Thành lập hợp tác xã cần tối thiểu 05 thành viên chính thức, một hội nghị thành lập thông qua điều lệ và bầu bộ máy, rồi một bộ hồ sơ nộp cho cơ quan đăng ký cấp xã. Hồ sơ hợp lệ thì có giấy chứng nhận trong 03 ngày làm việc; giấy này đồng thời là giấy chứng nhận đăng ký thuế.
Căn cứ là Luật Hợp tác xã 2023 và Nghị định 295/2026/NĐ-CP. Cuối bài kể cách HTX Tâm Trà Việt đưa 90 hộ làm chè về một tổ chức, theo trang giới thiệu của hợp tác xã.
Thành lập hợp tác xã nông nghiệp gồm những bước nào?
Thành lập hợp tác xã gồm phần việc nội bộ (vận động, soạn phương án và điều lệ, họp hội nghị thành lập) và phần việc với cơ quan nhà nước (nộp hồ sơ, nhận giấy, góp vốn, làm giấy tờ chuyên ngành).
Luật Hợp tác xã 2023 (17/2023/QH15, hiệu lực 01/7/2024) quy định phần nội bộ ở Điều 38 đến 40, phần đăng ký ở Điều 41 đến 45. Thủ tục chi tiết theo Nghị định 295/2026/NĐ-CP ngày 23/7/2026, hiệu lực ngay từ ngày ký, thay Nghị định 92/2024/NĐ-CP.
- Vận động, chọn sáng lập viên, bàn những việc hợp tác xã sẽ làm cho thành viên.
- Soạn phương án sản xuất, kinh doanh, dự thảo điều lệ hợp tác xã, danh sách người tham gia.
- Họp hội nghị thành lập hợp tác xã: thông qua điều lệ, danh sách thành viên, bầu bộ máy, ủy quyền người đi đăng ký.
- Nộp hồ sơ đăng ký thành lập hợp tác xã ở cấp xã, trực tiếp hoặc qua mạng.
- Góp đủ vốn trong 6 tháng, làm dấu, tài khoản, hóa đơn điện tử, giấy tờ chuyên ngành.
Luật không đặt hạn cho bước 1 đến 3 của việc thành lập hợp tác xã; bước 4 có hạn rõ, nói ở phần thời gian bên dưới.
Số thành viên tối thiểu khi thành lập hợp tác xã
Khoản 7 Điều 4 Luật Hợp tác xã 2023 định nghĩa hợp tác xã do tối thiểu 05 thành viên chính thức tự nguyện thành lập; luật năm 2012 đòi 07. Năm hộ trồng chè cùng xóm đã đủ người để thành lập hợp tác xã, nếu hộ nào cũng đủ điều kiện thành viên chính thức.
Theo Điều 30, thành viên chính thức có thể là công dân Việt Nam từ đủ 18 tuổi, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ; hộ gia đình; tổ hợp tác; pháp nhân Việt Nam; nhà đầu tư nước ngoài đủ điều kiện (nhóm có vốn nước ngoài dưới 35% tổng số thành viên chính thức). Ai chỉ góp vốn, không dùng dịch vụ thì làm thành viên liên kết góp vốn, không biểu quyết.
Sáng lập viên làm những việc gì?
Theo Điều 38, sáng lập viên là người cam kết tham gia thành lập và trở thành thành viên chính thức; họ vận động, soạn phương án sản xuất, kinh doanh, dự thảo điều lệ và tổ chức hội nghị thành lập, được hỏi cơ quan đăng ký hoặc tổ chức đại diện của hợp tác xã để được tư vấn.
Hội nghị thành lập hợp tác xã thông qua những gì?
Theo khoản 1 Điều 39, dự hội nghị thành lập hợp tác xã gồm sáng lập viên là cá nhân, người đại diện của sáng lập viên là tổ chức, và người có nguyện vọng gia nhập. Đại diện tổ chức đại diện có thể được mời nhưng không biểu quyết.
Hội nghị thảo luận dự thảo điều lệ, danh sách thành viên, phương án sản xuất, kinh doanh và tổ chức quản trị; thông qua điều lệ; thông qua danh sách thành viên tán thành điều lệ. Sau đó, theo khoản 3, thành viên chính thức quyết bốn việc:
- Phương án sản xuất, kinh doanh.
- Bầu Hội đồng quản trị và Chủ tịch, hoặc bầu Giám đốc nếu chọn mô hình quản trị rút gọn.
- Bầu Ban kiểm soát và Trưởng ban, hoặc kiểm soát viên.
- Ủy quyền người đi đăng ký thành lập hợp tác xã.
Hội nghị thông qua cả kết quả định giá tài sản góp vốn (khoản 4); nghị quyết biểu quyết theo đa số, mỗi thành viên một phiếu (khoản 5). Nghị quyết này là thành phần bắt buộc của hồ sơ thành lập hợp tác xã.
Điều 56 cho hai mô hình bộ máy: đầy đủ (có hội đồng quản trị, ban kiểm soát) và rút gọn (giám đốc, kiểm soát viên).

Điều lệ hợp tác xã cần có 19 nội dung nào?
Điều lệ hợp tác xã không được trái luật. Với người thành lập hợp tác xã, Điều 40 liệt kê 19 nhóm nội dung chủ yếu, gom theo việc như bảng dưới.
| Nhóm việc | Nội dung điều lệ hợp tác xã theo Điều 40 | Khoản |
|---|---|---|
| Thông tin chung | Tên, trụ sở chính, biểu tượng (nếu có); ngành, nghề kinh doanh | 1, 2 |
| Thành viên | Kết nạp; chấm dứt tư cách thành viên; quyền, nghĩa vụ; phí thành viên liên kết không góp vốn | 3, 4, 5, 9 |
| Bộ máy | Tổ chức quản trị, thẩm quyền đại hội, nhiệm vụ hội đồng quản trị, giám đốc, ban kiểm soát; người đại diện theo pháp luật; cách biểu quyết | 6, 7, 10 |
| Vốn | Vốn điều lệ, mức góp tối thiểu, tối đa, thời hạn góp, định giá tài sản, hoàn trả vốn; giấy chứng nhận phần vốn góp | 8, 16 |
| Hoạt động, tài chính | Tỷ lệ tối thiểu giao dịch nội bộ; đầu tư, liên kết; lập quỹ, phân phối thu nhập; quản lý tài chính, xử lý lỗ; tiền lương, thù lao | 11 đến 15 |
| Thủ tục nội bộ | Sửa điều lệ; xử lý thành viên nợ quá hạn; xử lý vi phạm, tranh chấp nội bộ | 17, 18, 19 |
Chỗ trong điều lệ hợp tác xã chè nên ghi bằng con số
Điều lệ viết chung chung thì dễ thông qua nhưng khó làm theo. Mấy chỗ sau nên có con số ngay khi thành lập hợp tác xã:
- Góp vốn: Điều 74 chặn trần 30% vốn điều lệ cho một thành viên chính thức, hạn góp đủ 6 tháng; điều lệ ghi rõ số tiền, cách góp.
- Dịch vụ tối thiểu phải dùng: khoản 4 Điều 40 đòi ghi giá trị này, ví dụ lượng búp tươi tối thiểu mỗi hộ bán qua hợp tác xã mỗi vụ.
- Giao dịch nội bộ: tỷ lệ tối thiểu theo khoản 11.
- Chia thu nhập: Điều 86 yêu cầu tối thiểu 51% thu nhập còn lại từ giao dịch nội bộ chia theo mức sử dụng dịch vụ và góp sức lao động.
Cộng thêm cách xử lý hộ không theo quy trình canh tác chung. Muốn đổi về sau thì theo trình tự sửa điều lệ hợp tác xã (khoản 17). Cách chia lãi khác công ty ra sao có ở bài hợp tác xã là gì.
Hồ sơ đăng ký thành lập hợp tác xã gồm những giấy tờ gì?
Khoản 2 Điều 42 Luật Hợp tác xã 2023 liệt kê hồ sơ đăng ký thành lập hợp tác xã:
- Giấy đề nghị đăng ký thành lập hợp tác xã.
- Điều lệ hợp tác xã đã được thông qua.
- Nghị quyết hội nghị thành lập.
- Danh sách thành viên chính thức, thành viên liên kết góp vốn.
- Số định danh cá nhân của người đại diện theo pháp luật; có yếu tố nước ngoài thì kèm giấy tờ theo luật.
Điều 11 Nghị định 295/2026 quy định nộp 01 bộ bằng tiếng Việt, cơ quan đăng ký không được đòi thêm giấy tờ ngoài quy định; giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia thì không phải nộp bản sao. Thông tin cá nhân phải khớp dữ liệu dân cư (Điều 10).
Giấy đề nghị đăng ký ghi những gì?
Điều 43 quy định giấy đề nghị đăng ký thành lập hợp tác xã gồm: tên; địa chỉ trụ sở chính, số điện thoại; ngành, nghề kinh doanh; vốn điều lệ; số thành viên chính thức và thành viên liên kết góp vốn; thông tin, chữ ký của người đại diện theo pháp luật; thông tin đăng ký thuế.
Theo tóm tắt điểm mới của UBND xã Xuân Phú (Đồng Nai), Nghị định 295/2026 bỏ phụ lục biểu mẫu của Nghị định 92/2024, biểu mẫu nay theo Thông tư 43/2025/TT-BTC (hiệu lực 01/7/2025). Giấy đề nghị đăng ký hợp tác xã nằm trong Phụ lục II của thông tư này. Nên lấy mẫu trên hệ thống lúc nộp.
Đặt tên, ghi ngành nghề sao cho khỏi bị trả hồ sơ
Theo Nghị định 295/2026, tên không được trùng hoặc gây nhầm lẫn với hợp tác xã đã đăng ký trên cả nước. Tên chỉ khác bởi số, ký hiệu, chữ “mới”, “tân” hay chữ chỉ vùng như “miền Bắc” bị coi là gây nhầm lẫn; tên xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp của người khác cũng không được dùng. Định lấy tên làm thương hiệu chè thì xem thêm mẫu tờ khai đăng ký nhãn hiệu.
Điều 13 yêu cầu ghi ngành, nghề theo ngành kinh tế cấp bốn trong Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam; hợp tác xã chè thường cần nhóm trồng chè, chế biến chè, bán buôn, bán lẻ.

Nộp hồ sơ thành lập hợp tác xã ở đâu, trực tiếp hay qua mạng?
Từ 23/7/2026, cơ quan đăng ký là phòng chuyên môn thuộc UBND cấp xã, nơi không lập phòng thì là UBND cấp xã. Được nộp và nhận kết quả ở bất kỳ cơ quan đăng ký cấp xã nào trong tỉnh, thành phố nơi đặt trụ sở chính; hồ sơ do xã nơi có trụ sở chính giải quyết.
Khoản 2 Điều 41 Luật cho ba cách nộp hồ sơ thành lập hợp tác xã: nộp trực tiếp, gửi bưu chính, hoặc nộp qua hệ thống điện tử. Nộp trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia bằng tài khoản định danh điện tử, xong nhận giấy biên nhận điện tử.
Theo Điều 12 Nghị định 295/2026, văn bản ủy quyền cho cá nhân không bắt buộc công chứng, chứng thực. Khi đăng ký thành lập hợp tác xã, người ủy quyền phải xác thực điện tử; chỉ khi hệ thống gián đoạn hoặc chưa có tài khoản định danh mới nộp bản sao căn cước, hộ chiếu.
Thành lập hợp tác xã mất bao lâu, lệ phí thế nào?
Khoản 4 Điều 42 quy định trong 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ, cơ quan đăng ký xem xét và cấp giấy chứng nhận; chưa hợp lệ thì báo bằng văn bản phần cần sửa; từ chối thì nêu lý do. Quy trình nội bộ của tỉnh Lai Châu (tháng 8/2026) cũng ghi 03 ngày làm việc.
| Mốc khi thành lập hợp tác xã | Thời hạn | Căn cứ |
|---|---|---|
| Vận động, soạn điều lệ, họp hội nghị thành lập | Không quy định | Điều 38, 39 Luật Hợp tác xã 2023 |
| Cấp giấy chứng nhận khi hồ sơ hợp lệ | 03 ngày làm việc | Khoản 4 Điều 42 Luật Hợp tác xã 2023 |
| Sửa, bổ sung hồ sơ theo thông báo | 60 ngày; quá hạn hồ sơ hết giá trị | Nghị định 295/2026 |
| Mã số thuế | Cùng giấy chứng nhận | Điều 9, 14 Nghị định 295/2026 |
| Góp đủ vốn đã cam kết | 6 tháng | Điều 74 Luật Hợp tác xã 2023 |
Ba ngày làm việc không tính thứ Bảy, Chủ nhật, ngày lễ. Phần lâu khi thành lập hợp tác xã là trước đó: chốt người tham gia, phương án, điều lệ.
Về lệ phí thành lập hợp tác xã, Điều 44 Luật đặt điều kiện cấp giấy là đã nộp đủ lệ phí theo pháp luật về phí và lệ phí; Nghị định 295/2026 yêu cầu nộp khi nộp hồ sơ, trừ trường hợp được miễn. Mức tiền không ghi trong Luật hay Nghị định này, nên hỏi bộ phận một cửa của xã.
Có giấy chứng nhận rồi, hợp tác xã chè còn phải làm gì?
Giấy chứng nhận đăng ký không phải giấy phép kinh doanh (khoản 3 Điều 9 Nghị định 295/2026). Sau khi thành lập hợp tác xã, trước khi bán lô chè thành phẩm, còn mấy việc:
- Thành viên góp đủ vốn trong 6 tháng; lập sổ đăng ký thành viên, cấp giấy chứng nhận phần vốn góp.
- Tự quyết loại dấu, khắc hoặc chữ ký số (Điều 52); mở tài khoản đứng tên hợp tác xã.
- Dùng hóa đơn điện tử theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP bằng mã số hợp tác xã.
- Có xưởng sao chè thì xin giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP, trừ trường hợp được miễn; xem mẫu đơn đề nghị cấp giấy ATTP.
- Đóng gói bán ra thì làm nhãn, tự công bố sản phẩm, đăng ký mã vạch sản phẩm.
Nên phân công người lo từng việc ngay tại hội nghị thành lập hợp tác xã.

Lập hộ kinh doanh, tổ hợp tác hay thành lập hợp tác xã?
Một hộ tự làm, tự bán thì đăng ký hộ kinh doanh gọn hơn. Vài hộ mới thử làm chung có thể bắt đầu bằng tổ hợp tác: tối thiểu 02 thành viên, lập trên hợp đồng hợp tác, không có tư cách pháp nhân. Cần pháp nhân để ký bao tiêu, xuất hóa đơn thì mới đến lúc thành lập hợp tác xã.
Luật có thủ tục chuyển đổi tổ hợp tác thành hợp tác xã (khoản 1 Điều 41); theo Điều 14 Nghị định 295/2026, mã số của tổ hợp tác không chấm dứt khi chuyển đổi. Chỗ khác doanh nghiệp xem bài hợp tác xã có phải là doanh nghiệp không; điểm mới của luật xem bài Luật Hợp tác xã 2023.
Những chỗ hay làm chậm hồ sơ
- Ngành, nghề không ghi đúng ngành cấp bốn, phải sửa nhiều lần.
- Tên trùng, gây nhầm lẫn hoặc đụng nhãn hiệu người khác.
- Điều lệ hợp tác xã chép khung, thiếu con số góp vốn, dịch vụ tối thiểu, chia thu nhập.
Kinh nghiệm thành lập hợp tác xã Tâm Trà Việt với 90 hộ làm chè
HTX Tâm Trà Việt được đăng ký chính thức năm 2024, gom các hộ trồng chè ở Đại Từ và La Bằng vào một tổ chức có pháp nhân. Trước đây việc đăng ký hợp tác xã làm ở cấp huyện, nên số đăng ký 4601620037 do Phòng Tài chính – Kế hoạch huyện Đại Từ cấp. Nay thành lập hợp tác xã thì nộp ở cấp xã.
Ngày 22/11/2024, hợp tác xã tổ chức hội nghị ra mắt tại hội trường xã Lục Ba, huyện Đại Từ (tên đơn vị hành chính lúc đó), có đại diện chính quyền xã, lãnh đạo huyện, Trung tâm Dịch vụ Nông nghiệp huyện và toàn thể hộ thành viên. Diễn biến có ở bài hội nghị ra mắt Hợp tác xã Tâm Trà Việt.
Buổi ra mắt để giới thiệu hợp tác xã với chính quyền và bà con, khác hội nghị thành lập hợp tác xã theo Điều 39, nơi thông qua điều lệ và bầu bộ máy.
Phương án kinh doanh nhắm vào ba cái khó của làm chè lẻ
Phương án trình bày hôm ra mắt là làm chè sạch có hồ sơ chứng nhận, bán thẳng tới người dùng thay vì qua nhiều khâu thương lái, nhắm vào ba cái khó khi các hộ làm riêng: giá phụ thuộc thương lái, không có bên nào chứng nhận, mỗi nhà sao sấy một kiểu nên chất lượng không đều.
Việc được chia rõ: hợp tác xã lo chế biến, đóng gói, bán hàng; hộ thành viên tập trung trồng và hái theo quy trình chung. Điều lệ phải viết phần chia việc này thành quyền, nghĩa vụ cụ thể.
Giấy tờ đến dần sau ngày ra mắt
Với người thành lập hợp tác xã, giấy chứng nhận đăng ký chỉ là điểm xuất phát. Sau ngày ra mắt, hợp tác xã lần lượt có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm số 14/2025/UBND-NNMT-TNg, ISO 22000:2018 cho cơ sở La Bằng và quyền sử dụng nhãn hiệu tập thể “Chè Thái Nguyên”. Các giấy tờ đăng ở trang chứng nhận.

Câu hỏi thường gặp
Thành lập hợp tác xã cần tối thiểu mấy thành viên?
Tối thiểu 05 thành viên chính thức (khoản 7 Điều 4 Luật Hợp tác xã 2023): cá nhân từ đủ 18 tuổi, hộ gia đình, tổ hợp tác hoặc pháp nhân Việt Nam.
Nộp hồ sơ xong bao lâu thì có giấy?
Trong 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ (khoản 4 Điều 42). Giấy chứng nhận đồng thời là giấy đăng ký thuế.
Có phải nộp ở đúng xã đặt trụ sở không?
Không bắt buộc. Hồ sơ thành lập hợp tác xã được nộp ở bất kỳ cơ quan đăng ký cấp xã nào trong tỉnh, thành phố nơi đặt trụ sở chính; xã nơi có trụ sở giải quyết.
Giấy ủy quyền đi nộp có cần công chứng?
Ủy quyền cho cá nhân thì không bắt buộc công chứng, chứng thực (Điều 12 Nghị định 295/2026), nhưng người ủy quyền phải xác thực điện tử.
Điều lệ hợp tác xã có phải theo một mẫu cố định?
Không. Điều lệ phải đủ 19 nhóm nội dung ở Điều 40, còn các con số do hội nghị thành lập biểu quyết.
Nguồn tham khảo
- Luật Hợp tác xã 17/2023/QH15 – Cổng phổ biến pháp luật Bình Phước
- Quy định mới về đăng ký tổ hợp tác, hợp tác xã – Cổng thông tin Hà Tĩnh
- Điểm mới về đăng ký tổ hợp tác, hợp tác xã – UBND xã Xuân Phú, Đồng Nai
- Đăng ký tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã – Cổng phổ biến pháp luật Cần Thơ
- Quy trình nội bộ thủ tục lĩnh vực hợp tác xã – Cổng thông tin Lai Châu
- Từ 23/7, cấp xã là cơ quan đăng ký hợp tác xã – VnBusiness
- Đăng ký hợp tác xã theo Nghị định 295/2026 cần lưu ý gì – Doanh nghiệp hội nhập
Nhóm hộ đang bàn chuyện thành lập hợp tác xã chè? Đến xem một hợp tác xã 90 hộ đang chạy thật: đồi chè, xưởng sao, cách hộ thành viên và hợp tác xã chia việc trong mùa vụ. Gọi hoặc nhắn Zalo 0855.318.678 để hẹn ngày.
Cửa hàng cần nguồn trà từ một hợp tác xã rõ pháp nhân? Giấy chứng nhận đăng ký, giấy ATTP và các chứng nhận xem trước ở trang chứng nhận; đăng ký đại lý qua 0368.151.678 để nhận mẫu thử.
Bốn hạng trà chủ lực của hợp tác xã
TRAVINA – HTX Tâm Trà Việt sản xuất trực tiếp tại Đại Từ – La Bằng, Thái Nguyên. Đặt hàng thẳng từ xưởng, không qua trung gian.
Trà Móc Câu Đặc Biệt Thái Nguyên
Khoảng giá: từ 45.000 ₫ đến 450.000 ₫
Xem & đặt mua →
Trà Xanh Đặc Sản Thái Nguyên
Khoảng giá: từ 35.000 ₫ đến 350.000 ₫
Xem & đặt mua →
Trà Bắc Truyền Thống Thái Nguyên
Khoảng giá: từ 25.000 ₫ đến 250.000 ₫
Xem & đặt mua →
Trà Nõn Hảo Hạng Thái Nguyên
Khoảng giá: từ 80.000 ₫ đến 800.000 ₫
Xem & đặt mua →
Cần mua sỉ theo kilogram hoặc mở đại lý? Xem trang nhập sỉ · Chính sách đại lý

