Đánh giá xưởng chè của nhà cung cấp: 12 điểm kiểm tại chỗ và cách chấm

Bài này dành cho người thu mua doanh nghiệp, nhà phân phối và đối tác đặt hàng nhãn riêng chuẩn bị đi thăm xưởng chè. Chúng tôi là Hợp tác xã Tâm Trà Việt, có hai xưởng ở Đại Từ và La Bằng, thường đón đối tác đến kiểm tra. Checklist dưới đây dùng được cho bất kỳ xưởng nào, kể cả xưởng của chúng tôi. Quy trình sáu công đoạn của hợp tác xã được viết riêng trong một bài khác, bài này chỉ bàn cách người mua đánh giá.

Trước chuyến thăm: xin giấy tờ gì

Đọc giấy tờ ở văn phòng mình, lên xưởng chỉ để đối chiếu. Anh chị xin trước bốn nhóm:

• Pháp nhân: tên đầy đủ, số đăng ký, địa chỉ trụ sở và địa chỉ xưởng.
• Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP. Địa chỉ trên giấy phải là xưởng anh chị sắp đến.
• Chứng nhận tự nguyện như VietGAP, ISO 22000: số hiệu, hiệu lực, phạm vi sản phẩm và cơ sở.
• Phiếu kiểm nghiệm gần nhất và danh sách dòng trà làm tại xưởng đó.

Hẹn lịch vào buổi sáng, trong mùa hái, để thấy búp nhập xưởng. Báo trước danh sách người đi và mục đích để xưởng chuẩn bị người trả lời đúng việc. Cách đọc từng loại giấy có trong bài hồ sơ pháp lý và chứng nhận TRAVINA.

Khu nguyên liệu và khu làm héo

Điểm 3, vùng nguyên liệu. Hỏi búp đến từ đâu: vườn của chính đơn vị, của hộ thành viên hay mua gom. Hỏi vùng trồng đã có mã số chưa. Xưởng gom búp từ nhiều nguồn không rõ thì chất lượng khó đều giữa các lô.

Điểm 4, tiếp nhận búp. Xem búp được kiểm thế nào khi vào xưởng: độ non, có dập, ôi, lẫn lá già hay không. Hỏi búp có được ghi theo hộ hoặc nhóm hộ không. Không ghi thì sau này không truy được lô về vườn.

Điểm 5, làm héo. Búp phải được trải ra dàn thoáng, không dồn bao để lâu. Dàn và nong sạch, không để trên nền đất. Khu héo không nằm cạnh khu có mùi như kho phân, bếp.

Diệt men, vò, sấy: thiết bị và vệ sinh

Điểm 6, diệt men. Đây là công đoạn quyết định trà xanh có bị đỏ nước, chát gắt hay không. Xem máy diệt men có sạch không, có bám cặn cháy không, người vận hành kiểm tra độ chín của lá ra sao.

Điểm 7, vò và sấy. Bề mặt tiếp xúc với trà phải sạch, không gỉ. Chú ý nguồn nhiệt: khói và tro không được lọt vào trà. Hỏi người làm dựa vào đâu để dừng sấy.

Điểm 8, phân loại. Xưởng có sàng tách tấm, vụn, cọng không. Phần tấm được bán thành sản phẩm riêng hay trộn lại vào hạng chính. Hỏi thẳng câu này, vì trộn tấm vào hạng chính là cách đội giá phổ biến.

Ở hai cơ sở của hợp tác xã, xưởng chia thành dàn làm héo 1 và 2, khu diệt men với máy diệt men công nghệ cao, khu sấy khô và các tôn sinh khô. Phần tấm sàng từ trà đinh được đóng thành Trà Tấm Đinh riêng. Chi tiết từng công đoạn có trong bài quy trình chế biến chè tại xưởng TRAVINA.

Kho thành phẩm, kho lạnh, mã lô

Điểm 9, khu đóng gói. Tách khỏi khu sấy, có bảo hộ cho người đóng gói, túi đóng kín. Nếu xưởng hút chân không, thử bóp vài túi thành phẩm xem có xì không.

Điểm 10, kho thành phẩm. Trà khô hút ẩm và mùi rất nhanh. Kho phải khô, kín, kê cao khỏi nền, không để chung với hàng có mùi. Hàng giữ lâu nên có kho lạnh. Hỏi hàng nhập trước có được xuất trước không.

Điểm 11, mã lô và sổ xuất kho. Chọn ngẫu nhiên một túi trong kho, hỏi mã lô đó làm ngày nào, búp từ vùng nào, đã xuất cho những ai. Xưởng trả lời được trong vài phút là xưởng có hệ thống thật.

Hồ sơ ghi chép sản xuất và mẫu lưu

Điểm 12, hồ sơ và mẫu lưu. Đây là nhóm hay bị bỏ qua nhất, nhưng quyết định việc giải quyết khiếu nại về sau. Anh chị xem:

• Sổ ghi chép theo mẻ: ngày, lượng búp vào, lượng thành phẩm ra, người phụ trách.
• Mẫu lưu theo lô: có niêm phong, có nhãn, để đúng điều kiện bảo quản.
• Phiếu kiểm nghiệm: tên mẫu, ngày, phòng thử nghiệm, có khớp dòng trà anh chị định mua.
• Cách xử lý lô không đạt: có ghi lại, có tách riêng hàng không.

Không cần xưởng nào cũng có hệ thống giấy tờ dày. Nhưng một xưởng không trả lời được lô nào làm ngày nào thì khi có sự cố, anh chị cũng không có gì để đối chiếu.

Bảng 12 điểm và cách chấm

Chấm: 2 = thấy tận mắt và có giấy tờ đi kèm; 1 = có làm nhưng chưa đủ bằng chứng; 0 = không có hoặc không cho xem.

#	Điểm kiểm	Đạt 2 điểm khi	Điểm
1	Pháp nhân, giấy ATTP	Giấy còn hiệu lực, địa chỉ trùng xưởng đang thăm
2	Chứng nhận và phạm vi	Có số hiệu, phạm vi gồm dòng trà anh chị mua
3	Vùng nguyên liệu	Nói rõ vùng, hộ; vùng trồng có mã số
4	Tiếp nhận búp	Có kiểm búp, ghi theo hộ hoặc nhóm hộ
5	Làm héo	Dàn thoáng, sạch, không dồn bao
6	Diệt men	Máy sạch, người vận hành giải thích được cách kiểm
7	Vò, sấy	Bề mặt sạch, khói và tro không lọt vào trà
8	Phân loại	Có sàng, phần tấm bán riêng, không trộn vào hạng chính
9	Đóng gói	Khu riêng, túi kín, không xì
10	Kho thành phẩm	Khô, kín, tách mùi, kê cao; có kho lạnh cho hàng giữ lâu
11	Mã lô, sổ xuất kho	Truy được một túi bất kỳ về ngày làm và vùng búp
12	Hồ sơ, mẫu lưu, phiếu kiểm nghiệm	Có sổ theo mẻ, mẫu lưu niêm phong, phiếu đúng dòng
Tổng (tối đa 24)

Cách đọc kết quả: từ 20 điểm là xưởng có hệ thống rõ. 16–19 điểm dùng được, nhưng nên ghi các điểm yếu vào hợp đồng. Dưới 16 điểm, hoặc có điểm 0 ở điểm 11, 12, nên hỏi thêm hoặc bắt đầu bằng đơn nhỏ. Đây là ngưỡng gợi ý để anh chị tự điều chỉnh theo yêu cầu của đơn vị mình.

Nên đi hai người, một người hỏi, một người ghi và chụp ảnh. Chấm ngay trong ngày, không để về nhà mới nhớ lại. Checklist kiểm hàng thật – giả khi hàng đã về kho có trong bài 7 cách kiểm chứng trà Thái Nguyên trước khi nhập hàng.

Đến thăm xưởng của hợp tác xã

Hợp tác xã có hai cơ sở. Cơ sở Gò Lớn (xã Đại Từ) làm Trà Bắc Truyền Thống và Trà Xanh Đặc Sản. Cơ sở La Bằng (xã La Bằng) làm từ Móc Câu Đặc Biệt trở lên và đạt ISO 22000:2018 (GOODVN91025.FSMS). Giấy cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm số 14/2025/UBND-NNMT-TNg, hiệu lực đến 19/06/2028. Hợp tác xã có kho lạnh.

Anh chị có thể mang bảng 12 điểm này theo khi đến. Chúng tôi đón đối tác không thu phí tham quan, báo trước 7 ngày, đoàn tự lo đi lại và ăn trưa. Lịch nửa ngày và một ngày có trong bài thăm vườn và xưởng TRAVINA cho đối tác. Vùng trồng cung cấp búp cho hai xưởng có trong bài vùng chè Đại Từ – La Bằng. Đối tác nước ngoài xem giới thiệu xưởng bằng tiếng Anh tại TRAVINA tea origin and factory.