Quầy trà trong cửa hàng nhiều mặt hàng: tính lãi trên mỗi mét vuông

Chúng tôi là Hợp tác xã Tâm Trà Việt. Bài này dành cho anh chị bán trà xen với mặt hàng khác: tạp hoá, cửa hàng đặc sản, quầy trong siêu thị mini. Câu hỏi thực tế là nên dành bao nhiêu chỗ cho trà. Số tiền trong bài là ví dụ giả định dựng từ giá niêm yết và khung chiết khấu, không phải cam kết lợi nhuận.

Quầy trà chiếm bao nhiêu diện tích là hợp lý

Không có con số chuẩn, nhưng có một cách nghĩ đúng: diện tích nên tương xứng với phần lãi gộp mà quầy đó mang lại, chứ không theo cảm tình với mặt hàng.

Cấu hình tối thiểu mà đội kinh doanh hay gợi ý:

• Một kệ cho dòng phổ thông và quy cách nhỏ.
• Một tủ kín cho dòng cao cấp, hộp và set quà.
• Một góc nhỏ để pha thử, nếu cửa hàng có chỗ.

Ba thứ đó thường gói gọn trong khoảng một đến hai mét vuông mặt sàn. Cách bố trí để tránh nắng và mùi có trong bài về xếp hàng trong cửa hàng ở cụm kho vận.

Cách tính lãi trên mỗi mét vuông

Ba bước:

1. Cộng lãi gộp của quầy trà trong tháng. Với mô hình chiết khấu, lãi gộp bằng phần chiết khấu tính theo tiền trên số hàng đã bán.
2. Đo diện tích quầy chiếm chỗ, gồm cả lối tiếp cận nếu lối đó chỉ phục vụ quầy này.
3. Chia. Ra con số lãi gộp trên mỗi mét vuông mỗi tháng.

Rồi làm điều tương tự cho các quầy khác. So sánh mới ra quyết định được, một con số đứng riêng thì không nói lên gì.

So ba cách bố trí quầy

Bảng dưới là ví dụ giả định do chúng tôi dựng ra để minh hoạ cách so, không phải số khảo sát. Lãi gộp tính theo chiết khấu đại lý.

Cách bố trí	Diện tích chiếm chỗ	Số mã	Lãi gộp giả định mỗi tháng	Lãi gộp trên 1 m²
A. Một kệ nhỏ, 3 mã phổ thông	≈ 0,5 m²	3	≈ 1.200.000đ	≈ 2.400.000đ
B. Kệ + tủ kín, 8 mã đủ hạng	≈ 1,5 m²	8	≈ 3.600.000đ	≈ 2.400.000đ
C. Khu riêng có bàn pha thử, 15 mã	≈ 4 m²	15	≈ 6.000.000đ	≈ 1.500.000đ

Điều bảng này muốn nói: mở rộng làm tăng tổng lãi gộp nhưng không nhất thiết tăng hiệu quả trên mét vuông. Phương án C chỉ hợp lý khi cửa hàng còn chỗ trống chưa dùng vào việc gì, hoặc khi khu pha thử kéo thêm khách cho các quầy khác.

Bán trà kèm mặt hàng khác: cái gì đi với cái gì

Ba cặp hay bán kèm được:

• Trà và ấm chén. Hợp tác xã có 6 mã ấm chén Bát Tràng từ 280.000đ đến 650.000đ. Lưu ý chiết khấu nhóm ấm chén là 15% đại lý, 20% tổng đại lý, 25% nhà phân phối, thấp hơn nhóm trà.
• Trà và hộp quà. Khách mua biếu thường mua cả hai cùng lúc.
• Trà và đặc sản khô khác. Với điều kiện tách khu, vì trà hút mùi rất nhanh.

Cặp không nên đặt cạnh: trà và cà phê, trà và gia vị, trà và hoá mỹ phẩm. Đây không phải chuyện thẩm mỹ mà là chuyện chất lượng hàng.

Lãi trên mỗi mét vuông tính từ biên lãi từng mã, và biên đó do cấp chiết khấu quyết định. Xem bài về chiết khấu và lãi thực của điểm bán.

Khi nào nên mở rộng, khi nào nên thu gọn

Dấu hiệu nên mở rộng:

• Vài mã liên tục hết hàng giữa hai kỳ nhập.
• Khách hỏi mã mà cửa hàng không có, lặp lại nhiều lần trong tháng.
• Lãi gộp trên mét vuông của quầy trà cao hơn mức trung bình của cửa hàng.

Dấu hiệu nên thu gọn:

• Quá nửa số mã không bán được trong bốn tuần.
• Hàng cận hạn xuất hiện đều đặn mỗi tháng.
• Vốn nằm trong quầy trà lớn hơn phần anh chị thấy thoải mái.

Thu gọn không phải bỏ mặt hàng. Giữ 3–4 mã bán chạy, bỏ phần rườm rà, rồi mở lại khi có khách. Hàng giao trực tiếp trong 3–5 ngày nên việc bổ sung không khó.

Theo dõi số liệu hàng tháng

Bốn con số, ghi vào một bảng duy nhất: doanh thu quầy trà, giá vốn, tồn cuối kỳ, số mã không bán được. Nhìn ba tháng liền là thấy xu hướng.

Giá niêm yết từng mã để tính giá vốn có trong bài bảng giá chè Thái Nguyên theo phẩm cấp; cách chọn hạng cho cửa hàng có trong bài nõn tôm, trà đinh hay móc câu.