Phân loại trà đen xuất khẩu OP, BOP, PF, Dust: người mua số lượng cần biết gì

Bài này dành cho doanh nghiệp thương mại và người mua trà đen số lượng, cần đọc được bảng chào hàng có các mã OP, BOP, PF. Chúng tôi là Hợp tác xã Tâm Trà Việt, sản xuất chè xanh và hồng trà ở Đại Từ và La Bằng, Thái Nguyên. Chúng tôi không phải xưởng trà đen CTC công nghiệp. Bài giải thích thuật ngữ thương mại, rồi nói rõ hồng trà thủ công của hợp tác xã nằm ở đâu so với các mã đó.

Orthodox và CTC

Trà đen (người Việt thường gọi là hồng trà vì nước pha màu đỏ) là chè đã lên men, tức oxy hoá hoàn toàn. Khác biệt lớn nhất giữa các loại trà đen trên thị trường nằm ở cách làm cánh.

Tiêu chí	Orthodox	CTC
Cách làm cánh	Làm héo, vò, lên men, sấy. Lá giữ hình dạng, sau đó sàng ra nhiều cỡ	Làm héo rồi đưa qua máy nghiền, cắt, cuộn thành hạt nhỏ đều
Hình dạng	Cánh xoăn, dài hoặc gãy	Hạt tròn nhỏ
Ra nước	Chậm hơn, pha được nhiều nước	Rất nhanh, nước đậm
Hương vị	Nhiều tầng hương hơn	Đậm, mạnh, hợp pha sữa
Dùng chủ yếu	Trà rời, trà đặc sản, một phần túi lọc	Túi lọc, trà sữa, pha công nghiệp

Người mua cần hỏi rõ lô chào hàng là orthodox hay CTC trước khi so giá. Hai loại cùng tên mã có thể khác nhau hoàn toàn về cách dùng.

Các mã OP, BOP, FBOP, PF, Dust

Hệ mã dưới đây phổ biến cho trà đen orthodox. Mã nói về kích cỡ và hình dạng cánh sau khi sàng, không phải hạng chất lượng theo nghĩa “loại 1, loại 2”.

Mã	Tên đầy đủ	Mô tả
FOP	Flowery Orange Pekoe	Lá nguyên, có nhiều búp non
OP	Orange Pekoe	Lá nguyên, cánh dài, xoăn
FBOP	Flowery Broken Orange Pekoe	Lá gãy, có phần búp
BOP	Broken Orange Pekoe	Lá gãy cỡ vừa
BOPF	Broken Orange Pekoe Fannings	Mảnh nhỏ hơn BOP
PF	Pekoe Fannings	Mảnh nhỏ, dạng vụn
Dust	Dust	Dạng bụi mịn nhất

Tên gọi “Orange” không liên quan đến cam hay hương cam. Chữ “F” (Flowery) thường chỉ có nhiều búp non. Mỗi vùng sản xuất và mỗi nhà máy có thể có thêm mã phụ, nên bảng thông số kèm theo lô quan trọng hơn cái tên mã.

Trà đen CTC dùng hệ mã riêng theo cỡ hạt, ví dụ BP, PF, PD, D. Khi báo giá, người bán nên ghi rõ “CTC PF” hay “orthodox PF”.

Mã nào dùng cho túi lọc, mã nào bán rời

Mục đích	Mã thường dùng	Lý do
Trà rời pha ấm, trà đặc sản	FOP, OP	Cánh đẹp, hương nhiều tầng, pha được nhiều nước
Trà rời pha nhanh, blend	BOP, FBOP	Ra nước nhanh hơn lá nguyên, vẫn giữ hương
Túi lọc	BOPF, PF, Dust, CTC cỡ nhỏ	Hợp máy đóng túi, ra màu trong vài phút
Trà sữa, pha chế	CTC, BOP	Vị đậm, không bị sữa lấn
Chiết xuất, nguyên liệu công nghiệp	Dust, fannings	Giá thấp, diện tích tiếp xúc lớn

Nguyên tắc chung: cánh càng nhỏ, ra nước càng nhanh và càng hợp túi lọc, nhưng cũng mất hương nhanh hơn sau khi mở bao. Hàng fannings, dust cần đóng gói kín và quay vòng nhanh. Trà tấm chè xanh dùng cho túi lọc trong nước, như Tấm Đinh Túi Lọc, có trong bài trà tấm, Tấm Đinh, túi lọc. Phân khúc trà tấm và trà búp cho hàng xuất được so sánh trong bài riêng về xuất khẩu trà tấm và trà búp.

Tiêu chuẩn chè đen tham chiếu

Mã OP, BOP là thuật ngữ thương mại. Tiêu chuẩn kỹ thuật là chuyện khác. Khi làm hợp đồng, người mua thường tham chiếu:

• ISO 3720, tiêu chuẩn quốc tế về chè đen, nêu định nghĩa và các yêu cầu cơ bản như chỉ tiêu hoá lý.
• Tiêu chuẩn quốc gia TCVN tương ứng về chè đen, dùng khi giao dịch trong nước hoặc khi hợp đồng dẫn chiếu.
• Quy định dư lượng thuốc bảo vệ thực vật của nước nhập, ví dụ GB 2763 của Trung Quốc, positive list của Nhật. Chi tiết có trong bài xuất khẩu chè Việt Nam: số liệu và hồ sơ cần có.
• Bảng thông số riêng của người mua: độ ẩm, tro, tạp chất, màu nước, kích cỡ sàng.

Anh chị nên hỏi nhà cung cấp lô hàng đang kiểm theo tiêu chuẩn nào, phiên bản nào, và phiếu kiểm nghiệm có những chỉ tiêu gì. Một lô “đạt OP” mà không có phiếu kiểm nghiệm chỉ mới nói được hình dạng cánh.

Hồng trà thủ công như Hồng Trà Núi Cốc nằm ở đâu

Hồng Trà Núi Cốc là hồng trà làm từ lá chè Thái Nguyên tại cơ sở La Bằng. Cơ sở này đạt ISO 22000:2018 với phạm vi gồm cả hồng trà. Sản phẩm thuộc dòng chăm theo quy chuẩn 6 Không, bán túi giấy 215 g, giá niêm yết 269.000đ.

Tiêu chí	Trà đen thương mại (OP, BOP, CTC)	Hồng Trà Núi Cốc
Quy mô	Sản xuất lớn, sàng thành nhiều mã	Làm theo mẻ tại xưởng, bán thành phẩm
Cách bán	Theo mã kích cỡ, bao lớn	Theo tên sản phẩm, túi 215 g
Người mua phù hợp	Nhà máy túi lọc, nhà pha chế, chuỗi đồ uống	Cửa hàng trà, nhà phân phối đặc sản, quà tặng
Mã OP/BOP	Có	Hợp tác xã không phân mã OP/BOP cho sản phẩm này

Nói cách khác, Hồng Trà Núi Cốc không cạnh tranh ở phân khúc trà đen nguyên liệu theo mã. Nó hợp với người mua trà đặc sản cần câu chuyện vùng trồng và hồ sơ cơ sở. Cách làm hồng trà từ lá chè Thái Nguyên có trong bài hồng trà là gì.

Hỏi nhà cung cấp những gì

1. Lô là orthodox hay CTC? Mã cụ thể là gì theo hệ mã nào?
2. Có bảng thông số (spec sheet) không: độ ẩm, kích cỡ sàng, tạp chất, màu nước?
3. Phiếu kiểm nghiệm của đúng lô, phòng thí nghiệm nào, có công nhận không, bao nhiêu chỉ tiêu dư lượng?
4. Vụ sản xuất, ngày sản xuất, hạn dùng?
5. Khả năng cấp lặp lại cùng thông số theo quý?
6. Cơ sở đã đăng ký với cơ quan quản lý nước nhập chưa (FDA, GACC), hay đi qua nhà nhập khẩu?
7. Mẫu đối chứng, mẫu lưu giữ ở đâu, bao lâu?

Với hợp tác xã, câu trả lời cho câu 6 là: chưa đăng ký FDA và GACC dưới tên hợp tác xã, hàng xuất hiện làm qua nhà nhập khẩu. Phiếu kiểm nghiệm gần nhất 78102025/KQKN có 10 hoạt chất, mẫu Trà Đinh, chưa có phiếu quét đa dư lượng. Số hiệu từng giấy có trong bài hồ sơ pháp lý và chứng nhận TRAVINA.