Chè, nông sản có chịu thuế GTGT không, hàng hóa nào không chịu thuế?

Chè, nông sản có chịu thuế GTGT không, hàng hóa nào không chịu thuế?

Hàng hóa không chịu thuế GTGT trong ngành chè trước hết là chè búp tươi và nông sản chưa chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường, do người tự trồng bán ra (khoản 1 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng 48/2024/QH15, sửa bởi Luật 149/2025/QH15). Doanh nghiệp, hợp tác xã mua loại hàng này bán lại cho doanh nghiệp, hợp tác xã khác thì không phải kê khai, tính nộp nhưng được khấu trừ đầu vào.

Bán cho hộ, cá nhân thì tính thuế suất 5%. Chè khô đã sao, vò có công đoạn không nằm trong danh mục sơ chế của Nghị định 181/2025/NĐ-CP, nên cần xác định riêng. Hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở xuống không chịu thuế GTGT. Phần cuối nói về hóa đơn VAT khi nhập sỉ trà của HTX Tâm Trà Việt.

Hàng hóa không chịu thuế GTGT năm 2026 theo văn bản nào?

Danh mục hàng hóa không chịu thuế GTGT nằm ở Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15, thông qua ngày 26/11/2024, hiệu lực từ 01/7/2025. Luật đã được sửa bởi Luật 90/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2025), Luật 149/2025/QH15 (thông qua 11/12/2025, hiệu lực 01/01/2026) và Luật 09/2026/QH16 (thông qua 24/4/2026).

Bản gộp các lần sửa đến tháng 2/2026 là văn bản 12/VBHN-VPQH của Văn phòng Quốc hội, đăng trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.

Văn bản hướng dẫn là Nghị định 181/2025/NĐ-CP, ban hành và hiệu lực ngày 01/7/2025, được Nghị định 359/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 sửa (hiệu lực 01/01/2026). Bài này tổng hợp quy định chung về hàng hóa không chịu thuế GTGT cho người buôn chè, nông sản; trường hợp cụ thể nên hỏi cơ quan thuế quản lý.

Không chịu thuế, thuế suất 0% và “không phải kê khai, tính nộp” khác nhau ra sao?

Hàng hóa không chịu thuế GTGT thì bên bán không tính thuế đầu ra, đổi lại thuế đầu vào dùng cho hàng đó không được khấu trừ, không được hoàn (khoản 27 Điều 5). Thuế suất 0% áp cho hàng xuất khẩu đủ điều kiện, vẫn được khấu trừ và hoàn.

Cách xử lýThuế đầu raThuế đầu vàoVí dụ trong ngành chè
Hàng hóa không chịu thuế GTGTKhông tínhKhông được khấu trừ, không hoànHộ tự trồng bán chè búp tươi
Không phải kê khai, tính nộpKhông tínhĐược khấu trừDoanh nghiệp mua chè búp tươi bán lại cho doanh nghiệp khác
Thuế suất 0%0%Được khấu trừ, có thể hoànChè xuất khẩu đủ điều kiện
Thuế suất 5%5%Được khấu trừDoanh nghiệp bán chè búp tươi cho hộ kinh doanh
Thuế suất 10%10% (giảm còn 8% đến hết 2026)Được khấu trừHàng đã chế biến không thuộc nhóm 5%

Danh mục hàng hóa không chịu thuế GTGT liên quan đến nông nghiệp

Điều 5 có 28 khoản; khoản 27 và 28 là quy định về khấu trừ và giao Chính phủ hướng dẫn. Với người buôn chè, nông sản, các khoản sau đáng đọc kỹ:

Khoản (Điều 5)Hàng hóa không chịu thuế GTGTLiên quan đến ai
Khoản 1Sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản chưa chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường, do tổ chức, cá nhân tự sản xuất bán ra và ở khâu nhập khẩuHộ trồng chè, hợp tác xã bán chè búp tươi
Khoản 2Giống vật nuôi, vật liệu nhân giống cây trồngCơ sở bán cây chè giống, hom giống
Khoản 6Dịch vụ tưới tiêu, cày bừa, nạo vét kênh mương nội đồng, thu hoạch phục vụ nông nghiệpTổ dịch vụ của hợp tác xã
Khoản 25Hàng hóa, dịch vụ của hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm từ mức Chính phủ quy định trở xuốngHộ bán chè, đại lý nhỏ

Các khoản khác gồm thức ăn chăn nuôi, muối, bảo hiểm, dịch vụ y tế… Phân bón, thuốc bảo vệ thực vật không còn là hàng hóa không chịu thuế GTGT: Luật 48/2024 đưa chúng vào nhóm 5% (điểm b khoản 2 Điều 9), cùng dịch vụ chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh cây trồng, sơ chế, bảo quản nông sản (điểm c).

đồi chè Thái Nguyên, chè búp tươi người trồng bán ra là hàng hóa không chịu thuế GTGT
Chè búp tươi tự trồng bán ra thuộc khoản 1 Điều 5 Luật Thuế GTGT

Sơ chế thông thường: hàng hóa không chịu thuế GTGT gồm những gì?

Khoản 1 Điều 4 Nghị định 181/2025 giải thích: sản phẩm chỉ qua sơ chế thông thường là sản phẩm mới được làm sạch, phơi, sấy khô, bóc vỏ, xay xát, xay vỡ mảnh, nghiền vỡ mảnh, xay bỏ vỏ, xát bỏ vỏ, tách hạt, tách cọng, cắt, xay, đánh bóng hạt, hồ hạt.

Danh mục còn có chia tách từng phần, bỏ xương, băm, lột da, nghiền, cán mỏng, ướp muối, đóng hộp kín khí, bảo quản lạnh, bảo quản bằng khí sunfuro hoặc dung dịch bảo quản và các hình thức bảo quản thông thường khác (theo Báo Lâm Đồng, 22/3/2026).

Khi không xác định được, Bộ Nông nghiệp và Môi trường căn cứ quy trình sản xuất do người nộp thuế cung cấp để xác định. Nghĩa là hàng hóa không chịu thuế GTGT theo khoản 1 được xét theo cách làm thực tế, không theo tên gọi trên bao bì.

Trên Cổng hỏi đáp của Bộ Tài chính, một công ty buôn nông sản hỏi hạt thông, hạt dẻ cười rang tẩm gia vị có phải chỉ qua sơ chế không. Thuế thành phố Hải Phòng trả lời là không, vì danh mục không có công đoạn tẩm gia vị.

Chè khô đã sao, vò có phải hàng hóa không chịu thuế GTGT không?

Chè búp tươi hái từ nương, bán ngay hoặc chỉ làm sạch, bảo quản lạnh, là nông sản chưa chế biến, nhóm điển hình của thuế GTGT nông sản. Khi hộ, hợp tác xã tự trồng bán ra, đó là hàng hóa không chịu thuế GTGT theo khoản 1 Điều 5.

Chè khô thì khác. Trà xanh Thái Nguyên thường qua các bước làm héo, diệt men bằng sao, vò, rồi sấy hoặc sao khô. Danh mục ở Nghị định 181 có “sấy khô” nhưng không có “sao”, “vò”, “diệt men”, “lên men” hay “ướp hương”. Vì vậy chè khô thành phẩm có nhiều khả năng bị coi là sản phẩm đã chế biến.

Thời luật cũ, năm 2022, Tổng cục Hải quan có Công văn 3506/TCHQ-TXNK trả lời rằng chè xanh đã nghiền vụn không được coi là sơ chế thông thường và áp thuế suất 10%. Văn bản này chỉ để tham khảo cách hiểu.

Chúng tôi chưa thấy văn bản năm 2025–2026 nào của Bộ Tài chính hay Bộ Nông nghiệp và Môi trường kết luận riêng cho chè khô. Cơ sở muốn xếp chè khô vào hàng hóa không chịu thuế GTGT hoặc mức 5% nên gửi quy trình sản xuất, hỏi cơ quan thuế bằng văn bản và lưu lại trả lời.

Dạng sản phẩm chèCông đoạn chínhCách hiểu thận trọng
Chè búp tươiHái, làm sạch, bảo quảnChưa chế biến; người tự trồng bán ra không chịu thuế
Chè phơi, sấy khô đơn thuầnPhơi, sấyCó trong danh mục sơ chế; nên hỏi cơ quan thuế
Trà xanh sao, vòHéo, sao diệt men, vò, sấyNhiều khả năng là đã chế biến; nhóm 10%
Ô long, hồng trà, bạch tràLàm héo, oxy hóa, sấyĐã chế biến
Trà ướp hương, trà túi lọcƯớp, phối trộn, đóng túiĐã chế biến
xưởng sao chè, công đoạn cần xét khi xác định hàng hóa không chịu thuế GTGT
Sao, vò không có trong danh mục sơ chế thông thường của Nghị định 181/2025

Thuế suất cho chè đã chế biến

Chè đã chế biến không phải hàng hóa không chịu thuế GTGT; không thuộc danh mục 5% thì vào nhóm 10% (khoản 3 Điều 9). Nghị quyết 204/2025/QH15 giảm 2 điểm phần trăm cho nhóm 10% từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026, trừ một số nhóm như viễn thông, tài chính, ngân hàng, bất động sản, kim loại, hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt.

Chè không nằm trong các nhóm loại trừ nêu trong nghị quyết, nên năm 2026 hóa đơn chè chế biến của bên khai khấu trừ thường ghi 8%. Mức cho từng mã hàng nên đối chiếu nghị định hướng dẫn giảm thuế.

Thuế GTGT nông sản ở từng khâu mua bán

Thuế GTGT nông sản phụ thuộc ba câu hỏi: ai bán, bán cho ai, hàng đã chế biến chưa; chỉ hai dòng trong bảng là hàng hóa không chịu thuế GTGT. Bảng tóm theo Luật 48/2024 đã sửa và Nghị định 181/2025 đã sửa bởi Nghị định 359/2025, áp dụng từ 01/01/2026.

Người bánHàng bánNgười muaThuế GTGT nông sản
Hộ, hợp tác xã tự trồngChè búp tươi, nông sản chưa chế biếnBất kỳ aiHàng hóa không chịu thuế GTGT (khoản 1 Điều 5)
Doanh nghiệp, hợp tác xã mua về bán lạiNông sản chưa chế biến, sơ chế thông thườngDoanh nghiệp, hợp tác xã khácKhông phải kê khai, tính nộp; được khấu trừ đầu vào
Doanh nghiệp, hợp tác xã khai khấu trừNông sản chưa chế biến, sơ chế thông thườngHộ, cá nhân, tổ chức khác5% (điểm d khoản 2 Điều 9)
Hộ, cá nhân doanh thu trên 1 tỷNông sản, chè mua về bán lạiBất kỳ ai1% × doanh thu
Hộ, cá nhân doanh thu từ 1 tỷ trở xuốngMọi hàng hóaBất kỳ aiHàng hóa không chịu thuế GTGT (khoản 25 Điều 5)
Doanh nghiệp, hợp tác xã khai khấu trừChè khô đã chế biếnBất kỳ ai10%, giảm còn 8% đến hết 2026

Mức 5% khi bán cho hộ, cá nhân được Thuế tỉnh Tuyên Quang nhắc lại tại Văn bản 152/THU-QLDN1 (Tạp chí Thuế – Hải quan, 24/01/2026).

Doanh nghiệp, hợp tác xã bán cho nhau: không kê khai, tính nộp nhưng được khấu trừ

Đoạn hai khoản 1 Điều 5, do Luật 149/2025 sửa, ghi doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã mua nông sản chưa chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường bán cho doanh nghiệp, hợp tác xã khác “thì không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào”.

Nghị định 359/2025 bổ sung khoản 1b vào Điều 4 Nghị định 181 để hướng dẫn điểm này (Báo Luật sư Việt Nam, 26/01/2026). Cụm “được khấu trừ đầu vào” là chỗ khác với hàng hóa không chịu thuế GTGT thông thường.

Theo VnEconomy ngày 28/11/2025, bản đầu của Luật 48/2024 khiến doanh nghiệp thương mại phải nộp trước 5% thuế GTGT nông sản rồi mới xin hoàn, làm ứ đọng dòng tiền. Luật 149/2025 sửa lại từ 01/01/2026; giao dịch nửa cuối năm 2025 xử lý theo quy định lúc đó.

Khấu trừ đầu vào khi mua bán hàng hóa không chịu thuế GTGT

Khoản 27 Điều 5 quy định cơ sở kinh doanh hàng hóa không chịu thuế GTGT thì không được khấu trừ, không được hoàn thuế đầu vào, trừ trường hợp thuế suất 0%. Cơ sở bán cả hàng chịu thuế và hàng không chịu thuế phải hạch toán riêng phần được khấu trừ và không được khấu trừ.

Không hạch toán riêng được thì phần được khấu trừ tính theo tỷ lệ doanh thu chịu thuế trên tổng doanh thu (điểm b khoản 1 Điều 14). Xưởng vừa bán chè búp tươi tự trồng vừa bán chè khô nên tách sổ từ đầu.

Mua của nông dân không có hóa đơn

Nông dân tự trồng bán chè búp tươi, là hàng hóa không chịu thuế GTGT, không phải lập hóa đơn. Theo khoản 1 Điều 7 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, bán hàng thuộc trường hợp bên mua lập bảng kê thu mua theo pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp thì không phải dùng hóa đơn điện tử, theo Cổng Xây dựng chính sách, pháp luật.

Bên mua giữ bảng kê thu mua, chứng từ thanh toán, phiếu cân để tính chi phí; khoản mua này không có thuế đầu vào. Tạp chí Thuế – Hải quan ngày 02/02/2026 khuyên giữ thêm hợp đồng, chứng từ vận chuyển, biên bản giao nhận, và phân loại rõ khách là doanh nghiệp hay hộ, cá nhân, vì xác định sai người mua là áp sai thuế ngay từ hóa đơn.

bao chè khô trong kho chờ xuất cho đại lý
Mỗi lô xuất kho nên đi kèm hóa đơn, phiếu cân, biên bản giao nhận

Hộ kinh doanh bán chè: mốc 1 tỷ và hàng hóa không chịu thuế GTGT

Khoản 25 Điều 5 nay ghi hàng hóa, dịch vụ của hộ, cá nhân sản xuất, kinh doanh “có doanh thu năm từ mức quy định của Chính phủ trở xuống”. Câu chữ này do Luật 09/2026/QH16 sửa, áp dụng từ 01/01/2026, theo Báo Điện tử Chính phủ.

Nghị định 141/2026/NĐ-CP đặt mức này là 1 tỷ đồng/năm, áp dụng từ 01/01/2026. Bản gộp tháng 2/2026 còn ghi 500 triệu đồng theo Luật 149/2025; con số đó đã được thay. Hộ dưới mốc vẫn phải thông báo doanh thu thực tế với cơ quan thuế.

Với hộ, hàng hóa không chịu thuế GTGT theo khoản 25 xét theo doanh thu cả hộ, không theo loại hàng. Đại lý chè doanh thu 900 triệu đồng/năm không chịu thuế GTGT dù bán chè khô đã chế biến.

Vượt 1 tỷ: tính theo tỷ lệ trên doanh thu

Hộ vượt mốc nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp: tỷ lệ % nhân doanh thu (khoản 2 Điều 12). Phân phối, cung cấp hàng hóa 1%; sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa 3%; dịch vụ 5%; hoạt động khác 2%.

Hộ mua chè về bán lại thuộc nhóm phân phối 1%. Hộ tự sao chè để bán có thể thuộc nhóm sản xuất 3%; nên hỏi cơ quan thuế khi tách doanh thu. Cách tính đầy đủ xem bài thuế hộ kinh doanh năm 2026.

Hộ tính trực tiếp không khấu trừ thuế GTGT trên hóa đơn mua vào, nhưng hóa đơn nhập vẫn cần cho sổ sách: xem mẫu sổ doanh thu hộ kinh doanh và hóa đơn điện tử hộ kinh doanh.

Ví dụ giả định: một lô chè qua ba khâu

Ví dụ dưới đây là giả định, số làm tròn, để thấy hàng hóa không chịu thuế GTGT và hàng chịu thuế nối nhau ra sao.

  • Khâu 1, hộ trồng bán chè búp tươi cho một xưởng là doanh nghiệp: hàng hóa không chịu thuế GTGT theo khoản 1. Hộ không lập hóa đơn; xưởng lập bảng kê thu mua, giữ phiếu cân.
  • Khâu 2, xưởng sao, vò, sấy thành chè khô rồi bán cho đại lý là hộ kinh doanh: lập hóa đơn GTGT theo nhóm 10%, năm 2026 giảm còn 8%.
  • Khâu 3, đại lý bán lẻ, doanh thu 1,4 tỷ đồng: thuế GTGT 1% × 1,4 tỷ = 14 triệu đồng; thuế trên hóa đơn nhập không được trừ. Nếu doanh thu cả năm chỉ 950 triệu, hàng đại lý bán ra là hàng hóa không chịu thuế GTGT theo khoản 25.

6 chỗ hay nhầm về hàng hóa không chịu thuế GTGT

  1. Coi mọi loại chè là nông sản. Chè búp tươi khác chè khô đã sao, vò.
  2. Dùng câu chữ năm 2025. Từ 01/01/2026, doanh nghiệp, hợp tác xã bán nông sản chưa chế biến cho nhau không phải kê khai, tính nộp và được khấu trừ đầu vào.
  3. Coi là hàng hóa không chịu thuế GTGT khi bán cho hộ kinh doanh. Doanh nghiệp khai khấu trừ bán cho hộ, cá nhân thì tính 5%.
  4. Dùng mốc 500 triệu. Mốc của hộ là 1 tỷ đồng từ 01/01/2026.
  5. Khấu trừ đầu vào cho hàng hóa không chịu thuế GTGT. Khoản 27 Điều 5 không cho, trừ hàng xuất khẩu 0% và trường hợp không phải kê khai, tính nộp.
  6. Không lưu quy trình sản xuất. Khi có tranh luận về sơ chế hay chế biến, quy trình là căn cứ.

Trước khi coi một lô là hàng hóa không chịu thuế GTGT và chốt giá bán sỉ, nên biết khách là doanh nghiệp hay hộ, và hàng mình bán là chè tươi hay chè đã chế biến.

túi trà thành phẩm có nhãn, mã vạch giao cho cửa hàng
Trà khô thành phẩm bán cho đại lý kèm hóa đơn VAT

Câu hỏi thường gặp

Chè búp tươi có phải hàng hóa không chịu thuế GTGT không?

Có, khi do hộ, tổ chức tự trồng bán ra và chưa chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường. Doanh nghiệp, hợp tác xã mua về bán lại cho doanh nghiệp, hợp tác xã khác thì không phải kê khai, tính nộp; bán cho hộ, cá nhân thì tính 5%.

Chè khô bán sỉ chịu thuế GTGT bao nhiêu?

Chè khô đã sao, vò nhiều khả năng không phải hàng hóa không chịu thuế GTGT mà là sản phẩm đã chế biến, nhóm 10%, năm 2026 giảm còn 8% theo Nghị quyết 204/2025/QH15. Bên bán là hộ tính trực tiếp thì nộp theo tỷ lệ trên doanh thu khi vượt 1 tỷ. Trường hợp cụ thể nên hỏi cơ quan thuế.

Hợp tác xã bán nông sản có chịu thuế không?

Nông sản chưa chế biến do hợp tác xã tự sản xuất bán ra là hàng hóa không chịu thuế GTGT theo khoản 1 Điều 5. Mua của nơi khác rồi bán lại thì xét theo người mua như bảng ở trên; sản phẩm đã chế biến chịu thuế theo mặt hàng. Tư cách hợp tác xã xem bài hợp tác xã có phải là doanh nghiệp không.

Ai xác định một sản phẩm là sơ chế hay chế biến?

Khi không rõ một sản phẩm có phải hàng hóa không chịu thuế GTGT không, Nghị định 181/2025 giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định theo quy trình sản xuất. Nên chuẩn bị mô tả từng công đoạn khi hỏi.

Nguồn tham khảo

Đang tính giá bán sỉ chè năm 2026 và cần đầu vào có hóa đơn? Gọi 0368.151.678 để nhận bảng giá đại lý, chính sách 3 cấp và mẫu thử. Mỗi đơn có hóa đơn VAT.

Nhà phân phối cần sản lượng lớn theo mùa vụ: nhắn Zalo 0855.318.678 để hẹn xem vùng chè và xưởng.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Thành viên TRAVINA GROUP