Nghệ nhân HTX đi thi Tea Masters Cup và ba điều mang về

Nghệ nhân HTX đi thi Tea Masters Cup và ba điều mang về

Tea Masters Cup là sân chơi của người pha trà, nhưng những gì hợp tác xã học được ở đó lại dùng được ngay cho quầy trà của đại lý và cửa hàng.

Tháng 11/2025, HTX Tâm Trà Việt cử nghệ nhân Phạm Hoàng Giang — người làm trà của hợp tác xã — mang trà TRAVINA đi thi Tea Masters Cup Việt Nam, phần thi Pha trà. Trà mang đi thi là trà do chính hợp tác xã trồng và sao. Bài này chúng tôi không kể lể chuyện đi thi, mà ghi lại ba điều học được — những thứ về đến nhà là áp dụng ngay được, cho cả anh em trong hợp tác xã lẫn các đại lý đang bán trà TRAVINA.

Nghệ nhân Phạm Hoàng Giang thuyết trình về lô trà dự thi trên sân khấu Tea Masters Cup Việt Nam 2025
Nghệ nhân Phạm Hoàng Giang trong phần thi Pha trà. Có đồng hồ đếm ngược, thí sinh mang trà của mình, tự pha và tự nói về lô trà đó.

Điều thứ nhất: giám khảo chấm sự đồng đều, không chấm chén ngon nhất

Đây là điều làm chúng tôi giật mình nhất. Ở nhà, pha trà mời khách, mình hay dồn sức vào chén đầu — nước đầu thơm nhất, đẹp nhất, mời người quan trọng nhất. Vào cuộc thi thì khác hẳn: mỗi giám khảo một chén, và ba chén phải như nhau. Một chén xuất sắc kèm hai chén thường bị đánh giá thấp hơn ba chén đều tay.

Nghĩ kỹ thì đó chính là chuyện của người bán trà. Khách mua cân trà tháng này, tháng sau mua tiếp mà vị khác đi là mất khách — dù lần nào cũng ngon. Đều tay quan trọng hơn đỉnh cao. Từ hôm đó về, khi đóng một lô lớn, chúng tôi kiểm tra kỹ hơn phần phối lô giữa các ngày hái, thay vì chỉ nhìn mẻ nào ngon nhất.

Nghệ nhân Phạm Hoàng Giang rót trà mời ban giám khảo tại Tea Masters Cup Việt Nam 2025
Mỗi giám khảo một chén. Ba chén phải giống nhau thì mới được điểm cao.

Điều thứ hai: nhiệt độ nước và thời gian hãm phải nói được lý do

Giám khảo không hỏi “anh pha bao nhiêu độ” để đối chiếu với một con số chuẩn. Họ hỏi vì sao anh chọn nhiệt độ đó cho đúng lô trà này. Chè nõn non thì nước già quá là cháy hương; chè móc câu cánh chặt thì nước non quá lại không ra hết vị.

Chuyện này các cô các bác làm trà lâu năm đều biết bằng tay, nhưng ít khi nói thành lời. Mà không nói thành lời thì không truyền lại được, và người bán hàng cũng không hướng dẫn được khách. Sau cuộc thi, mỗi dòng trà của hợp tác xã chúng tôi đều ghi rõ hơn cách pha khuyến nghị — để đại lý nói lại cho khách chứ không phải “pha như bình thường”.

Điều thứ ba: phải kể được lai lịch lô trà

Trong lúc pha, thí sinh phải nói: trà này ở đâu, hái ngày nào, sao bằng cách gì, vì sao chọn nó mang đi thi. Nói vo không được, vì giám khảo hỏi lại ngay.

Đây đúng là điểm mạnh của mô hình hợp tác xã mà lâu nay mình chưa khai thác hết: chè của TRAVINA đi từ nương của xã viên, qua xưởng của hợp tác xã, ra bao — chặng nào cũng có người biết mặt, biết tên. Cái đó bán hàng được. Bà con nào đang bán trà TRAVINA, khi khách hỏi “trà này ở đâu”, đừng trả lời “Thái Nguyên” — hãy nói Đại Từ, La Bằng, hái tay một tôm hai lá, sao trong ngày.

Nghệ nhân Phạm Hoàng Giang phục vụ trà tại bàn chấm thi, phần thi Pha trà Tea Masters Cup Việt Nam 2025
Bàn chấm thi. Vừa pha vừa trả lời câu hỏi về lô trà mình mang đi.

Vài dòng về cuộc thi, cho ai chưa biết

Tea Masters Cup Việt Nam 2025 diễn ra từ 12 đến 15/11/2025 tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam, là kỳ thứ năm tổ chức trong nước, do Tea Masters Cup Việt Nam phối hợp với Hiệp hội Chè Việt Nam và Exporum Việt Nam tổ chức. Có 64 nghệ nhân từ nhiều tỉnh dự thi ở bốn nội dung: Pha trà, Trà và món ăn kèm, Thử nếm trà, Pha chế trà sáng tạo. Ban giám khảo 14 người, trong đó có ba giám khảo nước ngoài đến từ Australia và Nhật Bản.

Hợp tác xã không nhận danh hiệu gì ở kỳ thi này — ảnh trong bài là ảnh phần thi của anh Giang. Điều đáng nói là cách người ta chấm trà, và cái đó thì mang về dùng được ngay.

Gửi bà con và các đại lý

Nếu anh chị đang bán trà TRAVINA, ba việc nhỏ làm được ngay tại quầy:

  • Pha mẫu cho khách thử bằng cùng một cách pha mỗi lần, để lần nào khách uống cũng ra đúng vị mình quảng cáo.
  • Nói được nhiệt độ nước và thời gian hãm cho từng dòng, thay vì để khách về tự đoán rồi chê trà.
  • Thuộc lai lịch lô trà: vùng Đại Từ hay La Bằng, hái tay, sao trong ngày. Khách nhớ câu chuyện lâu hơn nhớ giá.

Giấy tờ và chứng nhận của hợp tác xã công khai đầy đủ kèm ảnh bản gốc tại bài Hồ sơ pháp lý và chứng nhận của HTX Tâm Trà Việt. Ảnh xưởng và vùng nguyên liệu có trong bài Từ Đại hội Hội Nông dân đến xưởng chè cơ sở 2. Anh chị quan tâm làm đại lý xem chính sách phân phối hoặc gọi 0855.318.678.

Từ sàn thi Tea Masters Cup đến quầy trà của đại lý

Ở cuộc thi, người pha phải lặp lại cùng một chén trà nhiều lần trước giám khảo. Ở cửa hàng, nhân viên cũng lặp lại cùng một ấm trà cho hàng chục khách mỗi ngày. Hai việc này giống nhau hơn ta nghĩ: khách quay lại vì lần nào uống cũng đúng vị đã nhớ, không phải vì một lần pha xuất sắc.

Vì vậy, sau chuyến đi, hợp tác xã viết lại hướng dẫn pha cho đại lý theo cách đơn giản: lượng trà, lượng nước, thời gian hãm và lý do của từng con số. Anh chị không cần là nghệ nhân để làm theo, chỉ cần làm giống nhau mỗi lần.

Công thức gốc cho một ấm

  • Khoảng 10g trà cho một ấm thông thường.
  • Khách thích vị thanh: giảm còn khoảng 6g.
  • Khách uống đậm: tăng lên 12–15g.
  • Một ký trà pha được khoảng 100 ấm, đủ để tính giá vốn mỗi ấm khi định giá bán.

Điều Tea Masters Cup nhắc chúng tôi là phải ghi lại. Mỗi lần đổi lượng trà hay thời gian hãm, nhân viên ghi một dòng vào sổ, để lần sau người khác pha vẫn ra cùng vị. Quầy trà có sổ pha thì đổi người đứng quầy không làm đổi vị trà.

Nước và dụng cụ: giữ cố định trước khi chỉnh trà

Khi vị trà thay đổi, nhiều người vội đổi trà. Ở phần thi, người pha học cách giữ cố định những thứ còn lại trước: cùng một nguồn nước, cùng một ấm, cùng cỡ chén. Chỉ khi các yếu tố ấy không đổi mà vị vẫn khác, mới xét đến lô trà. Cách làm này giúp đại lý tránh trả lời sai khi khách phàn nàn.

Đồng đều bắt đầu từ đồi chè, không phải từ ấm

Giám khảo Tea Masters Cup chấm sự đồng đều, nhưng người pha chỉ đồng đều được khi lô trà đồng đều. Ở hợp tác xã, tất cả trà là trà hái tay, và mỗi hạng được phân theo độ non của búp. Trà Bắc từ búp một tôm hai, ba lá; Trà Xanh Đặc Sản một tôm hai lá; Trà Móc Câu một tôm một, hai lá; trà nõn một tôm một nõn; trà đinh là búp chưa xòe lá.

Khi búp được hái đúng độ non, cánh trà sau khi sao có kích thước gần nhau, ngấm nước đều và cho vị ổn định qua các lần pha. Đó là lý do chúng tôi không trộn hạng để hạ giá: trộn hạng là mất đồng đều ngay từ trong gói.

Muốn thấy rõ điều này, anh chị pha cùng lúc hai hạng liền kề với cùng lượng trà, cùng nước. Khác biệt về màu nước và hậu vị sẽ hiện ra rõ hơn mọi lời giới thiệu. Trà Bắc nước vàng như mật ong, chát trước rồi hậu ngọt; Trà Xanh Đặc Sản nước xanh ánh vàng; Trà Móc Câu nước xanh ánh kim.

Kể lai lịch lô trà theo cách của Tea Masters Cup

Ở phần thi Tea Masters Cup, người pha phải nói được trà từ đâu, ai làm, làm thế nào. Khách ở cửa hàng cũng hỏi những câu tương tự, chỉ ngắn hơn. Chúng tôi gợi ý mỗi đại lý chuẩn bị một tấm thẻ nhỏ cho từng mã trà, ghi bốn dòng:

  • Nơi làm: cơ sở Đại Từ làm Trà Bắc, Trà Xanh Đặc Sản; cơ sở La Bằng làm Trà Móc Câu trở lên.
  • Cách hái: hái tay, phân hạng theo độ non của búp.
  • Màu nước và vị: ghi đúng đặc điểm của hạng đó, không ghi chung chung.
  • Hồ sơ: cơ sở La Bằng có chứng nhận ISO 22000:2018; một phần vùng nguyên liệu đạt VietGAP.

Một tấm thẻ như vậy giúp nhân viên mới trả lời khách mà không nói quá. Không cần lời khen lớn; khách tin khi nghe đúng chi tiết, và tin hơn nữa khi chi tiết ấy khớp với ấm trà trước mặt.

Nhận biết trà tự nhiên: bài tập cho nhân viên quầy

Ở Tea Masters Cup, người pha quen nhìn cánh trà trước khi pha. Nhân viên cửa hàng cũng nên tập thói quen này. Trà tự nhiên có cánh khô ánh xanh đen, không có lớp phấn trắng bám trên cánh. Khi pha, nước trà không xanh ngắt như màu pha sẵn.

Mỗi khi nhận lô mới, anh chị mở một gói, nhìn cánh, pha thử một ấm theo công thức gốc và so với lô trước. Việc này mất chừng mười phút nhưng giúp phát hiện sớm nếu khâu bảo quản có vấn đề, trước khi trà tới tay khách.

Bảo quản để giữ được vị đã chuẩn

Pha đúng mà trà đã hút ẩm hay hút mùi thì công sức cũng mất. Gói chân không 100g, 200g nên để nguyên đến khi bán; gói đã mở dùng cho quầy pha thì gấp kín miệng, để xa bếp, xa gia vị và nơi nắng chiếu. Mở vừa đủ dùng trong ít ngày, không mở nhiều gói cùng lúc.

Đưa tinh thần Tea Masters Cup vào việc đào tạo nhân viên

Không phải cửa hàng nào cũng có người pha giỏi. Điều hợp tác xã mang về từ Tea Masters Cup là một cách dạy đơn giản cho người mới: mỗi ngày pha một ấm theo công thức gốc, nếm, ghi lại một câu nhận xét về màu nước, hương và hậu vị. Sau hai tuần, nhân viên có một cuốn sổ nhỏ ghi chính cảm nhận của mình về từng hạng.

Cuốn sổ ấy có ích hơn mọi bài giới thiệu in sẵn, vì khi khách hỏi, nhân viên trả lời bằng điều mình đã nếm. Anh chị chủ cửa hàng chỉ cần mỗi tuần nếm cùng một lần, chỉnh lại những chỗ nhân viên mô tả quá lời.

Ba lỗi người mới hay mắc khi pha cho khách

  • Cho trà theo cảm tính, hôm nhiều hôm ít, nên khách quen thấy vị không ổn định.
  • Hãm quá lâu để “cho đậm”, làm nước chát gắt và mất hậu ngọt.
  • Dùng chung ấm pha trà hoa và trà xanh mà không tráng kỹ, khiến hương lẫn vào nhau.

Tổ chức một buổi thử trà nhỏ tại cửa hàng

Không cần sân khấu như Tea Masters Cup, một chiếc bàn và ba ấm trà đã đủ để khách hiểu sự khác nhau giữa các hạng. Anh chị chọn ba mã: Trà Bắc, Trà Móc Câu và một loại trà nõn. Pha cùng lượng trà, cùng nước, rồi mời khách uống theo thứ tự từ hạng búp to đến hạng búp non.

Khách thường tự nhận ra trà nõn có nước trong và hương cốm, còn Trà Bắc đậm và hậu ngọt rõ. Khi khách tự nếm ra, anh chị không phải thuyết phục về giá. Cuối buổi, gói ấm 10g là món quà nhỏ để khách mang về pha lại ở nhà và nhớ tên cửa hàng.

Nếu muốn có trà để nhân viên tập trước, anh chị đăng ký mẫu thử, hợp tác xã gửi các hạng để luyện pha trước khi mở buổi thử cho khách.

Câu hỏi thường gặp về Tea Masters Cup và trà của hợp tác xã

Tea Masters Cup là cuộc thi gì?

Đây là cuộc thi dành cho người pha và thưởng trà. Tháng 11/2025, hợp tác xã cử người tham gia phần thi Pha trà tại Tea Masters Cup Việt Nam, với trà do chính hợp tác xã trồng và sao.

Đại lý có nhập được đúng dòng trà mang đi thi không?

Trà mang đi thi là trà của hợp tác xã, không phải hàng làm riêng cho cuộc thi. Anh chị gọi 0368.151.678 (gọi/Zalo) để được tư vấn đúng mã.

Nhân viên chưa biết pha có học được không?

Được. Bắt đầu với khoảng 10g trà mỗi ấm, ghi lại thời gian hãm và nếm so sánh mỗi ngày. Sau vài tuần, nhân viên sẽ tự điều chỉnh được theo khẩu vị khách.

Cuộc thi có làm thay đổi cách làm trà không?

Cách làm trà vẫn vậy: hái tay, phân hạng theo búp. Điều thay đổi là cách chúng tôi hướng dẫn pha và cách ghi lai lịch lô hàng cho đại lý.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Thành viên TRAVINA GROUP