Kế hoạch HACCP mẫu cho xưởng chè nhỏ: điền từng bảng thế nào cho đúng?

Kế hoạch HACCP mẫu cho xưởng chè nhỏ: điền từng bảng thế nào cho đúng?

Kế hoạch HACCP là bộ tài liệu cơ sở thực phẩm tự lập để kiểm soát mối nguy: đội HACCP, mô tả sản phẩm, sơ đồ quy trình, bảng phân tích mối nguy, các điểm kiểm soát tới hạn (CCP) với giới hạn, cách giám sát, hành động khắc phục, thẩm tra và hồ sơ ghi chép.

Khung chuẩn gồm 7 nguyên tắc và 12 bước theo Codex CXC 1-1969, ở Việt Nam là TCVN 5603:2023. Cuối bài có file Excel kế hoạch HACCP mẫu cho xưởng chè xanh nhỏ, 5 trang tính, tải về điền được ngay.

Kế hoạch HACCP là phần cốt lõi của hồ sơ HACCP. Nhiều xưởng nhỏ nghe đến HACCP thì nghĩ phải thuê tư vấn, làm hàng trăm trang. Thực ra phần cốt lõi chỉ là vài bảng: mô tả sản phẩm, sơ đồ quy trình, bảng phân tích mối nguy và bảng kế hoạch HACCP, cộng sổ ghi chép hằng ngày. Cái khó nằm ở chỗ điền đúng và làm thật theo những gì đã viết.

Bài này đi lần lượt từng phần của kế hoạch HACCP, lấy ví dụ dây chuyền chè xanh của một xưởng nhỏ. Khái niệm HACCP và cách so với ISO 22000 đã có ở bài HACCP là gì. Chúng tôi là Hợp tác xã Tâm Trà Việt, có cơ sở chế biến La Bằng được chứng nhận ISO 22000:2018, nên phần ví dụ viết theo cách một xưởng chè tổ chức ghi chép.

Kế hoạch HACCP gồm những phần nào?

Theo khung của Ủy ban Codex Alimentarius, trong Nguyên tắc chung về vệ sinh thực phẩm CXC 1-1969 bản sửa năm 2020, và TCVN 5603:2023 xây dựng trên cơ sở bản Codex này, kế hoạch HACCP được lập qua 12 bước, trong đó 7 bước sau chính là 7 nguyên tắc HACCP.

BướcNội dungKết quả ghi vào kế hoạch HACCP
1Lập đội HACCPDanh sách người, nhiệm vụ
2Mô tả sản phẩmThành phần, quy cách, bảo quản, hạn dùng
3Xác định mục đích sử dụngNgười dùng, cách dùng
4Lập sơ đồ quy trìnhCác công đoạn từ nguyên liệu đến thành phẩm
5Xác nhận sơ đồ tại chỗChữ ký xác nhận sơ đồ đúng thực tế
6Phân tích mối nguy (nguyên tắc 1)Bảng phân tích mối nguy
7Xác định CCP (nguyên tắc 2)Danh sách CCP
8Thiết lập giới hạn tới hạn (nguyên tắc 3)Giới hạn cho từng CCP
9Thiết lập giám sát (nguyên tắc 4)Giám sát cái gì, cách nào, bao lâu một lần, ai làm
10Hành động khắc phục (nguyên tắc 5)Việc làm khi vượt giới hạn
11Thẩm tra (nguyên tắc 6)Cách kiểm tra kế hoạch đang chạy đúng
12Lập hồ sơ, tài liệu (nguyên tắc 7)Sổ ghi chép, lưu trữ
xưởng chế biến chè, nơi đội HACCP lập kế hoạch HACCP
Sơ đồ quy trình phải khớp dây chuyền thật của xưởng

Bước 1–5: đội HACCP, mô tả sản phẩm và sơ đồ quy trình

Đội HACCP của xưởng nhỏ có thể chỉ 3–4 người: người điều hành, người phụ trách sản xuất, người lo nguyên liệu và người giữ hồ sơ. Quan trọng là mỗi người biết rõ mình giám sát công đoạn nào và ghi chép vào đâu.

Mô tả sản phẩm trong kế hoạch HACCP nên lấy đúng từ bản tự công bố: tên, thành phần, quy cách, điều kiện bảo quản, hạn sử dụng. Sản phẩm chè thường chỉ có một thành phần là búp chè, nhưng vẫn cần ghi rõ cách đóng gói và bảo quản vì đây là chỗ hay phát sinh mối nguy hút ẩm, nấm mốc.

Sơ đồ quy trình chè xanh ví dụ

Một dây chuyền chè xanh sao thường gồm: tiếp nhận búp tươi, làm héo hoặc rải búp, diệt men (sao), vò, làm khô, phân loại và sàng, đóng gói, bảo quản thành phẩm. Đội HACCP phải đi xưởng đối chiếu sơ đồ với thực tế, vì sơ đồ trên giấy hay thiếu công đoạn như để búp chờ, đảo búp, sấy lại.

Bước 6–7: phân tích mối nguy và xác định CCP trong kế hoạch HACCP

Phân tích mối nguy là liệt kê ở từng công đoạn những mối nguy sinh học, hóa học, vật lý có thể xảy ra, đánh giá mối nguy nào đáng kể và đặt biện pháp kiểm soát. Sau đó dùng cây quyết định hoặc kinh nghiệm của đội để xác định công đoạn nào là điểm kiểm soát tới hạn (CCP), tức nơi mà nếu không kiểm soát thì không có công đoạn nào phía sau loại bỏ được mối nguy.

Công đoạnMối nguy tiềm ẩnBiện pháp kiểm soát ví dụ
Tiếp nhận búp tươiHóa học: dư lượng thuốc bảo vệ thực vậtChỉ nhận từ vùng có hồ sơ ghi chép, kiểm nghiệm định kỳ
Làm khôSinh học: nấm mốc do thành phẩm còn ẩmKiểm soát độ ẩm thành phẩm theo hồ sơ công bố
Phân loại, sàngVật lý: tạp chất, mảnh kim loạiSàng, nam châm hoặc kiểm tra kim loại
Đóng góiBao bì bẩn, mối hàn không kínKiểm bao bì đầu vào, kiểm mối hàn
Bảo quảnHút ẩm, nấm mốcKiểm soát kho, kê cao, theo dõi độ ẩm

Bảng trên là ví dụ minh họa. Công đoạn nào là CCP phụ thuộc dây chuyền thật của từng xưởng. Có xưởng xác định CCP ở khâu làm khô, có xưởng xác định ở khâu tiếp nhận nguyên liệu hoặc khâu loại kim loại.

công đoạn làm khô chè, một điểm cần giám sát trong kế hoạch HACCP
Độ ẩm thành phẩm là chỉ tiêu hay được giám sát

Bước 8–12: bảng kế hoạch HACCP cho từng CCP

Bảng kế hoạch HACCP là trang quan trọng của cả hồ sơ. Mỗi CCP một dòng, mỗi dòng trả lời đủ các câu: mối nguy đáng kể là gì, giới hạn tới hạn bao nhiêu, giám sát cái gì, bằng cách nào, bao lâu một lần, ai giám sát, vượt giới hạn thì làm gì, ai thẩm tra, ghi vào sổ nào.

  • Giới hạn tới hạn: con số đo được, ví dụ độ ẩm tối đa của thành phẩm. Con số phải có căn cứ, thường lấy từ hồ sơ công bố, tiêu chuẩn hoặc thử nghiệm của chính cơ sở.
  • Giám sát: cách đo cụ thể, dụng cụ, tần suất. Ghi “kiểm tra thường xuyên” là không đủ.
  • Hành động khắc phục: cách xử lý lô bị ảnh hưởng và cách đưa công đoạn về kiểm soát, ví dụ sấy lại, cách ly lô chờ quyết định.
  • Thẩm tra: người không trực tiếp giám sát xem lại sổ, đối chiếu, hiệu chuẩn dụng cụ đo.
  • Hồ sơ: tên sổ, nơi lưu, thời gian lưu.

Sổ giám sát CCP hằng ngày

Kế hoạch HACCP chỉ có giá trị khi có sổ giám sát đi kèm. Mỗi lần đo ghi ngày, giờ, mã lô, kết quả, đạt hay không, người đo ký. Ghi ngay khi đo, không ghi bù cuối ngày. Khi đoàn đánh giá hay khách hàng lớn kiểm tra, sổ giám sát là thứ được xem đầu tiên.

Hồ sơ HACCP gồm những gì ngoài kế hoạch HACCP?

Ngoài kế hoạch HACCP, hồ sơ HACCP của một cơ sở thường có các chương trình tiên quyết theo TCVN 5603:2023, như vệ sinh nhà xưởng, kiểm soát nước, kiểm soát động vật gây hại, vệ sinh cá nhân, bảo dưỡng thiết bị, đào tạo, truy xuất và thu hồi sản phẩm. Các chương trình này tạo nền để kế hoạch HACCP chạy được.

Nhóm hồ sơ HACCPVí dụ tài liệu
Kế hoạch HACCPĐội HACCP, mô tả sản phẩm, sơ đồ, phân tích mối nguy, bảng kế hoạch HACCP
Chương trình tiên quyếtQuy trình vệ sinh, kiểm soát nước, động vật gây hại, sức khỏe người lao động
Sổ ghi chépSổ giám sát CCP, sổ vệ sinh, sổ hiệu chuẩn dụng cụ đo, sổ đào tạo
Truy xuất, thu hồiMã lô, phiếu nhập nguyên liệu, phiếu xuất hàng, quy trình thu hồi
kho thành phẩm chè, khâu bảo quản trong kế hoạch HACCP
Kho cần kiểm soát hút ẩm, nấm mốc

Kế hoạch HACCP và giấy chứng nhận an toàn thực phẩm

Luật An toàn thực phẩm 55/2010/QH12 yêu cầu cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm có giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm, trừ trường hợp được loại trừ. Theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP đang áp dụng, cơ sở đã có một trong các chứng nhận GMP, HACCP, ISO 22000 hoặc tương đương còn hiệu lực thuộc diện không phải cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Nghị định 46/2026/NĐ-CP thay thế hiện đang tạm ngưng.

Tự lập kế hoạch HACCP và làm theo là việc tốt cho chất lượng, nhưng muốn có giấy chứng nhận HACCP thì phải qua đánh giá của tổ chức chứng nhận. Mẫu đơn đề nghị cấp giấy an toàn thực phẩm có ở bài mẫu đơn đề nghị cấp giấy ATTP.

Khi nào phải cập nhật kế hoạch HACCP?

Kế hoạch HACCP không phải giấy làm một lần rồi cất tủ. Mỗi khi dây chuyền thay đổi, đội HACCP cần xem lại phân tích mối nguy và bảng kế hoạch HACCP, ghi ngày sửa và người phê duyệt. Các trường hợp nên rà lại ngay:

  • Thay máy sao, máy sấy hoặc thêm công đoạn mới vào dây chuyền.
  • Đổi nguồn nguyên liệu, nhận búp từ vùng trồng mới.
  • Đổi loại bao bì, quy cách đóng gói hay điều kiện bảo quản.
  • Có khiếu nại của khách hoặc kết quả kiểm nghiệm không đạt.
  • Thay đổi quy định, tiêu chuẩn liên quan đến sản phẩm.

Ngoài các trường hợp trên, nên xem lại kế hoạch HACCP định kỳ, ví dụ mỗi năm một lần trước mùa vụ chính. Với xưởng chè, mùa vụ tháng 3 đến tháng 10 là lúc dây chuyền chạy nhiều, nên rà trước tháng 3 để sổ sách và dụng cụ đo sẵn sàng.

Lỗi hay gặp khi viết kế hoạch HACCP

  • Chép kế hoạch HACCP của xưởng khác, sơ đồ không khớp dây chuyền thật.
  • Xác định quá nhiều CCP, công đoạn nào cũng là CCP, làm sổ sách quá tải và không ai ghi.
  • Giới hạn tới hạn ghi chung chung như “đạt yêu cầu”, không đo được.
  • Có kế hoạch nhưng không có sổ giám sát, hoặc sổ ghi bù cùng một nét chữ.
  • Không cập nhật kế hoạch HACCP khi đổi máy, đổi nguyên liệu, đổi bao bì.

Tải kế hoạch HACCP mẫu cho xưởng chè (file Excel)

File Excel 5 trang tính. Trang 1: đội HACCP và mô tả sản phẩm. Trang 2: bảng phân tích mối nguy cho 8 công đoạn chè xanh, có ô chọn đáng kể, CCP và ô tự đếm số CCP. Trang 3: bảng kế hoạch HACCP 10 cột. Trang 4: nhật ký giám sát CCP in dùng hằng ngày, tự đếm số lần không đạt. Trang 5: hướng dẫn 12 bước, 7 nguyên tắc.

Tải kế hoạch HACCP mẫu cho xưởng chè (file Excel, 5 trang tính) – mẫu tham khảo, đội HACCP tự điều chỉnh theo dây chuyền thật; không thay tư vấn chuyên môn.

Các dòng ví dụ chỉ để tham khảo; đội HACCP phải tự phân tích theo dây chuyền thật của cơ sở. Các mẫu giấy tờ khác cho cửa hàng, đại lý trà có trong bộ mẫu giấy tờ.

trà đóng gói có mã lô, phục vụ truy xuất trong hồ sơ HACCP
Mã lô trên gói giúp truy xuất khi cần thu hồi

Nguồn trà có hồ sơ chất lượng từ Hợp tác xã Tâm Trà Việt

Câu hỏi thường gặp

Kế hoạch HACCP có bao nhiêu bước?

12 bước theo Codex, trong đó 7 bước cuối là 7 nguyên tắc HACCP: phân tích mối nguy, xác định CCP, giới hạn tới hạn, giám sát, hành động khắc phục, thẩm tra, lưu hồ sơ.

Xưởng nhỏ có tự viết kế hoạch HACCP được không?

Được. Cơ sở có thể tự lập và vận hành kế hoạch HACCP. Muốn có giấy chứng nhận HACCP thì cần tổ chức chứng nhận đánh giá.

Hồ sơ HACCP khác kế hoạch HACCP thế nào?

Kế hoạch HACCP là phần phân tích mối nguy và kiểm soát CCP. Hồ sơ HACCP rộng hơn, gồm cả chương trình tiên quyết, sổ ghi chép, truy xuất và thu hồi.

Có HACCP thì có phải xin giấy chứng nhận an toàn thực phẩm không?

Theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP, cơ sở đã có chứng nhận HACCP còn hiệu lực thuộc diện không phải cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Nên hỏi cơ quan quản lý địa phương để xác nhận trường hợp cụ thể.

Tiêu chuẩn Việt Nam nào hướng dẫn HACCP?

TCVN 5603:2023 Nguyên tắc chung về vệ sinh thực phẩm, xây dựng trên cơ sở Codex CXC 1-1969, thay TCVN 5603:2008.

Nguồn tham khảo

Cần nguồn trà có hồ sơ chất lượng để đưa vào chuỗi của mình? Gọi 0368.151.678 để nhận bộ giấy tờ và bảng giá sỉ.

Làm trà nhãn riêng? Nhắn Zalo 0855.318.678 để trao đổi đơn gia công từ 20.000.000đ.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Thành viên TRAVINA GROUP