A Journey to the Tea Countries of China — Robert Fortune (1852)
Chè ngon ai hái nửa nương
Cau non nửa chẽ người thương nửa chừng
— Ca dao Việt Nam
A Journey to the Tea Countries of China (1852) là nhật ký của Robert Fortune — nhà thực vật học người Scotland được Công ty Đông Ấn thuê đi Trung Hoa với một nhiệm vụ rất rõ: lấy cho được giống trà, cây giống, và bí quyết chế biến.
Cuốn sách nói gì
Fortune cạo đầu, mặc áo dài, giả làm thương nhân từ tỉnh xa để đi sâu vào các vùng chè Tùng La và dãy Bohea — nơi người nước ngoài bị cấm. Ông ghi lại tỉ mỉ cách người Hoa trồng, hái, diệt men, vò và sao trà; cách phân biệt trà xanh và trà đen chỉ khác nhau ở khâu chế biến chứ không phải hai giống cây; và cả chuyện các thương nhân nhuộm màu trà xanh bằng thạch cao và bột chàm để chiều thị hiếu người Anh.
Phần cuối kể chuyện ông đưa hàng vạn cây giống và một nhóm thợ trà Trung Hoa sang Himalaya — khởi đầu của ngành trà Ấn Độ.
Người làm trà Việt Nam đọc được gì
Đây là cuốn tôi hay nhắc nhất khi nói chuyện thương hiệu. Chỉ vài chục năm sau chuyến đi này, trà Ấn Độ đã đánh bật trà Trung Quốc khỏi thị trường Anh. Giống cây và bí quyết chế biến không giữ được mãi. Thứ giữ được là vùng đất và cái tên gắn với nó — nên một HTX nhỏ như chúng tôi mới chọn đứng bằng chỉ dẫn vùng nguyên liệu Tân Cương – Đại Từ, chứ không đứng bằng sản lượng.
Đọc online
Sách đã thuộc về công chúng — đọc trọn vẹn ngay tại đây. Lật trang bằng mũi tên hai bên, dùng nút kính lúp để phóng to, nút góc dưới bên phải để đọc toàn màn hình.
Bản số hoá lưu trữ tại Internet Archive. Sách thuộc phạm vi công cộng nên bạn đọc thoải mái, không giới hạn thời gian.
Từ vườn chè của chúng tôi
Hình ảnh trà và vùng chè của HTX Tâm Trà Việt – TRAVINA (Đại Từ & La Bằng, Thái Nguyên) — bấm vào ảnh để xem chi tiết
Một chén trà, một cuốn sách, một chữ duyên
Góc thư viện này là nơi tôi (Đỗ Hữu Thuận – TRAVINA) sưu tầm và trao gửi những tri thức quý về trà. Mời bạn ghé đọc, và hẹn ngày mời quý bạn một chén trà thơm.