Truy xuất nguồn gốc là việc theo dõi, xác định được một sản phẩm qua từng công đoạn sản xuất, chế biến, phân phối, theo thời gian và địa điểm. Với lô chè, đó là trả lời được: búp hái ở vùng nào, sao ở xưởng nào, đóng gói ngày nào, giao cho ai.
Từ 01/01/2026, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi có điều riêng về truy xuất nguồn gốc; Nghị định 37/2026/NĐ-CP hướng dẫn cách làm, Nghị định 372/2026/NĐ-CP thêm mã định danh trên nền tảng quốc gia từ 01/01/2027. Hàng rủi ro cao thì bắt buộc, hàng khác được khuyến khích. Mã lô và giấy tờ của HTX Tâm Trà Việt có ở trang chứng nhận.
Truy xuất nguồn gốc là gì?
Khoản 1 Điều 3 Thông tư 02/2024/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ định nghĩa truy xuất nguồn gốc là hoạt động giám sát, xác định được một đơn vị sản phẩm hoặc dịch vụ qua từng công đoạn sản xuất, kinh doanh, theo thời gian và địa điểm. Nói gọn: cầm một gói hàng lên, người có trách nhiệm lần ngược được nó đã qua những tay nào, lúc nào, ở đâu.
Hệ thống truy xuất nguồn gốc gồm người ghi chép ở từng công đoạn, mã định danh và nơi lưu dữ liệu. Thông tư dùng bốn khái niệm: mã truy vết sản phẩm (định danh hàng), mã truy vết địa điểm (định danh nơi diễn ra sự kiện như đồi chè, xưởng, kho), mã truy xuất nguồn gốc (mã cuối của mỗi công đoạn, ghép hai mã trên với số lô, thời gian) và vật mang dữ liệu (tem, nhãn có mã vạch, QR).
Với nông sản, chuỗi thường bắt đầu từ vùng trồng. Luật Trồng trọt nêu mã số vùng trồng dùng để theo dõi sản xuất và truy xuất nguồn gốc; cách xin mã cho đồi chè có ở bài mã vùng trồng. Lô chè khô đi tiếp qua xưởng, kho, đại lý; truy xuất nguồn gốc nông sản cần mỗi chặng một bản ghi riêng.

Văn bản nào quy định truy xuất nguồn gốc năm 2026?
Khung pháp lý về truy xuất nguồn gốc đổi khá nhiều trong năm 2026; nhiều bài trên mạng vẫn chỉ nhắc Thông tư 02/2024. Bảng dưới gom các văn bản người làm chè hay phải đọc, tra đến cuối tháng 10/2026.
| Văn bản | Ngày, hiệu lực | Nội dung chính |
|---|---|---|
| Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, sửa bởi Luật 78/2025/QH15 | Hiệu lực 01/01/2026 | Điều 6d: nguyên tắc; bắt buộc với hàng rủi ro cao |
| Nghị định 37/2026/NĐ-CP | Ngày 23/01/2026, hiệu lực từ ngày ký | Điều 22–27: hệ thống, dữ liệu, trách nhiệm |
| Nghị định 372/2026/NĐ-CP | Ngày 29/9/2026, hiệu lực 01/01/2027 | Mã UID, chứng chỉ số, nền tảng quốc gia |
| Thông tư 02/2024/TT-BKHCN | Hiệu lực 01/6/2024 | Định nghĩa, 10 nhóm thông tin tối thiểu |
| Luật An toàn thực phẩm 55/2010/QH12 | Điều 54 | Truy xuất thực phẩm không bảo đảm an toàn |
| Thông tư 17/2021/TT-BNNPTNT | Hiệu lực 02/02/2022 | Hồ sơ lô nhận, lô giao, thời gian lưu, thu hồi |
| Quyết định 100/QĐ-TTg | Ngày 19/01/2019 | Đề án triển khai hệ thống truy xuất |
Theo bản luật đã cập nhật các lần sửa đổi, Điều 6d yêu cầu truy xuất nguồn gốc trung thực, khách quan, kiểm chứng được, không cản trở lưu thông hàng hóa.
Luật còn gắn việc này vào từng vai. Người xuất khẩu tổ chức truy xuất nguồn gốc theo yêu cầu nước nhập khẩu (khoản 7 Điều 14). Người bán trên nền tảng số kiểm tra, xác minh thông tin sản phẩm theo quy định về nhãn và truy xuất (khoản 16 Điều 16).
Nghị định 37/2026 lo phần nghiệp vụ truy xuất nguồn gốc: nguyên tắc (Điều 22), yêu cầu hệ thống (Điều 23), quản lý nhà nước (Điều 25), trách nhiệm người thực hiện (Điều 26) và đơn vị bán giải pháp (Điều 27); Bộ Khoa học và Công nghệ có bài tóm tắt. Nghị định 372/2026/NĐ-CP (8 chương, 38 điều) lo hạ tầng số; phần nghiệp vụ không quy định ở đây vẫn theo Nghị định 37/2026.
Thông tư 02/2024 chưa thấy văn bản nào tuyên bố bãi bỏ; Điều 97 Nghị định 37/2026 liệt kê các văn bản hết hiệu lực nhưng không nhắc thông tư này. Phần lớn nội dung của thông tư đã được đưa lên Điều 23 nghị định. Hai văn bản viết khác nhau thì theo nghị định, và nên hỏi Sở Khoa học và Công nghệ nơi đặt cơ sở.
Truy xuất nguồn gốc bắt buộc hay tự nguyện?
Điều 22 Nghị định 37/2026 chia hai nhóm. Hàng rủi ro cao: truy xuất nguồn gốc là bắt buộc; bộ quản lý ngành ban hành danh mục và lộ trình, lấy ý kiến Bộ Khoa học và Công nghệ rồi công bố công khai. Hàng còn lại: tổ chức, cá nhân tự chọn áp dụng, tự chọn có kết nối Cổng quốc gia hay không.
Nghị định 372/2026 giữ cách chia này: rủi ro trung bình và thấp làm tự nguyện; hàng xuất khẩu cũng tự nguyện, trừ khi luật chuyên ngành quy định khác (Báo Chính phủ, 29/9/2026). Hàng quá cảnh, chuyển khẩu, tạm nhập tái xuất nằm ngoài phạm vi.
Chè khô đang nằm ở nhóm nào?
Thông tư 27/2026/TT-BNNMT ngày 30/6/2026 (hiệu lực 01/7/2026, đã sửa bởi Thông tư 44/2026/TT-BNNMT) ban hành danh mục hàng rủi ro trung bình, rủi ro cao thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Phần chúng tôi đọc được chủ yếu là giống cây trồng, phân bón, thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y; chưa thấy dòng nào ghi chè khô.
Đến cuối tháng 10/2026, vì vậy, truy xuất nguồn gốc với chè khô bán trong nước vẫn là việc tự nguyện theo luật chất lượng. Danh mục có thể được bổ sung; trước khi in bao bì số lượng lớn nên kiểm lại trên cổng thông tin của bộ.
Hai tình huống luật an toàn thực phẩm vẫn bắt làm
Tự nguyện theo luật chất lượng không có nghĩa là bỏ sổ sách. Khoản 1 Điều 54 Luật An toàn thực phẩm buộc cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm truy xuất nguồn gốc trong hai trường hợp: khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu, và khi tự phát hiện thực phẩm mình làm ra, mình bán không bảo đảm an toàn.
Khi đó cơ sở phải xác định, thông báo lô không an toàn; yêu cầu đại lý báo số lượng còn trong kho và đang lưu thông; báo cơ quan có thẩm quyền kế hoạch thu hồi, cách xử lý (khoản 2). Không có sổ ghi lô thì không làm nổi ba việc này.

Nguyên tắc “một bước trước – một bước sau” trong truy xuất nguồn gốc
Khoản 8 Điều 3 Thông tư 02/2024 giải thích: tổ chức, cá nhân lưu giữ thông tin để xác định được công đoạn trước và công đoạn sau của sản phẩm. Mỗi mắt xích chỉ cần biết mình nhận hàng từ ai, giao hàng cho ai. Ghép các mắt xích lại thì lần được cả chuỗi.
Thông tư 17/2021/TT-BNNPTNT về thực phẩm nông lâm thủy sản dùng đúng nguyên tắc này (Điều 4). Cơ sở thuộc diện cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm, hoặc có GMP, HACCP, ISO 22000 còn hiệu lực, phải lập hệ thống truy xuất nguồn gốc. Cơ sở còn lại không bắt buộc lập hệ thống nhưng vẫn phải lưu thông tin tối thiểu.
| Mắt xích của lô chè | Bước trước cần lưu | Bước sau cần lưu |
|---|---|---|
| Hộ trồng chè | Mua phân, thuốc ở đâu; ngày bón, ngày phun | Ngày hái, khối lượng búp giao cho xưởng nào |
| Xưởng chế biến | Búp của hộ nào, ngày nhận, khối lượng | Mã lô thành phẩm, ngày sản xuất |
| Kho, đóng gói | Lô chè khô từ mẻ nào | Số gói theo mã lô, phiếu xuất kho |
| Đại lý, nhà phân phối | Hóa đơn, phiếu nhập ghi mã lô | Cửa hàng nào nhận lô nào, bao nhiêu |
| Cửa hàng bán lẻ | Nhà cung cấp, mã lô trên gói | Không bắt buộc lưu tên khách lẻ |
Ô cuối dựa trên khoản 5 Điều 6 Thông tư 17/2021: cơ sở bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng không bắt buộc lưu thông tin khách. Khách doanh nghiệp, đại lý cấp dưới thì vẫn nên ghi.
Dữ liệu truy xuất nguồn gốc tối thiểu gồm những gì?
Khoản 3 Điều 6 Thông tư 02/2024 liệt kê 10 nhóm: tên sản phẩm; hình ảnh; tên đơn vị sản xuất, kinh doanh; địa chỉ đơn vị; các công đoạn (mỗi công đoạn có mã truy vết sản phẩm, mã truy vết địa điểm, thời gian sự kiện); thời gian sản xuất, kinh doanh; mã truy xuất nguồn gốc; thương hiệu, số sê-ri (nếu có); hạn sử dụng (nếu có); tiêu chuẩn áp dụng, kể cả tiêu chuẩn cơ sở.
Khoản 5 Điều 23 Nghị định 37/2026 viết gọn hơn: tên, hình ảnh, đơn vị và địa chỉ, xuất xứ, các sự kiện trọng yếu trong chuỗi cung ứng (theo TCVN 12850 hoặc chuẩn GS1), thương hiệu, số lô hoặc số sê-ri, hạn sử dụng, tiêu chuẩn áp dụng. Phần người tiêu dùng tra được (khoản 7) bỏ bớt sự kiện và tiêu chuẩn, giữ tên, đơn vị, xuất xứ, số lô, hạn dùng.
Hồ sơ lô của cơ sở thực phẩm và thời gian lưu
Điều 6 Thông tư 17/2021 yêu cầu lưu ba nhóm. Lô hàng nhận: tên, địa chỉ bên cung cấp; thời gian, địa điểm giao nhận; tên, khối lượng, mã nhận diện lô. Lô hàng sản xuất: thời gian, tên, khối lượng, mã nhận diện từng công đoạn. Lô hàng giao: tên, địa chỉ bên nhận, thời gian, địa điểm và thông tin lô.
Thực phẩm có ghi hạn sử dụng lưu tối thiểu 12 tháng kể từ ngày hết hạn của lô; thực phẩm chế biến không ghi hạn lưu tối thiểu 2 năm từ ngày sản xuất. Gói chè hạn 12 tháng như vậy cần giữ hồ sơ khoảng 24 tháng tính từ ngày sản xuất.

Vì sao tem QR chưa phải là truy xuất nguồn gốc?
Mã QR chỉ là vật mang dữ liệu (khoản 6 Điều 3 Thông tư 02/2024). Thứ làm nên truy xuất nguồn gốc là bản ghi ở từng công đoạn phía sau mã. Con tem mở ra trang giới thiệu doanh nghiệp, không số lô, không ngày, về bản chất là đường dẫn quảng cáo in trên bao bì.
Nghị định 37/2026 đặt yêu cầu cho phần phía sau con tem: hệ thống phải đủ quy trình theo tiêu chuẩn áp dụng và được công bố hợp chuẩn, có quy chuẩn quốc gia thì công bố hợp quy (khoản 4 Điều 23); mã truy vết theo TCVN 13274, vật mang dữ liệu theo TCVN 13275. Đơn vị bán giải pháp chịu trách nhiệm về dịch vụ của mình (Điều 27).
Năm dấu hiệu tem chỉ để trang trí:
- Mọi lô, mọi khối lượng gói quét ra cùng một trang.
- Trang không có số lô, ngày sản xuất khớp với bao bì.
- Không có tên, địa chỉ đơn vị chịu trách nhiệm, chỉ có số điện thoại.
- Không có công đoạn nào: không vùng nguyên liệu, không nơi chế biến.
- Bên bán không trả lời được ai quản lý dữ liệu, hệ thống đã công bố hợp chuẩn chưa.
Tem QR truy xuất cũng khác tem chống giả; bảng so sánh có trong bài quy trình làm trà Thái Nguyên và truy xuất từng lô. Nội dung bắt buộc trên nhãn xem bài nhãn hàng hóa theo Nghị định 37/2026.
Cổng thông tin quốc gia và mã UID từ 2027
Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia do Bộ Khoa học và Công nghệ vận hành, hoạt động từ 01/10/2024; Trung tâm Mã số Mã vạch Quốc gia được giao triển khai (Sở Khoa học và Công nghệ Bà Rịa – Vũng Tàu, 10/2024). Hàng rủi ro cao thuộc diện bắt buộc phải kết nối, chia sẻ dữ liệu với cổng (khoản 2 Điều 26 Nghị định 37/2026).
Sơ kết 5 năm Đề án 100 ngày 11/12/2025: hơn 25.000 doanh nghiệp áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc, hơn 20 triệu tem và mã đã cấp, hơn 1,9 triệu sản phẩm được định danh trên cổng, 13 tỉnh, thành kết nối kỹ thuật (Báo Đại biểu Nhân dân).
Theo Nghị định 372/2026, mã UID là đường dẫn định danh (digital link) theo tiêu chuẩn quốc gia và chuẩn GS1, do nền tảng quốc gia tạo tự động; mỗi mã gắn với một sản phẩm hoặc một lô, mẻ. Mã UID không thay mã GTIN, GLN và mã truy vết đã cấp hợp pháp. Truy xuất nguồn gốc được ghi bằng chứng chỉ số tại các sự kiện trọng yếu như xuất hóa đơn, thông quan.
Nền tảng này do Bộ Công an chủ trì, kết nối với cổng của Bộ Khoa học và Công nghệ (Điều 25 Nghị định 37/2026). Mã vạch trên gói trà vẫn giữ vai trò cũ; phân biệt mã vạch và QR xem bài mã vạch sản phẩm cho cửa hàng trà.

Người bán chè nên làm truy xuất nguồn gốc tới đâu?
Chè khô chưa thuộc danh mục bắt buộc, nên không ai buộc cửa hàng nhỏ mua phần mềm. Nhưng hồ sơ lô phục vụ truy xuất nguồn gốc theo nguyên tắc một bước trước – một bước sau vẫn nên giữ, vì đó là thứ cơ quan kiểm tra hỏi khi có sự cố và khách doanh nghiệp hỏi khi chọn nhà cung cấp.
Xưởng, hợp tác xã: giữ sổ từ vùng trồng tới mã lô
- Nhật ký vùng trồng theo lứa: ngày bón, ngày phun và tên thuốc, ngày hái, khối lượng búp.
- Sổ nhận búp theo hộ, theo ngày, khớp với mẻ chế biến.
- Quy ước mã lô in trên bao bì kèm bảng giải nghĩa cho đại lý.
- Mẫu lưu theo lô, phiếu kiểm nghiệm của đúng dòng sản phẩm.
- Phiếu xuất kho ghi mã lô cho từng đơn giao.
Muốn kết nối cổng quốc gia thì hệ thống phải công bố hợp chuẩn và cập nhật dữ liệu theo các sự kiện trọng yếu (khoản 5 Điều 26 Nghị định 37/2026). Nên tính trước chi phí và người nhập liệu.
Đại lý, cửa hàng: ba loại giấy cho mỗi lô nhập
Mỗi lần nhập, giữ: hóa đơn kèm phiếu xuất kho hoặc biên bản giao nhận ghi tên hàng, khối lượng, mã lô, ngày giao; ảnh nhãn của lô; giấy tờ của dòng hàng như bản tự công bố, phiếu kiểm nghiệm. Biên bản ghi đủ mã lô là mắt xích “một bước trước” của cửa hàng; mẫu có ở bài biên bản giao nhận hàng hóa.
Bán qua sàn thương mại điện tử thì thông tin trên gian hàng nên khớp nhãn và hồ sơ của lô đang bán, vì luật sửa đổi buộc người bán trên nền tảng số kiểm tra, xác minh thông tin sản phẩm.
Khi lô hàng bị phản ánh, Điều 7 Thông tư 17/2021 bắt đầu bằng việc xác định đúng lô qua hồ sơ, rồi thống kê số đã nhập, đã bán, còn tồn và danh sách nơi đã nhận lô. Thu hồi tự nguyện thì thông báo trong 24 giờ từ khi phát hiện. Có mã lô ghi từ đầu thì truy xuất nguồn gốc tách được lô có vấn đề, không phải dỡ cả kệ.
Người mua sỉ kiểm nguồn hàng
- Xin quy ước mã lô và bảng giải nghĩa của bên bán.
- Đối chiếu mã lô trên bao với phiếu xuất kho, hóa đơn của chính đơn đó.
- Xin phiếu kiểm nghiệm của đúng dòng, xem tên mẫu và ngày thử nghiệm.
- Có tem QR thì quét thử hai lô khác ngày xem dữ liệu truy xuất nguồn gốc có đổi không.
Truy xuất nguồn gốc chỉ cho biết hàng đi qua đâu, không thay VietGAP hay phiếu kiểm nghiệm; các loại giấy chứng minh chữ “sạch” có ở bài nông sản sạch.
Câu hỏi thường gặp
Truy xuất nguồn gốc là gì, nói ngắn gọn?
Truy xuất nguồn gốc là lần được một sản phẩm đã qua những công đoạn nào, ở đâu, khi nào, ai chịu trách nhiệm từng chặng (khoản 1 Điều 3 Thông tư 02/2024/TT-BKHCN).
Cửa hàng trà nhỏ có bắt buộc truy xuất nguồn gốc không?
Theo luật chất lượng, chè khô chưa thấy trong danh mục rủi ro cao nên là tự nguyện. Theo luật an toàn thực phẩm, khi cơ quan yêu cầu hoặc phát hiện hàng không an toàn thì phải truy xuất, nên vẫn cần lưu hồ sơ nhập theo lô.
Có tem QR rồi là đủ chưa?
Chưa. Tem chỉ mang dữ liệu; truy xuất nguồn gốc thật cần phía sau có dữ liệu từng công đoạn, số lô, hạn dùng.
Từ 01/01/2027 có phải đổi bao bì không?
Nghị định 372/2026 bắt buộc định danh, xác thực với hàng rủi ro cao theo danh mục của bộ ngành. Mã UID không thay mã vạch GTIN đang dùng; hàng ngoài danh mục làm tự nguyện.
Hồ sơ lô phải giữ bao lâu?
Với thực phẩm có hạn sử dụng, Thông tư 17/2021/TT-BNNPTNT yêu cầu tối thiểu 12 tháng kể từ ngày hết hạn của lô.
Nguồn tham khảo
- Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa (bản cập nhật sửa đổi) – Cổng thông tin điện tử Chính phủ
- Nghị định 37/2026/NĐ-CP – Công báo Chính phủ
- Nghị định 37 và truy xuất nguồn gốc – Bộ Khoa học và Công nghệ
- Nghị định 372/2026/NĐ-CP – Hệ thống văn bản Chính phủ
- Quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa – Báo Chính phủ, 29/9/2026
- Thông tư 02/2024/TT-BKHCN – Công báo Chính phủ
- Thông tư 17/2021/TT-BNNPTNT – Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật
- Thông tư 27/2026/TT-BNNMT – Cổng thông tin điện tử Chính phủ
- Kế hoạch thực hiện Quyết định 100/QĐ-TTg – Bộ Công Thương
- Cổng truy xuất nguồn gốc quốc gia đi vào vận hành – Sở KH&CN Bà Rịa – Vũng Tàu, 10/2024
- 5 năm thực hiện Đề án 100 – Báo Đại biểu Nhân dân, 11/12/2025
- Định danh hàng hóa rủi ro cao – Báo Thanh Niên, 10/2026
Đang dựng hồ sơ lô cho cửa hàng hay gian hàng sàn? Gửi chúng tôi danh sách dòng trà định nhập và kênh bán; hai bên chốt cách ghi mã lô trên phiếu xuất kho trước đơn đầu.
Khách doanh nghiệp đòi truy xuất nguồn gốc tới vùng nguyên liệu? Gọi 0368.151.678 để trao đổi giấy tờ hợp tác xã đang có cho từng dòng.
Nhà phân phối muốn xem tận nơi: nhắn Zalo 0855.318.678 hẹn lịch thăm vùng chè và xưởng.
Bốn hạng trà chủ lực của hợp tác xã
TRAVINA – HTX Tâm Trà Việt sản xuất trực tiếp tại Đại Từ – La Bằng, Thái Nguyên. Đặt hàng thẳng từ xưởng, không qua trung gian.
Trà Móc Câu Đặc Biệt Thái Nguyên
Khoảng giá: từ 45.000 ₫ đến 450.000 ₫
Xem & đặt mua →
Trà Xanh Đặc Sản Thái Nguyên
Khoảng giá: từ 35.000 ₫ đến 350.000 ₫
Xem & đặt mua →
Trà Bắc Truyền Thống Thái Nguyên
Khoảng giá: từ 25.000 ₫ đến 250.000 ₫
Xem & đặt mua →
Trà Nõn Hảo Hạng Thái Nguyên
Khoảng giá: từ 80.000 ₫ đến 800.000 ₫
Xem & đặt mua →
Cần mua sỉ theo kilogram hoặc mở đại lý? Xem trang nhập sỉ · Chính sách đại lý

