Giá một lô trà sen được tạo ra từ đâu

Chúng tôi là Hợp tác xã Tâm Trà Việt. Bài này viết cho anh chị nhập trà sen và muốn hiểu vì sao hai lô cùng mang tên trà sen lại chênh nhau nhiều lần. Chúng tôi không công bố cơ cấu giá thành nội bộ, nhưng giá niêm yết của trà nền là con số công khai và đủ để anh chị tự suy ra phần còn lại.

Một lô trà sen gồm những khoản chi nào

Trà nền. Đây là khoản đặt ra mức sàn. Trà nền ướp sen của chúng tôi là Nõn Hảo Hạng, niêm yết 800.000đ/kg, hoặc trà đinh: Đinh Ngọc 2.500.000đ/kg, Đinh Tiến Vua 4.000.000đ/kg. Trà Gạo Sen Bách Diệp của chúng tôi dùng nền Đinh Tiến Vua.

Hoa. Khoản này biến động mạnh nhất. Đắt ở đầu vụ, dễ chịu ở giữa vụ, đắt trở lại ở cuối vụ. Mỗi vòng ướp thêm là một lần mua hoa thêm.

Công và hao hụt. Ướp nhiều vòng cần người theo suốt và cần chỗ cho trà nghỉ. Mỗi vòng sàng ra sấy lại đều làm hao một phần trà. Khoản này ít ai nhìn thấy nhưng cộng dồn thì không nhỏ.

Vì sao trà nền là khoản đáng nhìn nhất

Vì nó không giấu được. Hoa và công là những thứ người bán có thể kể theo ý mình, còn giá trà nền thì tra được trong bảng giá công khai.

Thành phẩm Trà Gạo Sen Bách Diệp của chúng tôi niêm yết 900.000đ cho hộp thiếc 100 g. Quy theo kilôgam thì đó là mức 9.000.000đ, trên nền trà niêm yết 4.000.000đ/kg. Khoảng chênh ấy là chỗ hoa, công, hao hụt, bao bì và phần lợi nhuận nằm vào.

Nếu một lô được chào ở mức bằng hoặc thấp hơn giá trà nền tử tế, thì hoặc trà nền không phải hạng như lời nói, hoặc phần ướp đã bị rút gọn. Cách kiểm hàng để biết mình mua loại nào có ở bài trà Thái Nguyên thật – giả.

Phần lớn chênh lệch giá đến từ vùng nguyên liệu chứ không từ công ướp, và bản đối chiếu sen Tây Hồ với sen Huế tách rõ hai khoản đó.

Bảng đối chiếu trà nền và thành phẩm

Mục	Giá niêm yết	Ý nghĩa với người mua
Trà Nõn Hảo Hạng (nền)	800.000đ/kg	Mức sàn cho dòng sen dùng nền nõn
Trà Đinh Ngọc (nền)	2.500.000đ/kg	Mức sàn cho dòng sen dùng nền đinh
Trà Đinh Tiến Vua (nền)	4.000.000đ/kg	Mức sàn cho dòng sen cao nhất
Trà Sen Tây Hồ	90.000đ/hộp 1 bông 15 g	Quy cách nhỏ, dùng để thử và trưng bày
Trà Gạo Sen Bách Diệp	900.000đ/hộp thiếc 100 g	Thành phẩm trên nền Đinh Tiến Vua

Mùa sen rơi vào tháng 6 nên giá thành ở trên chỉ đúng trong đúng vụ đó; ngoài sen còn có bưởi hái tháng 3, nhài rộ tháng 5–7 và Nụ Hoa Trà Cổ chờ mùa hoa của cây chè. Vì hoa do hợp tác xã tự trồng, tự hái, sấy khô thủ công nên mỗi vụ chỉ ra đủ trong sức làm của nghệ nhân, hết hàng là phải đợi năm sau.

Giá đã gồm thuế giá trị gia tăng. Chiết khấu nhóm trà theo cấp đối tác: 35% đại lý, 40% tổng đại lý, 45% nhà phân phối; toàn hệ thống bán đúng giá niêm yết.

Vì sao giá trà sen trên thị trường chênh nhau nhiều

1. Trà nền khác nhau. Chênh lệch giữa một trà nền phổ thông và một trà đinh đã là nhiều lần.
2. Số vòng ướp khác nhau. Cùng một loại hoa, làm một vòng và làm nhiều vòng cho hai giá thành khác hẳn.
3. Thời điểm trong vụ. Mẻ đầu vụ và cuối vụ đắt hơn mẻ giữa vụ.
4. Có hay không dùng hương liệu bổ sung. Đây là khác biệt lớn nhất và cũng là khác biệt hay bị giấu nhất.
5. Bao bì. Hộp thiếc, hộp giấy và túi hút chân không cho ba mức chi phí khác nhau.

Tính giá cho đơn đặt riêng

Khi khách yêu cầu nhãn riêng hoặc bao bì làm riêng, có thêm hai khoản mà nhiều người quên đưa vào báo giá:

• Chi phí làm khuôn và bản in thử. Khoản này không chia đều theo số lượng, nên đơn nhỏ chịu tỉ lệ cao hơn hẳn.
• Thời gian. Một vòng duyệt mẫu thêm là một tuần thêm, và với hàng theo vụ thì thời gian đôi khi đắt hơn tiền.

Về phía chúng tôi, in nhãn riêng nhận báo theo từng đơn; đơn đặt riêng theo yêu cầu thì cọc 20% và trả phần còn lại khi nhận hàng. Chúng tôi không nhận ướp hay phối trộn theo công thức của khách, chỉ bán trà đạt chuẩn theo danh mục và bán trà nền để cơ sở khác tự ướp.

Bảng giá đầy đủ theo phẩm cấp có ở bài bảng giá chè Thái Nguyên theo phẩm cấp; chính sách đổi giá ở bài thông báo điều chỉnh giá bán.

Hai cách người bán hay giải thích giá và cách kiểm lại

Khi bị hỏi vì sao đắt, người bán thường dùng một trong hai cách sau. Cả hai đều kiểm lại được.

• Giải thích bằng số vòng ướp. Kiểm lại bằng cách hỏi mỗi vòng cách nhau bao lâu và sấy ở bước nào. Người làm thật trả lời được ngay; người nói theo là chính sẽ trả lời chung chung.
• Giải thích bằng lượng hoa. Kiểm lại bằng cách hỏi hoa lấy ở đâu và mẻ gần nhất làm hôm nào. Hàng ướp bằng hoa tươi luôn gắn với một ngày cụ thể trong vụ.

Cách thứ ba, và là cách chắc nhất, vẫn là so giá chào với giá trà nền công khai. Nếu phần chênh quá mỏng thì hai lời giải thích trên không đứng được, dù nghe thuyết phục đến đâu.

Lịch hoa và giới hạn sản lượng của dòng trà hoa

Hoa dùng để ướp đều do hợp tác xã tự trồng, tự hái và sấy khô thủ công. Chúng tôi không dùng hương liệu và không thu mua hoa bên ngoài, nên lượng làm ra mỗi năm bị chặn bởi vườn và bởi sức làm của nghệ nhân.

Loại hoa	Tháng thu hái	Thời điểm rộ	Ghi chú cho người nhập hàng
Hoa bưởi	Tháng 3	Cuối tháng 2 sang tháng 3	Mùa ngắn nhất, chốt lượng từ đầu năm
Hoa sen	Tháng 6	Mùa sen Hồ Tây tháng 5–7, rộ tháng 6	Ướp trong mùa, giao theo đợt
Hoa nhài	Mùa hè	Rộ khoảng tháng 5–7	Nhiều lứa hơn nhưng vẫn theo vụ
Số lượng có hạn theo sức làm của nghệ nhân.

Dòng trà hoa chỉ bán trong giới hạn nghệ nhân làm ra được. Hợp tác xã không nhận đơn số lượng lớn cho nhóm này; hết hàng thì chờ vụ năm sau, chúng tôi không ướp bù bằng hoa mua ngoài hay bằng hương liệu. Anh chị cần hàng thì báo lượng dự kiến trước mùa hoa và nhận theo đợt; cần số lượng lớn và đều thì chọn các dòng trà mộc trong danh mục.