Báo giá chè xuất khẩu theo FOB, CIF, EXW: hướng dẫn cho doanh nghiệp mới làm hàng

Bài này dành cho doanh nghiệp thương mại đang phải gửi báo giá chè cho khách nước ngoài lần đầu. Chúng tôi là Hợp tác xã Tâm Trà Việt, nhà sản xuất chè ở Đại Từ và La Bằng, Thái Nguyên. Chúng tôi báo giá hàng tại Việt Nam, còn doanh nghiệp xuất khẩu lập báo giá FOB, CIF cho người mua. Bài không đưa con số cước tàu hay phí cảng, vì chúng đổi theo thời điểm. Bài đưa khung tính để anh chị tự điền số thật.

EXW, FOB, CIF: ai chịu chi phí nào

Incoterms 2020 của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) có 11 điều kiện, phân chia rõ chi phí, rủi ro và nghĩa vụ giữa người bán và người mua. Toàn bộ chi phí của mỗi điều kiện được liệt kê ở mục A9/B9 của điều kiện đó (ICC).

Hạng mục	EXW	FCA	FOB	CFR	CIF
Hàng, bao bì xuất	Bán	Bán	Bán	Bán	Bán
Bốc hàng tại kho người bán	Mua	Bán (nếu giao tại kho bán)	Bán	Bán	Bán
Vận chuyển nội địa ra cảng	Mua	Tuỳ nơi giao	Bán	Bán	Bán
Thủ tục hải quan xuất khẩu	Mua	Bán	Bán	Bán	Bán
Chi phí tại cảng xếp	Mua	Mua	Bán	Bán	Bán
Cước biển chính	Mua	Mua	Mua	Bán	Bán
Bảo hiểm hàng	Mua	Mua	Mua	Mua	Bán (mức tối thiểu)
Thủ tục nhập khẩu, thuế nhập	Mua	Mua	Mua	Mua	Mua
Rủi ro chuyển sang người mua	Khi hàng sẵn sàng tại kho bán	Khi giao cho người chuyên chở	Khi hàng lên tàu	Khi hàng lên tàu	Khi hàng lên tàu

Hai điểm doanh nghiệp mới hay nhầm:

• EXW khó dùng cho hàng xuất từ Việt Nam, vì người mua nước ngoài phải tự làm thủ tục xuất khẩu tại Việt Nam. Thực tế, người mua thường đề nghị FCA hoặc FOB.
• CIF không có nghĩa người bán chịu rủi ro tới cảng đích. Người bán trả cước và bảo hiểm, nhưng rủi ro đã chuyển khi hàng lên tàu. Theo ICC, bảo hiểm mặc định cho CIF là mức Institute Cargo Clauses (C); hai bên có thể thoả thuận mức cao hơn.

Cấu thành giá: hàng, bao bì, kiểm nghiệm, vận chuyển nội địa

Thành phần	Gồm những gì	Lấy số ở đâu
Giá hàng	Giá chè theo kg, theo hạng, theo quy cách	Báo giá của xưởng
Bao bì xuất	Túi, thùng carton, lót chống ẩm, pallet, nhãn phụ	Báo giá xưởng hoặc đơn vị bao bì
Kiểm nghiệm	Phiếu kiểm nghiệm theo chỉ tiêu thị trường đích	Báo giá phòng thí nghiệm
Hao hụt, mẫu lưu	Mẫu lấy kiểm nghiệm, mẫu đối chứng	Tự tính theo lô
Vận chuyển nội địa	Từ xưởng về kho, về cảng hoặc điểm đóng container	Báo giá xe, forwarder

Trong đó, chi phí kiểm nghiệm hay bị bỏ sót. Người mua Nhật, Mỹ thường yêu cầu phiếu quét đa dư lượng. Nếu nhà cung cấp chưa có phiếu này cho đúng lô, anh chị phải tính chi phí và thời gian gửi mẫu vào báo giá. Yêu cầu từng thị trường có trong bài xuất khẩu chè Việt Nam: số liệu và hồ sơ cần có.

Chi phí cảng, C/O, kiểm dịch

Chi phí	Có trong FOB?	Ghi chú
Phí làm hàng tại cảng, phí chứng từ, seal	Có	Hỏi forwarder bảng phí theo cảng và hãng tàu
Khai hải quan xuất khẩu	Có	Tự làm hoặc thuê đại lý hải quan
C/O	Thường có	Mẫu theo hiệp định. Hàng đi Trung Quốc hưởng ACFTA dùng mẫu E, theo Thông tư 12/2019/TT-BCT
Kiểm dịch thực vật	Nếu nước nhập yêu cầu	Hỏi nhà nhập khẩu trước khi báo giá
Hun trùng	Nếu hợp đồng yêu cầu	Ghi rõ trong báo giá có hay không
Cước biển, bảo hiểm	Không (có trong CFR, CIF)	Báo giá cước có hiệu lực ngắn, ghi ngày hết hạn

Mẫu bảng tính FOB

Chép bảng ra bảng tính. Tính theo kg rồi nhân lên theo lô. Tỷ giá ghi rõ ngày áp dụng.

Dòng	Cách tính	Số (tự điền)
(1) Giá hàng tại xưởng, VNĐ/kg	Theo báo giá xưởng
(2) Bao bì xuất, VNĐ/kg	Tổng chi phí bao bì ÷ số kg
(3) Kiểm nghiệm, mẫu, VNĐ/kg	Tổng chi phí ÷ số kg của lô
(4) Vận chuyển nội địa, VNĐ/kg	Cước xe ÷ số kg
(5) Chi phí cảng, hải quan, VNĐ/kg	Tổng phí ÷ số kg
(6) C/O, chứng từ khác, VNĐ/kg	Tổng phí ÷ số kg
(7) Chi phí tài chính	Lãi vốn trong thời gian chờ thanh toán
(8) Lợi nhuận mục tiêu	% trên tổng (1)–(7)
Giá FOB, VNĐ/kg	(1)+…+(8)
Giá FOB, USD/kg	Chia tỷ giá, ghi ngày
Giá CIF, USD/kg	FOB + cước biển/kg + bảo hiểm/kg

Để đối chiếu mặt bằng chung: năm 2025, giá chè xuất khẩu bình quân của Việt Nam là 1.737 USD/tấn (Cục Hải quan, qua VnEconomy); 8 tháng năm 2026 là 1.856 USD/tấn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường, qua Thời báo Tài chính Việt Nam). Đây là bình quân mọi loại chè, phần lớn là hàng nguyên liệu. Hàng có hạng, có hồ sơ lô không nên lấy con số này làm giá báo.

Điều khoản thanh toán thường gặp

Phương thức	Cách làm	Rủi ro với người bán
T/T trả trước toàn bộ	Người mua chuyển tiền trước khi giao	Thấp nhất, người mua mới ít chấp nhận
T/T đặt cọc, phần còn lại khi có chứng từ	Cọc một phần, trả nốt trước khi giao bộ vận đơn	Vừa, phổ biến với đơn nhỏ và vừa
L/C trả ngay	Ngân hàng người mua cam kết trả khi bộ chứng từ hợp lệ	Thấp nếu chứng từ khớp, chi phí ngân hàng cao hơn
D/P	Ngân hàng giao chứng từ khi người mua trả tiền	Vừa, người mua có thể không nhận hàng
Trả chậm sau khi nhận hàng	Người mua trả sau một thời hạn	Cao, chỉ nên dùng với khách lâu năm

Doanh nghiệp mới nên tránh trả chậm với khách chưa từng giao dịch. Với L/C, lỗi nhỏ trên chứng từ như tên hàng, khối lượng lệch với hoá đơn cũng có thể khiến ngân hàng từ chối thanh toán.

Giá hàng từ xưởng: xin báo giá tại Việt Nam

Dòng (1) của bảng tính là giá hàng tại xưởng. Khi xin báo giá, anh chị gửi cho xưởng:

• Hạng trà, quy cách (rời theo kg, túi 100 g, 200 g, 500 g), số lượng mỗi lô và số lô dự kiến theo quý.
• Thị trường đích và danh mục giấy tờ người mua yêu cầu.
• Nơi nhận hàng: tại xưởng hay giao tới kho, điểm đóng hàng của anh chị.

Hợp tác xã báo giá theo sản lượng và quy cách trong 24 giờ làm việc, kèm 3–5 mẫu. Đơn sỉ từ 10 kg. Giao trong nước 3–5 ngày, có hoá đơn VAT. Giá niêm yết trong nước để tham chiếu có trong bài bảng giá chè Thái Nguyên 2026. Năng lực và thời vụ để hẹn lịch giao có trong bài nguồn chè Thái Nguyên số lượng lớn. Hợp tác xã chưa đăng ký FDA, GACC dưới tên mình; hàng xuất hiện làm qua nhà nhập khẩu.