởng thức, thì phần xác lá còn lại vẫn là một kho báu nhỏ bé, ẩn chứa vô vàn giá trị cho đời sống sinh hoạt.
Nhiều khách hàng thân thiết ghé thăm xưởng của HTX Tâm Trà Việt thường hay thắc mắc với tôi: “Uống xong ấm chè thì cái bã trà bắc để làm gì cho khỏi lãng phí?”.
Hôm nay, hãy cùng nán lại vài phút. Đọc chậm rãi thôi. Tôi sẽ chỉ cho bạn những kinh nghiệm chắt chiu, dân dã mà ông bà ta ngày xưa vẫn hay dùng. Những mẹo vặt mộc mạc, đơn giản, nhưng chắc chắn sẽ giúp bạn biến thứ tưởng chừng bỏ đi ấy thành những giải pháp chăm sóc nhà cửa cực kỳ diệu kỳ.
1. Tại sao không nên vứt bỏ bã trà bắc?
Trước khi bắt tay vào thực hành, bạn cần hiểu một chút về bản chất của cánh chè sau khi hãm. Đừng nghĩ rằng nước sôi dội vào là vắt kiệt được hết chất của lá chè.
Về mặt khoa học, nước nóng 80 độ C chỉ đủ sức hòa tan và rút đi một phần chất L-Theanine (tạo vị ngọt) và một lớp mỏng tinh dầu bám trên bề mặt lá. Hàng loạt các axit amin có lợi, khoáng chất vi lượng, chất chát Tanin và đặc biệt là hợp chất kiềm nhẹ vẫn còn nằm kẹt sâu bên trong các mao mạch thực vật.
Thêm vào đó, cấu trúc của lá chè sau khi bị xao nhiệt sấy khô trong lò tôn, rồi lại nở bung ra nhờ ngậm nước, sẽ biến thành một lớp màng xốp khổng lồ. Cấu trúc xốp này mang đặc tính háo nước, có khả năng hút ẩm và bám dính các phân tử gây mùi trong không khí cực kỳ mạnh mẽ. Chỉ cần nắm rõ được cái nguyên lý sinh học tự nhiên này, bạn hoàn toàn có thể tự tay ứng dụng nó vào mọi ngóc ngách trong ngôi nhà của mình.
2. Khử mùi bằng bã trà bắc: Cách làm sạch không gian tủ lạnh
Tủ lạnh là nơi cất trữ đủ mọi loại thực phẩm trên đời. Mở cánh cửa tủ ra, đôi khi bạn sẽ bị dội ngược lại bởi một thứ mùi hôi hỗn tạp. Mùi tanh của thịt cá sống trộn lẫn với mùi hành tỏi của bát thức ăn thừa hôm qua. Mua mấy hộp than hoạt tính hóa học ngoài siêu thị về để thì vừa tốn tiền, lại nơm nớp lo sợ mùi hương liệu ám ngược vào đồ ăn.
Giải pháp an lành nhất cho gia đình bạn chính là khử mùi bằng bã trà bắc. Cách làm cực kỳ dân dã. Sau khi uống trà buổi sáng, bạn hãy chắt thật kiệt phần nước cặn trong ấm. Vớt toàn bộ xác chè ra một chiếc đĩa sành. Dàn mỏng chúng ra. Đem ra hiên nhà, tìm góc có bóng râm lộng gió để hong cho lá chè khô tơi lại (tuyệt đối tránh phơi dưới nắng gắt buổi trưa làm lá bị giòn nát thành cám).
Khi bã chè đã khô rang, bạn bọc nắm lá đó vào một chiếc túi vải màn thưa. Hoặc đơn giản hơn, gói gọn trong một tờ giấy báo cũ rồi lấy tăm nhọn chọc vài chục lỗ li ti xung quanh. Đặt gói giấy này vào góc khuất nhất của ngăn mát tủ lạnh.
Những mao mạch khô rỗng của lá chè sẽ làm nhiệm vụ như một chiếc máy lọc khí mini. Nó âm thầm hút sạch hơi ẩm ướt át, “nhốt” toàn bộ các phân tử gây mùi tanh tưởi vào bên trong. Chừng vài ngày sau, bạn mở tủ ra sẽ chỉ còn thấy một luồng không khí thanh sạch, thoang thoảng mùi ngai ngái mộc mạc của cỏ cây. Nửa tháng thay túi bã một lần. Rất nhàn nhã. Không tốn kém. Tủ lạnh nhà bạn lúc nào cũng tinh tươm.
3. Tuyệt chiêu tái chế bã trà bắc làm phân bón hữu cơ cho vườn nhà
Bạn có sở thích trồng vài chậu hoa hồng cổ, vài nhành phong lan hay thùng xốp trồng rau mồng tơi ngoài ban công chung cư không? Nếu có, hãy dừng ngay việc rắc phân bón hóa học NPK vô tội vạ. Phân hóa học rắc nhiều chỉ làm đất bạc màu, chai cứng như ngói, giun dế dưới đất chết sạch.
Việc tái chế bã trà bắc làm nguồn thức ăn hữu cơ cho rễ cây chính là bí quyết mà những nhà vườn sành sỏi thường rỉ tai nhau.
Lá chè xanh ôm trong mình một lượng nitơ, kali, photpho tự nhiên cực kỳ dồi dào. Mỗi ngày uống trà xong, bạn cứ việc gom phần bã lại. Cầm cái bay nhỏ xới tơi lớp đất mặt xung quanh gốc cây, rải đều phần bã đó xuống rồi lấp một lớp đất mỏng lên trên. Đừng rải lộ thiên sát mép chậu vì khi khô nắng nó sẽ bay tứ tung.
Chỉ qua vài lượt tưới nước, phần bã trà bắc sẽ từ từ ủ mục. Nó tự phân hủy chậm rãi, hòa quyện vào đất trồng giúp đất luôn tơi xốp, giữ nước cực tốt trong những ngày hè khô hạn. Không gây ra hiện tượng “sốc” phân hay xót rễ làm chết cây. Đặc biệt, cái chất chát Tanin khi ủ mục tiết ra lại là thứ dưỡng chất “khoái khẩu” của giống hoa lan, hoa hồng. Rễ chùm hút được chất này sẽ bung ra tua tủa, lá xanh bóng mượt. Đến kỳ ra hoa, cánh hoa dày dặn hơn, thắm sắc hơn và chơi được lâu hơn.
4. Dùng bã trà bắc xông nhà, xua đuổi muỗi an toàn cho trẻ nhỏ
Mùa nồm ẩm ở miền Bắc hoặc những ngày mưa dầm dề ở miền Nam luôn kéo theo một hệ lụy đau đầu: Muỗi và các loại côn trùng sinh sôi nảy nở. Đốt nhang muỗi thì khét lẹt. Dùng bình xịt côn trùng thì nồng nặc hóa chất, hít vào phổi người già và trẻ nhỏ dễ bị viêm mũi dị ứng, ho sù sụ.
Sống thuận tự nhiên, bạn hãy thử nghiệm phương pháp xông khói bằng bã chè bắc một lần xem sao.
Chờ đến những ngày có nắng gắt, bạn mang rổ bã chè ra phơi thật khô giòn. Đến chập tối vạng mặt người, lúc bầy muỗi bắt đầu vo ve lượn lờ góc nhà, bạn hãy nhúm một nắm bã chè khô đặt vào lòng một chiếc lư hương bằng đồng hoặc một cái bát sành cũ. Châm một mồi lửa nhỏ.
Lá chè khô không bốc cháy phừng phừng thành ngọn lửa lớn. Khói mỏng tản ra từ từ lơ lửng trong không trung. Làn khói ấy mang theo một mùi hương ngai ngái, ấm áp đặc trưng của củi lửa, của đồi núi. Con người ngửi thấy thì tâm can thư thái, tĩnh tại vô cùng. Nhưng đối với loài muỗi, kiến, gián, cái mùi tinh dầu xông lên này lại làm chúng hoảng loạn, mất phương hướng và phải vội vã bay dạt ra ngoài cửa sổ. Đặt đĩa xông ở gầm giường, xó tủ, bạn sẽ có một đêm ngon giấc trong một không gian an lành, thuần khiết.
5. Đánh bay dầu mỡ cứng đầu nhờ công dụng của bã trà bắc
Rửa dọn bát đĩa sau những bữa cỗ gia đình luôn là công việc ngán ngẩm. Nhất là khi bạn phải đối mặt với những chiếc chảo gang rán thịt lợn, rán cá ngập ngụa dầu mỡ đông đặc lại. Bơm đẫm nước rửa bát xoa xoa thì bọt trào ra lênh láng, rửa không kỹ là tồn dư hóa chất bám chặt trên men sứ, ăn vào rước bệnh dạ dày.
Các bà, các mẹ ở quê thường có một mẹo cực hay để xử lý đống mỡ màng này. Đó chính là tận dụng khả năng làm sạch tự nhiên, một công dụng của bã trà bắc mà giới trẻ bây giờ ít ai để ý.
Hoạt chất kiềm nhẹ ẩn trong thân lá chè kết hợp với bề mặt thô ráp của đường gân gãy nát đóng vai trò y như một miếng bọt biển. Trước khi xả nước, bạn hãy bốc một nắm bã trà bắc vẫn còn hơi ẩm, vò nhẹ cho nát bấy ra rồi chà xát mạnh, miết đều lên mặt chảo, mặt thớt thái thịt. Bạn chà đến đâu, cấu trúc bám dính của lớp mỡ lợn đông cứng sẽ bị bẻ gãy, kết tủa lại theo từng vón bã nhỏ và trôi tuột đi. Xong xuôi, bạn chỉ việc gạt xác chè bỏ đi, xả vòi nước lã cho trôi sạch. Chiếc chảo đã sạch bong kin kít. Rửa bát theo cách này, da tay của bạn không bao giờ bị nứt nẻ, khô ráp vì xút tẩy rửa, lại còn lưu lại chút mùi thơm thanh tao trên từng ngón tay.
6. Chăm sóc vùng da mắt nhạy cảm bằng bã trà bắc ngay tại nhà
Guồng quay công việc vội vã, những đêm thức khuya chạy KPI, hay những đêm trằn trọc mất ngủ lo toan sổ sách khiến sáng hôm sau tỉnh dậy, bạn hốt hoảng khi nhìn vào gương. Đôi mắt thâm xì như gấu trúc. Bọng nước dưới mắt sưng húp, nặng nề, làm khuôn mặt tiều tụy đi vài phần. Chạy ra cửa hàng mỹ phẩm mua mấy tuýp kem bôi đắt đỏ thì xót ruột, mà bôi vào lại dễ gây kích ứng cho vùng da mắt vốn dĩ mỏng manh nhất trên cơ thể.
Thay vì tốn kém vô ích, bạn hãy thử áp dụng liệu pháp dưỡng nhan mộc mạc bằng chính phần bã trà bắc còn thừa ban sáng.
Sau khi chắt kiệt nước uống, bạn hãy gom phần bã chè vẫn còn đang ẩm ướt (lưu ý tuyệt đối là trà mộc, không được dính đường hay mật ong nhé). Bạn chia đôi số bã đó ra, gói gọn gàng, vuông vức vào hai miếng gạc y tế sạch sẽ. Bỏ hai gói gạc đó vào ngăn mát tủ lạnh chừng hai mươi phút cho ngấm hơi mát.
Đến giờ nghỉ trưa hoặc buổi tối trước khi đi ngủ, bạn nằm ngả lưng xuống giường, nhắm mắt lại và đặt hai gói bã chè lạnh ngắt ấy lên bầu mắt. Hơi lạnh tản ra sẽ lập tức làm dịu các mao mạch máu đang căng phồng. Trong khi đó, lượng chất chống oxy hóa và chất chát Tanin tiết ra từ lá chè sẽ thẩm thấu qua lớp biểu bì, làm săn chắc da, rút bớt lượng nước ứ đọng. Chỉ sau khoảng hai mươi phút thư giãn, bạn gỡ gạc ra, rửa mặt lại bằng nước ấm. Bọng mắt xẹp đi trông thấy, quầng thâm sáng màu hơn. Mùi hương ngai ngái của cỏ cây còn giúp bạn rũ bỏ mọi mệt mỏi, dễ dàng chìm vào một giấc ngủ thật sâu.
7. Lưu ý: Bạn chỉ nên tận dụng bã trà bắc từ nguồn nguyên liệu sạch
Travina đã chỉ cho bạn đủ 5 mẹo vặt, nhưng mọi phương pháp tái chế, mọi công dụng của bã trà bắc sẽ trở thành “thảm họa” nếu cái nền tảng nguyên liệu ban đầu của bạn không đảm bảo chất lượng, sạch sẽ.
Bạn thử tưởng tượng xem, nếu bạn ham rẻ mua một gói chè không nhãn mác ngoài chợ. Thứ lá chè ấy bị người ta phun đẫm thuốc diệt cỏ, ngâm tẩm hóa chất tạo hương liệu công nghiệp, hay rắc bột mì chính để đánh lừa vị giác. Uống thứ nước ấy vào bụng đã là rước độc vào gan thận. Rồi bạn lại cào cái phần bã ngậm đầy chất hóa học đó mang đi bón cho luống rau nhà trồng, mang đi chườm lên bọng mắt nhạy cảm, hay đốt khói mù mịt trong phòng ngủ. Hậu quả là gì? Mắt sưng tấy mẩn đỏ. Cây cối ngộ độc thối rễ. Phổi viêm phế quản vì khói độc.
Bạn thấy đấy, tái chế đồ thừa là một nếp sống đẹp, nhưng bạn phải biết rõ thứ mình đang tái chế là gì. Sự thanh sạch phải được đảm bảo ngay từ cái gốc.
Đó cũng là lý do hàng vạn gia đình Việt Nam đang dần chuyển hướng thói quen tiêu dùng, tìm đến những xưởng sản xuất minh bạch như HTX Tâm Trà Việt. Tọa lạc tại vùng lõi chè Đại Từ, Tân Cương, thương hiệu Travina của chúng tôi không chạy theo sản lượng đại trà.
Mọi búp chè tươi tại xưởng đều được canh tác theo chuẩn VietGAP sinh thái. Không thuốc trừ sâu độc hại. Không phân bón hóa học. Trà được sao sấy bằng hệ thống tôn điện tự động hóa công nghệ cao. Từng mẻ chè sấy xong được cất ngay vào kho lạnh âm 15 độ C để “ngủ đông”, bảo toàn trọn vẹn hương vị và mọi nội chất quý giá.
Mở một gói chè hút chân không từ xưởng ra, bạn chỉ ngửi thấy mùi tự nhiên thanh khiết. Nước pha ra xanh trong vàng óng. Và cái phần bã nằm lại dưới đáy ấm, sờ vào mềm mại, nở bung hình búp tôm vẹn nguyên. Chỉ có thứ bã chè “tử tế” như vậy mới thực sự an toàn để bạn dùng tay trần vò nát chà xoong nồi, hay yên tâm đắp lên khuôn mặt của chính mình.
8. Gợi ý 3 dòng Trà Thái Nguyên chất lượng mang thương hiệu Travina
Để ngày mới bắt đầu bằng một chén nước ngon, và kết thúc bằng một vốc bã chè sạch sẽ phục vụ cho việc vun vén nhà cửa, bạn cần chọn đúng dòng trà phù hợp với gu thưởng thức của mình.
Nếu bạn vẫn đang băn khoăn, tôi xin gợi ý 3 dòng sản phẩm thuộc phân khúc Phổ Thông đang bán cực chạy tại xưởng. Mức giá vô cùng hợp lý nhưng chất lượng thì vượt xa những loại hàng trôi nổi ngoài kia:
- Trà Bắc Truyền Thống (250.000 VNĐ/kg): Đây là món quà dành riêng cho những bác lớn tuổi, có gu uống đầm đà. Được hái chuẩn 1 tôm 2-3 lá khi búp chè đã đủ độ già dặn sương gió. Dòng này mang hàm lượng Tanin cao nên vị chát xít dội thẳng vào cuống họng cực kỳ rõt, sau đó mới trả lại vị bùi bùi ngọt hậu. Dòng Trà Bắc Truyền Thống này có cánh chè to, phần bã rất dày và dôi nước, tận dụng để bón cây xốp đất hay xát rửa chảo mỡ thì hiệu quả làm sạch là vô địch.
- Trà Xanh Đặc Sản (350.000 VNĐ/kg): Sự lựa chọn “chân ái” cho không gian gia đình hiện đại hoặc anh chị em văn phòng. Búp chè 1 tôm 2 lá non mướt. Kỹ thuật xao lửa ốp củi quế của nghệ nhân đã chế ngự đi sự chát gắt, nước pha ra màu xanh lục bảo trong vắt, uống vào thấy êm ái, thanh tao, ngọt lịm cuống họng. Phần bã của Trà Xanh Đặc Sản tơi xốp, mềm mại. Bạn đem gói làm túi chườm giảm quầng thâm mắt là chuẩn bài nhất, không sợ làm xước da.
- Trà Móc Câu Đặc Biệt (450.000 VNĐ/kg): Nâng tầm nghệ thuật thưởng trà và tiếp khách. Thu hái thủ công búp 1 tôm 1 lá non. Cánh trà nhỏ xíu xiu, xoăn tít lại gập cong như lưỡi câu. Hương cốm non nồng nàn đến mức bạn chỉ cần tráng ấm thôi đã bay ngát cả phòng khách. Vị chát nhẹ nhàng lướt qua, đọng lại cái hậu ngọt sâu thẳm miên man vô tận. Bày set Trà Móc Câu Đặc Biệt ra bàn đàm đạo thì đảm bảo khách quý nào cũng nể phục. Bã chè của dòng này thanh sạch tuyệt đối, hong khô đem bỏ tủ lạnh thì lúc nào cũng phảng phất hương xuân.
Lối sống của người Việt ta vốn đẹp ở sự chắt chiu, trân trọng những điều bình dị nhất quanh mình. Đừng để lãng phí những món quà của thiên nhiên.
Ngay chiều nay, hãy nhấc điện thoại lên, truy cập vào website của HTX Tâm Trà Việt hoặc facebook để đặt mua cho gia đình mình một gói trà ưng ý. Từng gói trà hút chân không vuông vức, bọc giấy bạc cẩn thận mang theo cả cái tình của người trồng sẽ được giao tận tay bạn. Thưởng một chén trà ngon cho tâm hồn tĩnh tại, và nhớ giữ lại phần bã để thấy góc bếp, mảnh vườn của mình thêm phần sạch sẽ, tươi tắn bạn nhé!
>>> Đọc thêm: Cách Xử Lý Trà Bắc Bị Đắng Gắt, Đỏ Nước Từ Chuyên Gia TRAVINA
Trà Bắc Truyền Thống - HTX Tâm Trà Việt - Trà Thái Nguyên chuẩn VietGap - 500g 






