Trà lài: đọc giá là biết được nửa câu trả lời

Chúng tôi là Hợp tác xã Tâm Trà Việt. Bài này viết cho anh chị nhập trà lài về bán hoặc đóng gói, và cần một cách đánh giá không phụ thuộc vào lời của người bán. Cách đơn giản nhất là bắt đầu từ cấu trúc giá, sau đó mới thử hàng.

Hai cách làm cho hai mức giá

Cách thứ nhất: ướp bằng hoa tươi. Hoa hái lúc nụ vừa hé, đưa vào mẻ ngay trong đêm, trộn với trà khô, để hương ngấm rồi sàng ra và sấy nhẹ. Nhiều cơ sở lặp lại vài vòng. Mỗi vòng ăn thêm hoa, thêm công, và làm hao một phần trà.

Cách thứ hai: tẩm hương liệu. Trà khô được phun hoặc trộn với chất tạo hương rồi đóng gói. Làm nhanh, làm quanh năm, chi phí thấp, và số lượng gần như không giới hạn.

Hai cách này cho ra hai mặt bằng giá cách xa nhau. Giữa chúng còn một vùng xám: ướp bằng hoa nhưng quá ít vòng, rồi bù bằng hương liệu. Đây là nhóm khó nhận ra nhất và cũng phổ biến nhất.

Đọc giá trước, thử hàng sau

Giá trà nền là mức sàn không thể vượt qua. Trong danh mục của chúng tôi, Móc Câu Đặc Biệt niêm yết 450.000đ/kg, Nõn Cánh Hạc 650.000đ/kg, Nõn Hảo Hạng 800.000đ/kg. Thành phẩm Trà Hoa Nhài của chúng tôi niêm yết 1.200.000đ/kg.

Khoảng chênh giữa trà nền và thành phẩm chính là phần hoa và công ướp. Nếu một lô trà lài được chào ở mức thấp hơn hoặc xấp xỉ giá một trà nền tử tế, thì phần hoa và công ướp đã biến đi đâu đó. Không cần tranh luận, chỉ cần hỏi trà nền là hạng nào.

Với dòng sen, đọc giá còn nói được nhiều hơn thế. Bảng giá theo từng nguồn sen cho thấy khoảng nào là hợp lý.

Bảng đối chiếu theo khoảng giá

Khoảng giá chào	Khả năng cao là	Điều cần hỏi	Bán cho ai được
Thấp hơn giá một trà nền phổ thông	Trà nền cấp thấp, tẩm hương	Trà nền hạng nào, có dùng hương liệu không	Kênh giá rẻ, phải ghi nhãn trung thực
Xấp xỉ giá trà nền	Ướp ít vòng hoặc có bù hương	Ướp mấy vòng, hoa lấy ở đâu	Quầy phổ thông, khách chưa kỹ tính
Cao hơn trà nền một khoảng rõ rệt	Ướp bằng hoa tươi nhiều vòng	Nguồn hoa, ai thu hái, mẻ ngày nào	Quầy trà hoa, khách quen, set quà

Bảng này để đặt câu hỏi, không phải để kết luận. Có cơ sở nhỏ làm rất kỹ mà giá vẫn mềm vì họ tự trồng hoa. Hoa nhài dùng trong Trà Hoa Nhài của chúng tôi cũng do hợp tác xã tự trồng và tự thu hái.

Thử hàng: bốn phép làm được tại quầy

1. Mở gói và ngửi lần đầu. Hương ướp hoa nhẹ, có chút ngái xanh phía sau. Hương liệu ngọt gắt và nổi ngay.
2. Pha nguội. Cho 3 g trà vào 300 ml nước nguội, để 3–4 giờ. Hàng ướp hoa cho nước thơm dịu, uống được. Hương liệu tổng hợp thường trở nên khó chịu rõ rệt ở phép thử này.
3. Pha nóng ba nước. Nước 80–85°C, hãm 30–45 giây, rót kiệt. Hàng ướp hoa còn hương ở nước thứ ba và hương đi cùng vị.
4. Xem bã trà. Đổ bã ra đĩa. Hàng ướp bằng hoa tươi có bã đều màu; bã lẫn nhiều mảnh lá già thì trà nền không đạt hạng như lời chào.

Phép pha nguội là phép tốn thời gian nhất nhưng cũng đáng tin nhất, và không cần thiết bị gì. Cách pha nóng đúng chuẩn có ở bài trà bị chát, đắng gắt.

Hỏi nhà cung cấp về cách ướp

• Trà nền là hạng nào? Phải là một tên hạng, không phải một tính từ.
• Hoa lấy ở đâu, ai hái, hái lúc nào trong ngày? Câu trả lời chi tiết là dấu hiệu tốt.
• Ướp mấy vòng? Hỏi để đối chiếu với giá chào.
• Có dùng hương liệu bổ sung không? Hỏi thẳng và đề nghị ghi vào đơn hàng.
• Cho xem mẻ gần nhất được không? Người làm thật thường sẵn sàng cho xem.

Các bước ướp trong xưởng của chúng tôi có ở bài quy trình ướp trà hoa nhài, hoa bưởi bằng hoa tươi.

Ghi nhãn trung thực khi bán lại

Bán hàng tẩm hương không sai, miễn là nhãn nói đúng. Sai là khi hàng tẩm hương được bán với câu chuyện của hàng ướp hoa và với giá của hàng ướp hoa.

• Ghi đúng thành phần như trên bao bì gốc, kể cả phần hương liệu.
• Ghi tên trà nền nếu anh chị biết. Đây là thông tin tăng giá bán được.
• Không dùng cụm “ướp hoa tươi” nếu chưa xác minh được.
• Giữ bao bì gốc và phiếu giao có mã lô ít nhất đến hết hạn dùng.

Cách kiểm chứng nguồn gốc lô hàng có ở bài trà Thái Nguyên thật – giả: 7 cách kiểm chứng; nhóm hàng của chúng tôi ở danh mục trà hoa.

Lịch hoa và giới hạn sản lượng của dòng trà hoa

Hoa dùng để ướp đều do hợp tác xã tự trồng, tự hái và sấy khô thủ công. Chúng tôi không dùng hương liệu và không thu mua hoa bên ngoài, nên lượng làm ra mỗi năm bị chặn bởi vườn và bởi sức làm của nghệ nhân.

Loại hoa	Tháng thu hái	Thời điểm rộ	Ghi chú cho người nhập hàng
Hoa bưởi	Tháng 3	Cuối tháng 2 sang tháng 3	Mùa ngắn nhất, chốt lượng từ đầu năm
Hoa sen	Tháng 6	Mùa sen Hồ Tây tháng 5–7, rộ tháng 6	Ướp trong mùa, giao theo đợt
Hoa nhài	Mùa hè	Rộ khoảng tháng 5–7	Nhiều lứa hơn nhưng vẫn theo vụ
Số lượng có hạn theo sức làm của nghệ nhân.

Dòng trà hoa chỉ bán trong giới hạn nghệ nhân làm ra được. Hợp tác xã không nhận đơn số lượng lớn cho nhóm này; hết hàng thì chờ vụ năm sau, chúng tôi không ướp bù bằng hoa mua ngoài hay bằng hương liệu. Anh chị cần hàng thì báo lượng dự kiến trước mùa hoa và nhận theo đợt; cần số lượng lớn và đều thì chọn các dòng trà mộc trong danh mục.