Tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên thành di sản quốc gia: 5 vùng được ghi danh, có La Bằng

Tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên được ghi danh theo quyết định nào?

Theo Việt Báo (29/10/2026), Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh ký Quyết định số 2889/QĐ-BVHTTDL ngày 27/10/2026, ghi danh tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình tri thức dân gian.

Tối 30/10/2026, tại Lễ kỷ niệm 195 năm ngày thành lập tỉnh và khai mạc Festival Trà Quốc tế – Thái Nguyên 2026 ở Quảng trường Võ Nguyên Giáp, Bộ trưởng trao chứng nhận ghi danh cho tỉnh Thái Nguyên. Cổng thông tin điện tử tỉnh Thái Nguyên đưa tin việc ghi danh này là cơ sở để tỉnh tiếp tục bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Theo Báo Thể thao và Văn hóa (31/10/2026), người nhận bằng chứng nhận là ông Dương Văn Lượng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, và bà Hà Thị Bích Hồng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thái Nguyên.

Năm vùng chè được ghi danh di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Quyết định ghi danh tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên tại năm xã. Đây cũng là năm vùng chè có hoạt động thưởng trà trong chuỗi sự kiện Festival Trà năm nay, theo Báo Đại biểu Nhân dân (23/10/2026):

Thông tin La Bằng ngày 01/11 lấy từ Báo Công Thương (31/10/2026). Mỗi vùng có giống chè, độ cao, đất và nguồn nước khác nhau, nên cách trồng, cách hái, cách làm chè ở mỗi nơi cũng có những điểm riêng. Ghi danh theo địa bàn năm xã là ghi nhận cả sự đa dạng đó, không chỉ một kiểu làm chè.

Tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên gồm những gì?

Theo các bài báo về quyết định, tri thức được ghi danh trải từ vườn chè đến chén trà. Báo Thể thao và Văn hóa liệt kê các khâu từ lựa chọn giống, chăm sóc, thu hái đến chế biến và thưởng trà; Việt Báo nêu thêm khâu bảo quản. Có thể chia thành năm nhóm:

• Chọn giống và hiểu đất: người làm chè biết giống nào hợp đất đồi nào, hiểu ảnh hưởng của thổ nhưỡng, khí hậu và nguồn nước tới hương vị.
• Chăm sóc nương chè: làm cỏ, đốn, bón, giữ đất qua từng mùa, để cây cho búp đều.
• Chọn thời điểm hái: biết lứa nào, giờ nào, búp nào thì hái; phần này chủ yếu dựa vào kinh nghiệm truyền miệng.
• Chế biến: các kỹ thuật sao, vò, sấy; biết nhìn búp, ngửi hương để chỉnh lửa.
• Bảo quản và thưởng trà: giữ trà khô, kín; pha và mời trà theo nếp ứng xử của người vùng chè.

Báo Thể thao và Văn hóa còn nhấn mạnh phần tập quán, nếp sinh hoạt, văn hóa ứng xử và nghệ thuật thưởng trà đi kèm. Nói cách khác, di sản văn hóa phi vật thể quốc gia lần này không phải một sản phẩm hay một thương hiệu, mà là hiểu biết và kỹ năng mà cộng đồng làm chè giữ và truyền cho nhau.

Từng phần của tri thức này hiện ra thế nào trong công việc hằng ngày ở nương và xưởng chè, từ chọn đất, hái búp đến héo, sao, vò và pha trà, có ở bài di sản chè Thái Nguyên.

Vì sao gọi là tri thức dân gian?

Tri thức dân gian là hiểu biết do cộng đồng tích lũy qua thực hành, phần lớn học bằng cách làm cùng người đi trước chứ không học từ sách. Trong làm chè, đó là những việc như nhìn búp để biết đã đến lứa hái, canh lửa chảo, hay biết lúc nào trà đủ khô. Vì sống trong thực hành nên tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên chỉ còn khi vẫn có người làm chè hằng ngày.

Ai là chủ thể nắm giữ di sản?

Theo Báo Thể thao và Văn hóa, chủ thể nắm giữ tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên là người trồng chè, nghệ nhân, gia đình, làng nghề, hợp tác xã và các vùng chè. Việt Báo nêu yêu cầu tạo điều kiện để người trồng chè, nghệ nhân, hợp tác xã và doanh nghiệp phát huy vai trò chủ thể.

Trước khi ghi danh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thái Nguyên phối hợp đơn vị chuyên môn khảo sát, điền dã, kiểm kê và xây dựng hồ sơ khoa học, xác định phạm vi phân bố, chủ thể thực hành và cách trao truyền (Báo Thể thao và Văn hóa).

Ở La Bằng, Hợp tác xã Tâm Trà Việt là một trong những đơn vị làm chè. Hợp tác xã có 90 hộ thành viên, vùng nguyên liệu 40,5 ha canh tác theo quy trình VietGAP ở Đại Từ – La Bằng, hái tay và chế biến tại hai cơ sở Đại Từ và La Bằng; cơ sở La Bằng được cấp chứng nhận ISO 22000:2018.

Sau khi ghi danh, địa phương phải làm gì?

Theo Việt Báo, Ủy ban nhân dân các cấp nơi có di sản và các cơ quan liên quan có trách nhiệm quản lý nhà nước đối với di sản tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên theo pháp luật về di sản văn hóa. Báo Thể thao và Văn hóa nêu các hướng việc cụ thể:

• Duy trì thực hành của cộng đồng chủ thể, để việc trồng và làm chè vẫn diễn ra trong đời sống.
• Khuyến khích trao truyền giữa các thế hệ, tôn vinh nghệ nhân.
• Bảo vệ cảnh quan vùng chè.
• Tránh thương mại hóa làm sai lệch di sản.
• Từng bước nghiên cứu khả năng xây dựng hồ sơ đề cử UNESCO trong tương lai.

Ngành chè Thái Nguyên qua vài con số

Việc ghi danh tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên đến khi ngành chè của tỉnh đang lớn. Các số liệu dưới đây lấy từ báo chí, mỗi số ghi rõ nguồn và mốc thời gian:

Việt Báo cũng cho biết nhãn hiệu tập thể “Chè Thái Nguyên” đã được bảo hộ tại Hoa Kỳ, Trung Quốc, Đài Loan, Nga, Nhật Bản và Hàn Quốc. Theo Báo Công Thương, Nghị quyết 11-NQ/TU của tỉnh đặt mục tiêu giá trị ngành chè khoảng 25.000 tỷ đồng vào năm 2030.

Người mua và người buôn trà nên hiểu ghi danh di sản thế nào cho đúng?

Ghi danh tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên là tôn vinh hiểu biết của cộng đồng làm chè ở năm xã. Quyết định không chứng nhận chất lượng cho một gói trà, một cơ sở hay một thương hiệu cụ thể nào. Vì vậy, khi nhập hàng, cửa hàng và đại lý vẫn nên kiểm những giấy tờ quen thuộc:

• Nhãn hàng hóa ghi rõ tên, địa chỉ cơ sở sản xuất, khối lượng, ngày sản xuất, hạn dùng.
• Bản tự công bố sản phẩm và phiếu kiểm nghiệm của đúng dòng trà định nhập.
• Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm của nơi sản xuất.
• Hỏi rõ vùng hái, người làm; người làm chè thật thường trả lời được cụ thể.

Cách đọc từng loại giấy có ở trang giấy tờ, chứng nhận và kiểm nghiệm của hợp tác xã. Khi giới thiệu sản phẩm, người bán nên nói đúng: trà đến từ vùng chè có tri thức được ghi danh, chứ không nên nói gói trà “được công nhận di sản”.

Mua trà Thái Nguyên làm quà

Tri thức trồng và chế biến chè được ghi danh là di sản, còn sản phẩm của tri thức ấy là chén trà mỗi ngày. Một số dòng trà và hộp quà của HTX Tâm Trà Việt làm từ vùng chè Đại Từ:

• Hộp Quà Trà Đinh Tiên Sơn 160g – 16 gói 10 g, hộp vân gỗ kèm túi, gọn để mang đi.
• Set Quà Tặng Trà Tâm An – set quà biếu dịp Tết.
• Hộp Trà Đặc Sản Thái Nguyên – hộp quà trà xanh vùng Đại Từ.
• Trà Móc Câu Đặc Biệt Thái Nguyên và Trà Nõn Hảo Hạng – trà gói để uống hằng ngày.

Đặt số lượng lớn cho doanh nghiệp, cửa hàng: xem hộp trà quà tặng và quà tặng trà doanh nghiệp, hoặc gọi 0368.151.678.

Câu hỏi thường gặp

Tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên được ghi danh khi nào?

Theo Quyết định số 2889/QĐ-BVHTTDL ngày 27/10/2026 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; chứng nhận được trao tối 30/10/2026 tại lễ khai mạc Festival Trà Quốc tế – Thái Nguyên 2026.

Những xã nào được ghi danh?

Năm xã: Tân Cương, La Bằng, Đồng Hỷ, Vô Tranh và Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên.

Di sản thuộc loại hình nào?

Tri thức dân gian, gồm hiểu biết về chọn giống, chăm sóc nương chè, thời điểm hái, kỹ thuật chế biến, bảo quản và thưởng trà.

Trà mua ở Thái Nguyên có phải là “trà di sản” không?

Không nên hiểu như vậy. Thứ được ghi danh là tri thức của cộng đồng làm chè, không phải một sản phẩm. Chất lượng từng gói trà vẫn xem qua nhãn, bản tự công bố, phiếu kiểm nghiệm và giấy tờ của nơi sản xuất.

Có thể đến La Bằng xem làm chè trong dịp Festival không?

Có. Khách nhắn Zalo 0855.318.678 để Hợp tác xã Tâm Trà Việt sắp xếp giờ xem đồi chè và xưởng; tại Phố Trà, gian 35–37 khu “Vùng chè La Bằng” mời thưởng trà miễn phí đến hết 07/11.

Nguồn tham khảo

• Cổng TTĐT tỉnh Thái Nguyên – Kỷ niệm 195 năm ngày thành lập tỉnh và khai mạc Festival Trà Quốc tế (30/10/2026)
• Báo Thể thao và Văn hóa – Tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (31/10/2026)
• Việt Báo – Tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên được ghi danh (29/10/2026)
• Báo Công Thương – Lễ kỷ niệm 195 năm và khai mạc Festival (30/10/2026)
• Báo Công Thương – World Master Tea Vietnam 2026 (31/10/2026)
• Báo Đại biểu Nhân dân – Chương trình Festival Trà Quốc tế 2026 (23/10/2026)