Nguồn chè thay đổi theo mùa: người mua sỉ lên kế hoạch thế nào

Tôi là Trần Thị Vi, trà nương của Hợp tác xã Tâm Trà Việt. Bài này viết cho anh chị mua số lượng lớn và cần lập kế hoạch cả năm. Tôi chỉ nói về vùng nguyên liệu và năng lực của hợp tác xã, những con số có giấy tờ kèm theo, không nói thay cho toàn ngành.

Sản lượng thay đổi thế nào trong năm

Cây chè không cho búp đều quanh năm. Ba yếu tố chi phối: nhiệt độ, lượng mưa và nhịp cúp chè.

• Đầu vụ (khoảng tháng 3 – 4): cây vừa qua kỳ nghỉ, lứa đầu ít nhưng búp đẹp.
• Giữa vụ (khoảng tháng 5 – 8): nắng và mưa xen kẽ, cây ra búp nhanh, lứa dày. Đây là giai đoạn sản lượng cao nhất.
• Cuối vụ (khoảng tháng 9 – 10): trời dịu, lứa thưa dần nhưng chất tốt.
• Ngoài vụ (khoảng tháng 11 – 2): bà con cúp chè, cây nghỉ, không có búp mới.

Toàn bộ chè hái tay, tỉ lệ chung là 5–10 kg búp tươi cho 1 kg trà khô, tuỳ hạng hái. Hạng hái càng non thì cần càng nhiều búp.

Lịch mùa vụ và mức cung

Giai đoạn	Mức cung	Hàng thường có	Việc của người mua
Tháng 3 – 4	Bắt đầu tăng	Hạng hái non, lô đầu vụ	Đặt lô thử, báo dự kiến cả năm
Tháng 5 – 8	Cao nhất	Đủ hạng, nhiều nhất là dòng phổ thông	Nhập đều, gộp đơn để được hỗ trợ phí vận chuyển
Tháng 9	Còn tốt, thưa dần	Chất dịu, hợp hạng trung và cao	Đợt nhập cuối, tính đủ cho quý sau
Tháng 10	Giảm nhanh	Hàng cuối vụ, ưu tiên đơn quà	Chốt đơn hàng Tết
Tháng 11 – 2	Không có búp mới	Hàng đã chế biến còn trong hạn	Bán tồn, không kỳ vọng lô mới

Hợp tác xã có 02 xưởng và 10–15 lao động chế biến, nên trong cao điểm, lịch xưởng cũng là một giới hạn bên cạnh lượng búp.

Năng lực vùng nguyên liệu: những con số có giấy tờ

• 40,5 ha vùng nguyên liệu của 90 hộ xã viên tại Đại Từ và La Bằng, độ cao 110–300 m.
• 9,7 ha của 17 hộ đạt VietGAP (DVCL-VG-TT-24-19-68, hiệu lực 07/11/2024–06/11/2026).
• 23 ha đất chưa trồng tại La Bằng, nằm ngoài vùng đã đăng ký, đang mời đối tác dài hạn cùng đầu tư phát triển.
• Khoảng 120 tấn chè khô mỗi năm, theo Quyết định 41-QĐ/BQLNHTT ngày 09/9/2025 cấp quyền dùng nhãn hiệu tập thể “Chè Thái Nguyên”, thời hạn 03 năm.

Mô hình xã viên và cách tổ chức vùng trồng có trong bài 90 hộ xã viên: mô hình hợp tác xã chè; đặc điểm thổ nhưỡng ở bài vùng chè Đại Từ – La Bằng.

Chốt đơn trước cho mùa cao điểm

Với đối tác mua đều, cách làm gọn nhất là gửi dự kiến cả năm chia theo quý vào đầu vụ, rồi chốt từng đợt trước khi cần hàng.

Chi tiết chênh lệch giữa hai vụ chính, cả về nước pha lẫn về giá, nằm trong bài so vụ chè xuân và chè đông.

Ba điểm về thanh toán và giao hàng cần nhớ khi lập kế hoạch dòng tiền:

• Hàng có sẵn: không cọc, không công nợ, trả khi nhận hàng, chỉ chuyển trước phí vận chuyển.
• Đơn đặt trước hàng Tết mở từ tháng 10 và đơn đặt riêng theo yêu cầu: cọc 20%, phần còn lại khi nhận hàng.
• Giao trực tiếp cho mọi cấp trong 3–5 ngày; đơn từ 20 triệu đồng được hỗ trợ 100% phí vận chuyển.

Năng lực cung ứng cho đơn lớn và cách làm việc theo hợp đồng có trong bài nguồn chè Thái Nguyên số lượng lớn.

Số liệu thị trường: nên tra ở đâu

Khi làm hồ sơ hoặc thuyết minh kế hoạch, anh chị thường cần số liệu rộng hơn phạm vi một hợp tác xã. Chúng tôi không dẫn lại những con số đó trong bài này, vì hợp tác xã chỉ công bố số của mình. Nguồn nên tra:

• Cơ quan thống kê và Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên cho diện tích, sản lượng địa phương.
• Cơ quan quản lý xuất nhập khẩu và hải quan cho số liệu xuất khẩu.
• Văn bản còn hiệu lực cho phần quy định, ghi đúng số hiệu khi trích.

Bối cảnh thị trường trong nước và nhóm khách đang mua có trong bài thị trường trà Việt Nam; phần xuất khẩu ở bài xuất khẩu chè Việt Nam.